Инклюзивті оқытудың негізгі принциптері
Кіріспе
Еліміздің Ата заңында әрбір баланың жалпы орта біліммен қамтылуы тиіс екені көрсетілген. Алайда, өкінішке қарай, мүмкіндігі шектеулі балаларды оқыту мәселесі өзектілігін жоғалтқан жоқ. Мұндай балалардың саны жыл сайын артып келеді, сондықтан оларға сапалы білім беруді қамтамасыз ететін жүйені жетілдіру қажет.
Қазіргі ахуал және қажеттілік
Республика бойынша 101 коррекциялық мектепте және жалпы білім беретін мектептердің 1096 арнайы сыныптарында 24 мың бала білім алуда. Сонымен қатар, жалпы білім беретін мектептерде 56 мыңнан астам мүмкіндігі шектеулі бала оқып жүр. Осы жағдай олардың мүмкіндіктерін ескере отырып, өзгелермен тең дәрежеде білім алуына жағдай жасауды талап етеді.
Негізгі ой
Инклюзивті білім беруді дамыту — ерекше қажеттіліктері бар балалардың оқуына қолжетімділік жасап қана қоймай, мектеп қауымдастығында теңдік пен өзара құрмет мәдениетін нығайтуға бағытталған шешім.
Мектеп тәжірибесі
2012–2013 оқу жылында мектепте 6 бала инклюзивті білім алады. Оның ішінде 3 оқушыда ЗПР диагнозы бар, және олар үшін жеке қарау (жеке қолдау) ұсынылған.
Инклюзивті оқыту дегеніміз не?
Қатысу мүмкіндігі
Инклюзивті оқыту барлық балаларға мектепке дейінгі ұйымдарда, мектепте және мектеп өміріне белсенді қатысуға мүмкіндік береді.
Тең құқық
Бұл тәсіл оқушылардың тең құқығын мойындап, ұжымдық іс-әрекетке толық қатысуына жағдай жасайды.
Қарым-қатынас дағдылары
Инклюзивті орта адамдармен қарым-қатынас жасауға қажетті қабілеттерді дамытуға көмектеседі.
Инклюзивті оқытудың негізгі принциптері
-
1
Құндылық қағидасы
Адам құндылығы оның мүмкіндігіне сай қабілетімен және жеткен жетістіктерімен анықталады.
-
2
Сезіну және ойлау
Әрбір адам сезінуге және ойлауға қабілетті.
-
3
Қарым-қатынас құқығы
Әрбір адам қарым-қатынас жасауға құқылы.
-
4
Өзара қажеттіміз
Барлық адам бір-біріне қажет.
-
5
Шынайы қарым-қатынас
Білім шынайы қарым-қатынас аясында жүзеге асады.
-
6
Қолдау мен достық
Барлық адам құрбы-құрдастарының қолдауы мен достығына мұқтаж.
-
7
Жетістік өлшемі
Әрбір оқушы үшін жетістік — өз мүмкіндігіне сай орындай алатын әрекетін жүзеге асыру.
-
8
Жан-жақтылық
Жан-жақтылық адам өмірінің даму аясын кеңейтеді.
Инклюзивті білім берудің мәні
Инклюзивті оқыту — барлық балалардың мұқтаждықтарын ескеретін, ерекше қажеттіліктері бар балалардың білім алуын қамтамасыз ететін жалпы білім беру үдерісінің дамуы.
Бұл бағыт оқу үдерісіндегі қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін оқыту мен сабақ берудің жаңа тәсілдерін әзірлеуге ұмтылады. Егер енгізілген өзгерістер тиімді болса, ерекше қажеттіліктері бар балалардың оқу жағдайы мен нәтижелері де жақсарады.
Инклюзивті оқыту енгізілген мектептерде білім алушылар адам құқығы туралы түсінігін кеңейтеді, өйткені олар бір-бірімен қарым-қатынас жасауға, танып-білуге және қабылдауға үйренеді.
Мемлекеттік саясат деңгейіндегі бағыты
Инклюзивті білім беру — барлық балаларды жалпы білім беру үдерісіне толық енгізуге және әлеуметтік бейімдеуге бағытталған саясат. Ол жынысына, шығу тегіне, дініне және әлеуметтік жағдайына қарамастан, балаларды алалайтын кедергілерді жоюды; ата-аналарды белсенділікке шақыруды; баланың түзету-педагогикалық және әлеуметтік қажеттіліктерін арнайы қолдауды; сондай-ақ, қоршаған ортаны балалардың жас ерекшеліктері мен білімдік қажеттіліктеріне бейімдеуді көздейді. Нәтижесінде жалпы білім беру сапасын сақтай отырып, тиімді оқытуға жағдай қалыптасады.
Практикалық бөлім: топтық жұмыс
Қатысушылар реттік сандар арқылы топтарға бөлінеді. Әр топқа нақты тапсырма беріліп, ортақ талқылау жүргізіледі.
1-тапсырма: «Инклюзив» ұғымына ассоциация
«Инклюзив» сөзіне ассоциациялар жазып, постер түрінде қорғау.
Құралдар
Ақ қағаз, фломастер
2 топқа арналған тапсырмалар
- 1-топ: Қандай балаларға инклюзивті білім беру қажет?
- 2-топ: Мектептегі инклюзивті білім берудегі қиындықтар қандай?
Уақыт: әр тапсырмаға 10 минут.
Қорытынды ой
Инклюзивті білім беру — тек әдістемелік жаңарту емес, мектеп мәдениетін жаңғырту. Тең мүмкіндік, қолдау және ортақ жауапкершілік арқылы әр баланың әлеуетін ашуға жол беріледі.