Түнгі сәуле
Ана тілі (4-сынып) сабағы
Сабақ Сұлтанмахмұт Торайғыровтың «Арыстан мен тышқан» мысалы арқылы оқушылардың мәтінді түсінуін, ой қорытуын және адамгершілік құндылықтарды бағамдауын дамытуға бағытталған.
Сабақтың тақырыбы
Сұлтанмахмұт Торайғыров — «Арыстан мен тышқан» (мысал)
Сабақтың түрі
Жаңа тақырыпты таныстыру
Әдіс-тәсілдер
Топтастыру, Венн диаграммасы, әңгіме кестесі, 5 жол өлең, көрнекілік, сұрақ-жауап, баяндау
Көрнекіліктер
Мультимедиа, арыстан және тышқанға арналған бас киімдер
Сабақтың мақсаттары
- Оқушыларды жаңа тақырыппен таныстыру, білімдерін кеңейту.
- Ойлау және есте сақтау қабілеттерін дамыту.
- Ақылды, тапқыр болуға, бір-бірін сыйлауға тәрбиелеу.
Сабақтың жүру барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу.
- Оқу құралдарын даярлау.
- Сынып тазалығын тексеру.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Сәкен Жүнісовтің «Түнгі сәуле» шығармасы жоспар бойынша сұралады:
- Күздің қара суық желі
- Түнгі сәуле
- Қуаныш
III. Үй тапсырмасын қорытындылау (сұрақтар)
- Әңгімедегі балалардың есімдері кімдер?
- Олардың әкесі Жапар неге сонша абыржып, әбігерленіп жүр?
- Олар кімге және қандай көмек беруге асықты?
- Оқиға қалай аяқталды?
- Балалар үйіне оралған соң әке-шешесі не дейді деп ойлайсың?
- Машина жүргізушісі балаларға ризашылығын қалай білдірді деп ойлайсың?
IV. Жаңа тақырыпты таныстыру
Автор
Сұлтанмахмұт Торайғыров
Шығарма
«Арыстан мен тышқан» (мысал)
Ой қозғау
Мысал туралы қысқаша түсінік
Мысал — өнегелі ойды тұспалдап жеткізетін шағын көркем шығарма. Оның тақырыптары сан алуан болады, ал кейіпкерлері көбіне аң-құс, балық, өсімдік, кейде адам бейнесінде де беріледі.
Жұмыс түрлері
- Шығарманы көрініс арқылы таныстыру.
- Көрініс бойынша түсінгенін айтқызу.
- Рөлге бөліп оқыту.
Сөздік жұмысы
- Зиян
- залал, зақым
- Азат
- еркін, өз еркі өзінде, ерікті
Кейіпкерлерге мінездеме (Венн диаграммасы идеясы)
Оқушылар арыстан мен тышқанның ортақ және ерекше қасиеттерін салыстыра отырып, мінез-құлқына баға береді.
Арыстан
- Сипаты: жыртқыш, мақтаншақ
- Іс-әрекеті: оратылды, ақырды, ызаланды
- Бағасы: байғұс тышқанды өлтірмекші болды
Ортақ
- Екеуі де ормандағы кейіпкерлер.
- Оқиға желісінде бір-біріне ықпал етеді.
- Әрекеттері арқылы өнеге беріледі.
Тышқан
- Сипаты: тапқыр, ақылды
- Іс-әрекеті: ойнады, жалынды, құтқарды
- Бағасы: торды қиып, тістеп үзіп, арыстанды аман алып қалды
«5 жол өлең» құрастыру
- 1 сөз — зат есім
- 2 сөз — сын есім
- 3 сөз — етістік
- 4 сөз — зат есімге қатысты сөйлем
- 1 сөз — зат есімнің синонимі
Үлгі: «Арыстан»
- 1: Арыстан
- 2: Жыртқыш, мақтаншақ
- 3: Оратылды, ақырды, ызаланды
- 4: Байғұс тышқанды өлтірмекші болды
- 5: Аң
Үлгі: «Тышқан»
- 1: Тышқан
- 2: Тапқыр, ақылды
- 3: Ойнады, жалынды, құтқарды
- 4: Торды қиып, тістеп үзіп жіберді
- 5: Аң
V. Қорытындылау («Әңгіме кестесі»)
| 1 | Мысалдың тақырыбы | «Арыстан мен тышқан» |
| 2 | Автор | Сұлтанмахмұт Торайғыров |
| 3 | Оқиға орны | Орманда |
| 4 | Кейіпкерлер | Арыстан, тышқан |
| 5 | Соңында не болды? | Тышқан арыстанды өлімнен құтқарды. |
| 6 | Идеясы | Мақтаншақ болмау, ақылды болу, өзара сыйластық. |
Түйін
Мысалдың негізгі ойы — күшке ғана сенбей, ақыл мен мейірімді жоғары қою. Кішкентайдың да көмегі үлкен іске жарауы мүмкін.