Екіншісінің жылдамдығын тап
Сабақтың барысы
Төменде сабақ кезеңдері тапсырмаларымен бірге жүйеленді. Мәтін грамматикалық тұрғыдан өңделіп, құрылымы ықшамдалды.
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Амандасу.
- Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
2) Үй тапсырмасын тексеру (№10)
Ұшақ қалалардың арасын 960 км/сағ жылдамдықпен 2 сағатта ұшты. Осы қашықтықтың үштен бір бөлігін 80 км/сағ жылдамдықпен жүріп өту үшін машинаға қанша уақыт керек?
Берілгені
- Ұшақ: 960 км/сағ, 2 сағ
- Машина: 80 км/сағ
- Қашықтықтың 1/3 бөлігі
Шешуі
- 960 ÷ 3 = 320
- 320 ÷ 80 = 2 (сағ)
Жауабы: машинаға 2 сағат керек.
3) Үй тапсырмасын бекіту (кеспе қағаз)
| Дене | Жылдамдық | Уақыт | Қашықтық |
|---|---|---|---|
| Автобус | 45 км/сағ | ? | 90 км |
| Машина | 90 км/сағ | ? | 270 км |
4) Жаңа сабақты меңгерту: қарама-қарсы қозғалыс
Бүгінгі жаңа тақырып — бір-біріне қарама-қарсы қозғалыс. Мұнда екі дене бір уақытта бір-біріне қарсы бағытта қозғалып, арақашықтық азаяды, ал кездесуге дейінгі уақыт олардың жақындау жылдамдығына тәуелді болады.
Негізгі ұғым
Жақындау жылдамдығы екі дененің жылдамдықтарының қосындысына тең: vжақ = v1 + v2.
Уақыт
Егер бастапқы арақашықтық S болса, кездесу уақыты: t = S ÷ (v1 + v2).
№1 Талқылау сұрақтары
- Суретте не бейнеленген? Екі жаяу адам қандай әрекет орындауда?
- Қарама-қарсы қозғалғанда олардың арақашықтығы қалай өзгереді?
- Екеуінің жақындау жылдамдығын 4 + 6 = 10 (км/сағ) деп алуға бола ма?
- Екі адам бір мезгілде шықса, кездескенге дейінгі қозғалыс уақыты туралы не айтуға болады?
- Бірдей уақыт аралығында жүріп өткен қашықтықтары туралы не айтуға болады?
№2 Есептерді салыстырып шығару
а) Екі ауылдан бір мезгілде бір-біріне қарама-қарсы шыққан екі салт атты 3 сағаттан кейін кездесті. Біріншісінің жылдамдығы 12 км/сағ. Екі ауылдың арақашықтығын тап (қысқаша жазуды пайдаланып).
ә) Арақашықтығы 81 км екі ауылдан бір мезгілде екі салт атты бір-біріне қарама-қарсы шығып, 3 сағаттан кейін кездесті. Біріншісінің жылдамдығы 12 км/сағ. Екіншісінің жылдамдығын тап (қысқаша жазуды пайдаланып).
б) Арақашықтығы 81 км екі ауылдан бір мезгілде екі салт атты бір-біріне қарама-қарсы шықты. Біріншісінің жылдамдығы 12 км/сағ, екіншісінікі 15 км/сағ. Олар неше сағаттан кейін кездеседі?
№3 Кестені толтыру
| Жол | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| a | 101 | 110 | 1001 | 1010 | 1100 | 10010 |
| a × 7 | 707 | 770 | 7007 | 7070 | 7700 | 70070 |
| B | 707 | 770 | 7007 | 7070 | 7700 | 70070 |
| b = 7 | 101 | 110 | 1001 | 1010 | 1100 | 10010 |
№5 Есеп: ұн сату
Бірінші күні 6 қап, екінші күні дәл сондай 4 қап ұн сатылды. Барлығы 500 кг ұн сатылды. Әр күні неше килограмм ұн сатылды?
Қысқаша жазуы
- 1-күн: 6 қап
- 2-күн: 4 қап
- Барлығы: 500 кг
Шешуі
- 6 + 4 = 10 (қап)
- 500 ÷ 10 = 50 (кг/қап)
- 6 × 50 = 300 (кг)
- 4 × 50 = 200 (кг)
Жауабы: 1-күні 300 кг, 2-күні 200 кг ұн сатылды.
№6 Есеп: жеміс жіберу
Әжесі немерелеріне 4 жәшік, ал жиендеріне дәл сондай 3 жәшік жеміс жіберді. Барлығы 42 кг жеміс. Немерелеріне және жиендеріне бөлек қанша килограммнан жіберілді?
Қысқаша жазуы
- Немере: 4 жәшік
- Жиен: 3 жәшік
- Барлығы: 42 кг
Шешуі
- 42 ÷ (4 + 3) = 42 ÷ 7 = 6 (кг/жәшік)
- 4 × 6 = 24 (кг)
- 3 × 6 = 18 (кг)
Жауабы: немерелеріне 24 кг, жиендеріне 18 кг жеміс жіберілді.
Жаңа сабақты бекіту
№7 Бөлу амалдары
3040 ÷ 5 = 608
Ескерту: бастапқы мәтінде қате берілген (605 емес).
2535 ÷ 5 = 507
450450 ÷ 5 = 90090
Ескерту: бастапқы мәтінде қате берілген (9090 емес).
№8 Геометриялық тапсырма
Қабырғасының ұзындығы 2 см 4 мм болатын шаршы сыз. Оның периметрін тап.
2 см 4 мм = 24 мм. Периметр: P = 4 × 24 мм = 96 мм = 9 см 6 мм.
Ескерту: бастапқы мәтіндегі есептеу жазбасы периметр формуласымен сәйкес келмейді, сондықтан түзетілді.
Үйге тапсырма және бағалау
- Үй тапсырмасы: мұғалім нұсқауына сәйкес тақырыпқа қатысты есептерді орындау.
- Бағалау: сабақтағы белсенділік, есептерді шығару дәлдігі және түсіндіру сапасына қарай жүргізіледі.