Асқазанда астың қорытылуы
Сабақтың тақырыбы
Қарындағы астың қорытылуы
Сабақтың мақсаты
- Оқушыларды қарындағы астың қорытылу үдерісімен таныстыру және қарын сөлінің құрамы күрделі екенін дәлелдеу.
- Білім мен білікті қалыптастырып, дамыту; өз бетімен жұмыс істеуге және ойын анық жеткізуге үйрету.
- Ұқыптылыққа, бірін-бірі тыңдай білуге, өз көзқарасын қалыптастыруға тәрбиелеу.
Ұйымдастыру деректері
- Сабақтың типі
- Білім мен дағдыны қолдану
- Сабақтың түрі
- Ізденіс сабағы
- Сабақтың әдістері
- СТО (салыстыру, талдау, ой қорыту)
Сабақтың көрнекілігі
- Интерактивті тақта
- Асқорыту мүшелері кестесі
- Қарын бездері кестесі
- Тәжірибеде қолданылған иттердің суреттері
- Кестелер, слайдтар
Сабақ барысы
Төмендегі құрылым сабақтың кезеңдерін рет-ретімен ұйымдастыруға және негізгі ұғымдарды айқын көрсетуге көмектеседі.
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылардың сабаққа дайындығы тексеріледі.
- Сабаққа қатыспаған оқушылар белгіленеді.
II. Үй тапсырмасын тексеру
1) Блиц сұрақтары
Қысқа әрі нақты сұрақтар арқылы өткен материал еске түсіріледі.
2) Сәйкестігін анықтау
Ұғымдар мен анықтамаларды жұптастыру арқылы білім бекітіледі.
3) Ойланып жауап беру
Себеп-салдар байланысын дәлелдеуге бағытталған тапсырмалар.
Сұрақ 1
Тамақ ішіп отырғанда не себепті сөйлесуге болмайды?
Себебі жұту кезінде көмекей қақпағы жабылады. Егер адам тамақ жеп немесе су ішіп отырып сөйлесе, тағам бөлшектері көмекейге түсіп кетуі мүмкін. Мұндай жағдайда адам шашалып, тіпті тұншығуы ықтимал.
Сұрақ 2
Неліктен нанды ұзақ шайнағанда тәтті дәм сезіледі?
Бұл нан құрамындағы көмірсулардың сілекей ферменттерінің әсерінен ыдырауына байланысты: күрделі көмірсулар қарапайым қанттарға айналып, тәттілеу дәм пайда болады.
III. Жаңа тақырыпты түсіндіру
1) Қызығушылықты ояту
Сілекей бездері қайда орналасқан?
Ауыз қуысында
Ауыз қуысына түскен ас қандай өзгеріске ұшырайды?
Сілекей әсерінен ыдырай бастайды
Ас қорыту жолы неден басталады?
Ауыз қуысынан
Ауыз қуысы аңқа арқылы немен байланысады?
Жұтқыншақпен (11–13 см)
Ас жұтқыншақ арқылы қайда өтеді?
Өңешке (шамамен 25 см)
Өңештен кейін ас қайда түседі?
Қарынға
Бүгінгі тақырыбымыз — «Қарындағы астың қорытылуы». Күнделікті өмірден мысал: мектептен кейін түскі ас ішеміз. Сол тағам қарынға түскен соң қалай қорытылады? Осыны анықтау үшін берілген материалдарға сүйеніп, өзіміз ізденіп, зерттеп көрейік.
Жұмыс тәртібі
- Топтарға нақты тапсырмалар беріледі.
- Кубик арқылы әркімнің рөлі/бағыты анықталады.
- Қосымша сілтеме парағы ұсынылады: қайдан, нені, қалай іздеу керегі көрсетіледі.
- Дайындық уақыты: 7 минут.
2) Мағынаны тану (Кубизм әдісі)
1. Суреттеу
Қарынның сыртқы құрылысы мен пішінін сипаттау.
2. Талдау
- Зерттеуші ғалымдардың тәжірибелері мен іс-әрекеттерін талдау.
- Қарын сөлінің бөліну жолдарын: күрделі рефлекстік және нейрогуморальдық реттелуін қарастыру.
3. Зерттеу
Қарын сөлінің құрамын анықтау және құрамдас бөліктерінің қызметін түсіндіру.
4. Дәлелдеу
Қарын сөліндегі ферменттердің органикалық заттардың қай түрін ыдырататынын дәлелдермен көрсету.
5. Салыстыру
Сілекей құрамын қарын сөлімен салыстыру (ұқсастықтары мен айырмашылықтары).
6. Қорытындылау
Қарындағы астың қорытылуының негізгі кезеңдерін жүйелеп, терминдерге қысқа анықтама беру.
3) Толғаныс
«Асқазан» сөзі бойынша топтастыру әдісімен ой жинақталады. Әр топ өз тұжырымын айтып, ортақ қорытынды шығарылады.
V. Бағалау
Оқушы жетістігін бағалау
Оқушылардың білім деңгейі мен тапсырмаларды орындау сапасы бағаланады.
Қосымша мәлімет
Мұғалім асқорыту жүйесін зерттеу әдістері туралы қосымша ақпарат береді.
Сабақтың практикалық түйіні: асқазанның дұрыс жұмыс істеуі үшін тамақты уақытында ішу, сондай-ақ тым салқын немесе тым ыстық тағамнан сақтану маңызды.
VI. Үй тапсырмасы
Негізгі тапсырма
§47. Асқазанда астың қорытылуы.
Қосымша тапсырма
Асқазанда астың қорытылуына тағамды әдемі безендірудің және дастарқан жасаудың қандай маңызы бар?