Двигательдердің атқаратын жұмысына қарай
Сабақтың құрылымы
Бұл сабақ жоспары оқушылардың назарын жинақтаудан бастап, өткен тақырыпты қайталау, жаңа ұғымдарды жүйелі түсіндіру және білімді бекіту кезеңдеріне дейін толық қамтиды.
I. Ұйымдастыру
- Оқушылармен амандасу.
- Келмеген оқушыларды белгілеу.
- Зейінді жаңа тақырыпқа аударту.
II. Өткенді тексеру
Оқушылар тақтадағы сұрақтарға орындарында отырып, қол көтеру арқылы жауап береді. Жауаптар жасырылған дұрыс жауаппен сәйкес келуі тиіс.
Өткен тақырыпты тексеру: сұрақтар мен жауаптар
1) Жеңіл машиналардың кластарын түсіндіріңіз
| Түрленуі | Литражы | Индексі |
|---|---|---|
| Өте жеңіл класс | 1,2 л-ге дейін | 11 |
| Кіші класс | 1,3–1,8 л | 21 |
| Орташа класс | 1,9–3,5 л | 31 |
| Жоғарғы класс | Көрсетілмеген | 41 |
2) ВАЗ-2106 қай класқа жатады?
Жауабы: 21 — кіші класс.
3) Тракторлар атқаратын жұмысына қарай қалай бөлінеді?
Жауабы: үш түрге бөлінеді:
- Жалпы жұмысқа арналған тракторлар
- Әмбебап-қатараралық тракторлар
- Арнаулы тракторлар
4) Тракторлар тарту күші бойынша қандай кластарға бөлінеді?
Жауабы: 6, 9, 14, 20, 30, 40, 50, 60 кН.
Жаңа тақырып: двигатель және оның негізгі жіктелуі
Двигатель — энергияның кез келген түрін механикалық энергияға айналдыратын қондырғы. Двигательдер қолданатын энергия түріне қарай жылу, электр, жел, су және басқа да түрлерге бөлінеді. Автомобильдерде ең кең қолданылатыны — жылу двигательдері.
1) Атқаратын жұмысына қарай
- Тұрақты орналасқан двигательдер (электр станциялары, насостар және т.б.)
- Транспорттық двигательдер
2) Жылу алу үшін қолданылатын отын түріне қарай
- Сұйық жанармаймен жұмыс істейтін
- Жанатын газдарды пайдаланатын
- Аралас отынмен жұмыс істейтін
- Көптүрлі отынмен жұмыс істейтін
3) Отын жанатын қазандықтың орналасуына қарай
- Іштен жанатын двигательдер
- Ашық циклды, сырттан жылу келетін двигательдер
- Жабық циклды, сырттан жылу келетін двигательдер
- Аралас-құрамды двигательдер
4) Жанатын қоспа жасау тәсілі бойынша
- Сырттан қоспа жасайтын
- Іште қоспа жасайтын
- Жану қоспасы қатпарланған двигательдер
5) Жану қоспасын тұтандыру тәсіліне қарай
Электр ұшқынымен тұтанатын
Карбюраторлы двигательдер.
Өзіндік тұтану (сығылудан)
Қатты сығылып қызған газ температурасы әсерінен тұтанатын дизельдік двигательдер.
Форкамералы жалынмен тұтану
Алдын ала камерадағы жалын арқылы тұтанатын жүйелер.
Газ отынды қоспаны дизель сияқты тұтандыру
Газ қоспасы дизель принципіне ұқсас тәсілмен тұтанатын двигательдер.
6) Жұмыс процесі (такті саны) бойынша
- Төрт тактілі (соратын немесе үрленетін)
- Екі тактілі (соратын немесе үрленетін)
7) Қоспа құрамын реттеу жолдарына қарай
- Қоспа сапасын реттейтін
- Қоспа мөлшерін реттейтін
- Қоспаны аралас тәсілмен реттейтін
8) Құрылысы бойынша
- Поршеньді двигательдер
- Роторлы-поршеньді двигательдер
9) Салқындату тәсілі бойынша
- Сұйықпен салқындатылатын
- Ауамен салқындатылатын
Бекіту сұрақтары (пысықтау)
Негізгі ұғым
- Двигатель дегеніміз не?
- Двигательдер атқаратын жұмысына қарай қалай бөлінеді?
- Жану қоспасын тұтандыру тәсіліне қарай қандай түрлері бар?
- Қандай двигательдерді білесіз? Олар қайда қолданылады?
Бағалау және үй тапсырмасы
Оқушыларды бағалау: сабақ барысындағы жауаптары мен тапсырма орындау белсенділігіне қарай.
Үйге тапсырма: 10–13-беттер.
Сабақ аяқталды.
Сау болыңыздар.