ӨЗІМДІ ӨЗІМ ТАНУМЕН ӨСІП КЕЛЕМ
5-сыныпқа арналған сабақ мазмұны
«Өзімді өзім танумен өсіп келем…»
Бұл сабақта оқушылар өзін-өзі тануды адам өмір жолының маңызды құрамдасы ретінде қарастырып, оның үздіксіз үдеріс екенін түсінеді. Сондай-ақ рухани құндылықтар мен халықтық тағылымдардың өзін-өзі тәрбиелеудегі орнына назар аударады.
Мақсаты
Оқушылардың адам өмір жолындағы маңызды құрамдас ретінде өзін-өзі тану туралы түсінігін кеңейту.
Міндеттері
- Өткен сыныптарда алған білімді пысықтай отырып, өзін-өзі танудың үздіксіз үдеріс екенін ұғындыру.
- Оқу материалдары арқылы оқушының өмірлік ұстанымын, болашақ бағдарын айқындауына ықпал ету және адамның қайталанбас тұлға екені туралы түсінігін дамыту.
- Өзін-өзі түсіну, өзін-өзі бағалау және өзін-өзі тәрбиелеу туралы халық даналығымен таныстыру.
- Рухани құндылықтардың қайнар көзі ретінде халықтық тағылымдар тәжірибесінен тәлім алуға баулу.
Шаттық шеңбері
Ж. Қалжанова
Өз-өзіңмен, балашым…
Өз-өзіңмен, балашым,
Жаның тапсын жарасым.
Теңдесі жоқ ешкімге,
Бұл өмірде дарасың.
Желден жүйрік көңіл күй,
Есті сөзді ойға түй.
Жылуына бөлеген,
Жаным, жарық күнді сүй.
Тарихты біл, тілді сүй,
Төрт түлігің — төлді сүй.
Орманды сүй, белді сүй,
Айдын шалқар көлді сүй.
Халқыңды сүй, елді сүй,
Ел басқарған ерді сүй.
Қасиетті мекенің —
Туып-өскен жерді сүй…
Талқылау бағыты
Егер өлеңнің әуені белгісіз болса, оқушыларға өлең жолдарын мәнерлеп оқытуға болады. Талқылауда ана тілегінің астарындағы маңызды ойларға назар аударылады: өз-өзіңмен жарастықта болу, өмірдегі даралықты сезіну, есті сөзді ұғып, тарихты, тілді, табиғатты және туған жерді сүйе білу.
Сұрақ:
Осындай ана тілектеріне сай болу үшін не істеу керек?
Ойын: «Таныс болайық»
«Шаттық шеңберін» жалғастырып, оқушылармен «Таныс болайық» ойыны ойнатылады. Мақсаты — әр баланың өмірде өз жолы, өз тағдыры, өз таңдауы бар екенін сезіндіру.
Шарты
Шеңберде тұрған әр оқушы өз есімін айтып, есімнің қандай мағынамен немесе тілекпен қойылғанын қысқаша түсіндіреді.
Мысалдар
- Асыл — жаны сұлу, таза, ақылды болсын.
- Болат — ержүрек, қайратты, елін қорғайтын азамат болсын.
- Жібек — нәзік, әдемі, сүйкімді болсын.
- Абай — дана, өнерлі, халқына сыйлы болсын.
Әңгімелесу: «Ойланайық, әңгімелесейік»
Сұрақтар
- Біз «Өзін-өзі тану» пәнінен не үйрендік?
- Өзін-өзі танудың адам өміріндегі маңызы қандай?
- Өзін-өзі тануды сарқылмас қазына деуге бола ма? Неліктен?
Мәтінмен жұмыс: «Таным тағылымы»
Аңыз әңгіме негізінде оқушылар таным, табандылық және болашақты бағамдау туралы ой қорытады.
Талқылау сұрақтары
- «Алыстан көруге үйренді» дегенді қалай түсінесіңдер?
- Сендер танымның қай жолын таңдар едіңдер? Неліктен?
- Қай данышпанның тағылымы табандылыққа және болашақты болжауға үйретеді? Неліктен?
Жаңа ақпарат
Өзін-өзі тану өмірдің мәнін түсінуге, қарым-қатынас кезінде жақсы мен жаманды ажыратуға көмектеседі. Өзін-өзі тануға үйренген адам өзімен және қоршаған ортамен үйлесімді, жарастықта өмір сүруге талпынады. Бұл үдеріс өз мүмкіндігін дұрыс пайдалануға, қабілетті шыңдауға ықпал етеді.
Нәтижелік ой
Ізгілік жолын таңдаған адам айналасына жақсылық жасап, үлкенді сыйлап, кішіге қамқорлық көрсету арқылы өзін де, өзгені де тәрбиелейді.
Тапсырмалар
Абай сөзіне ой жүгірту
«Өзіңнен өзің әр күн сайын есеп ал» деген сөзді қалай түсінесіңдер?
Есті болудың шарттары
Есті болу үшін адамға қандай қасиеттер қажет деп ойлайсыңдар?
Дәйексөзді талдау
Әл-Фарабидің «біреуге ақыл айту оңай, өзіңді түсіну қиын» деген нақылы таңдаудың, өзін бағалаудың және мінезді түзетудің терең мағынасын ашады. Біреудің кемшілігін байқап, кеңес беру жеңіл; ал адамның ең маңызды ісі — өз бойындағы кемшілікті көріп, оны болдырмауға ұмтылу.
Өзін-өзі түсіну мен өзін-өзі тәрбиелеу — өмір бойы жалғасатын үдеріс. Осы жолдағы тұрақты еңбек нәтижені жемісті етеді.
Түйіндеме
Негізгі ойлар
- Әр адам — қайталанбас тұлға.
- Өзін-өзі тану — өмір мәнін терең түсінуге бастайтын жол.
- Өзін-өзі тәрбиелеу халық даналығы мен рухани құндылықтарға сүйенгенде нәтижелі болады.
Өлең арқылы ой түю
Әл-Машани
Адам — ғалам ғажайып, жеке-дара,
Жан құмары — ізденген мәңгі сана.
Өзіңді өзің танысаң — істің басы,
Түзеген өз ғаламын болған дана.
Талқылау өзегi: даналыққа қол жеткізудің басты шарты — адамның өзін-өзі тануы.
Үй тапсырмасы
Өлеңді жаттап келу (қалауы бойынша).
Дәптермен жұмыс
Дәптердегі сауалнамалық сұрақтарды мұқият оқып, өз ойларыңды жазып келіңдер.
Жүректен жүрекке
Ә. Орманшина
Мен де өсіп келемін
Желдей жүйткіп жылдармен
Мен де өсіп келемін.
Отанымды сүйемін,
Қадірін оның білемін.
Мектепке де барамын,
Білімнің бойлап тереңін.
Үйренемін, ұғамын,
Өмірдің жинап керегін.
Керек болса көмегім,
Қол ұшымды беремін.
Адал туған Отанға
Ұлы болсам деп едім.
Өзімді өзім танумен өсіп келем.