Егер мен мұнайшы болсам
Қасиет тұнған мұнайлы өлке — Маңғыстау топырағында дүниеге келіп, Қазақстанның болашағы үшін қызмет ету мақсатында білім алып жатқаным мен үшін асқан бақыт. Еліміздің «қара алтын» атанған мұнайы — экономикамыздың дамуына зор ықпал етіп отырған байлық.
XXI ғасыр — ақпараттық технология қарыштап дамыған кезең. Қазақстан да әлем бойынша қарқынды дамып келе жатқан елдердің қатарында. Өнеркәсіп пен цифрландырудың өркендеуі көз ілеспес жылдамдықпен жүріп жатыр. Бүгінде мұнай саласындағы көптеген үдерістер автоматтандырылған: техника, датчиктер және түрлі автоматика жүйелері арқылы жүзеге асады. Демек, бұл сала адамнан терең білімді, техника тілін жетік меңгерген шеберлікті талап етеді.
Негізгі ой
Мұнай өндірісіндегі тиімділік пен автоматтандырудың артуы қатарында экологиялық жауапкершілік, еңбек қауіпсіздігі және ішкі өңдеу үлесін көбейту секілді міндеттер де күшейе түседі.
Қазақстандағы мұнай: өндіріс географиясы және өңірлік ықпал
Қазақстанда мұнай өнімдері Атырау, Павлодар, Шымкент өңірлеріндегі зауыттарда өңделеді. Ал геологиялық іздестіру мен өндіру жұмыстары негізінен Атырау, Маңғыстау, Ақтөбе, Қызылорда аймақтарында жүзеге асырылады.
Мұнайлы өлке Маңғыстау тұрғындары үшін бұл сала — тек өндіріс қана емес, күнкөріс пен әлеуметтік тұрақтылықтың да тірегі. Осы қара алтынның арқасында қаншама адам жұмыспен қамтылып, көптеген отбасының жағдайы түзелді.
Маңғыстаудағы кен орындары туралы ауыл ақсақалдарының әңгімесі
Ауылымдағы мұнайшы ағалардың айтуынша, өңірімізде мұнай Жетібай, Жаңаөзен, Солтүстік Бозащы түбегіндегі Қаламқас, Қаражанбас, сондай-ақ Ақтаудан 43 шақырым жердегі Доңға, Ақтаудан 360 шақырым қашықтықтағы Қарақұдық, Қарақия ауданына қарасты Оймашы, Алатөбе, Аққар аймақтарынан өндіріледі.
Рухани сабақтастық: Сұлтанбек бейнесі және бүгінгі арман
Осы тұста атақты жазушы М. Әбдіхалықовтың «Алыстағы Маңғыстауда» повесіндегі Сұлтанбек бейнесі есіме оралады. Сұлтанбек — Маңғыстауда мұнай саласының алғаш игерілуіне атсалысқан еңбекқор жан. Менің бауырларымның да осы кейіпкер секілді білімді, шебер, нағыз мұнайшы болсам деген асқақ армандары бар.
Маңғыстау әкімі А. Айдарбаевтың «Маңғыстаулық әр отбасында бір мұнайшы болу керек» деген пікірі де көпшілікке үміт сыйлады. Мұндай ұстаным тұрмысы төмен отбасы азайса екен деген ниетті аңғартады. Менің ойымша, бұл — дұрыс бастама.
Ой салатын мәселелер: шикізатқа тәуелділік және тазалық
Дегенмен бір жайт мені көп ойландырды: Қазақстаннан шығарылатын мұнайдың едәуір бөлігі өз елімізде терең өңделмей, шикізат күйінде шетелге тасымалданады. Соның салдарынан өңделген өнімдер (бензин, дизель отыны, кокс) бізге бірнеше есе қымбат бағамен қайта оралады.
Бұған қоса, телеарналарда кен орындарының тазалығы көңіл көншітпейтіні туралы бағдарламалар жиі көрсетіледі. Осы мәселелерді ескере отырып, мен оларды қалай еңсеруге болатыны, қандай жақсарту жолдары бар екені туралы көп толғандым.
Егер мен мұнайшы болсам: бес нақты бағыт
1) Экологиялық тазалық — бірінші орында
Мұнай өндіретін аумақтардың экологиялық қауіпсіздігіне ерекше назар аударар едім. Кен орындарын жасыл аймаққа айналдыру жолдарын іздеп, инвесторлар келсе, жобаның міндетті шарты ретінде жасылдандыру мен табиғатты қалпына келтіру талаптарын қояр едім.
2) Еңбек қауіпсіздігі — адам өмірінен қымбат емес
Жұмысшылардың қауіпсіздігіне жүйелі түрде мән берер едім. Қауіпсіздік талаптары қатаң бақылауда болмаса, талай отбасы жақынынан айырылып жатады. Менің жаныма бататыны да — осы.
3) Жаңа әдіс-тәсіл және жаңарған техника
Мұнай өндірудің тиімді жаңа тәсілдерін қарастырып, ескірген техниканы кезең-кезеңімен алмастырып, заманауи құрал-жабдықпен қамтамасыз етер едім. Мұнда қауіпсіздік пен тазалық қатар ескерілер еді.
4) Терең өңдеу: шикізатты өзімізде өнімге айналдыру
Мұнай игеру мен өңдеудің жаңа технологиясын дамытуға күш салар едім. Сонда өзімізден шыққан ресурс шетел асып кетпей, елімізде өңделіп, дайын өнімге айналып, қыруар қаржы үнемделер еді.
5) Тасымалдауда тиімділік пен үнем
Тасымалдаудың да жаңа, қауіпсіз әрі үнемді тәсілдерін табуға ұмтылар едім. Мұнда да тиімділік пен ресурсты ұқыпты пайдалану — басты қағида болмақ.
Қорытынды ой
Мұнай саласына қатысты тақырыптар көптен бері ойымда жүр. Себебі мен мұнайшы мамандығының жауапкершілігі мен қиындығын сезінемін. Бұл кәсіпті еліміздің өркендеуіне тікелей үлес қосатын аса қажет мамандықтардың бірі деп санаймын.
Әр отбасындағы білімді жас мұнай саласының білікті маманы болуға лайық. Ең бастысы — білім, тәртіп, қауіпсіздік мәдениеті және табиғатқа жанашырлық қатар жүрсе, «қара алтын» ел игілігіне толық қызмет етеді.