Қазақша рефераттар

Аристотель кім

Сабақ мазмұны

Бұл сабақ жоспары А. Құнанбаевтың «Ескендір» поэмасын оқытуға арналған. Негізгі назар поэманың идеясы мен тақырыптық өзегін ашуға, астарлы ойды танытуға және көркем мәтінді талдау дағдыларын қалыптастыруға бағытталады.

Сабақтың типі

Білік пен дағдыны қалыптастыру

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

Әдістер

  • Сөз әдісі
  • Талдау әдісі
  • Тест (бақылау)

Көрнекіліктер

  • Флипчарттар
  • Дәйексөздер
  • Абай шығармалары

Сабақтың мақсаты мен міндеттері

Мақсаты

Поэманың идеясын түсіндіру арқылы оның идеялық-тақырыптық негізін және ой астарын ашу.

Міндеттері

  • Көркем туындыны түсініп оқуға, мәнерлеп оқуға және ақынның образ жасау шеберлігін тануға бағыттау.
  • Поэманы талдауға төселдіру, өзіндік пікір қалыптастыруға дағдыландыру, сөйлеу мәдениетін дамыту.
  • Дүниетанымды кеңейтіп, адамгершілік қасиеттерді нығайта отырып, рухани-имандылық тәрбие беру.

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Уақыты: 2 минут.

2) Үй тапсырмасын тексеру

  • Абай аудармалары бойынша сұрақ-жауап.
  • Үзінділерді жатқа айту.

Актуалдау (ой қозғау)

Тақтадағы сызба арқылы Абай мұрасының бағыттары еске түсіріледі: өлеңдері, қарасөздері, аудармалары, поэмалары, әндері.

Сұрақ: Абайдың неше поэмасы бар?

Жауап: Абайдың 3 поэмасы бар: «Ескендір», «Масғұт», «Әзім әңгімесі».

Түсіндірме: Поэма — грек тілінен енген ұғым; мағынасы — «туынды». Поэма көбіне өлеңмен жазылатын көлемді шығарма.

Жаңа сабақ: «Ескендір» поэмасының шығу негізі

«Ескендір» поэмасының сюжеттік желісі алғаш рет Талмудтан алынған нұсқа арқылы неміс романтикалық әдебиетіне қатысты француз ғалымы Альберт фон Шамиссо еңбектерінде көрініс табады.

Осы сюжетті В. А. Жуковский 1844 жылы аударған. Нұсқада Александр Македонскийдің жаулаушылық, қырып-жою жорықтары суреттеледі. Бұл желі Абайды да қызықтырып, ақын оны өз дүниетанымына сай қайта өңдейді.

Абай нұсқасында кейбір нақтылаулар енгізіледі: Ескендірдің тегі мен патшалығы, тұрған жері, сондай-ақ оның ұстазы Аристотель бейнесі айқын беріледі. Поэма түпнұсқаға жақын болғанымен, идеялық салмақ Абайдың өнегелік ұстанымына бағындырылған.

Поэма 42 шумақтан тұрады. Оқушылар үзінділерді жатқа айтып, мазмұнына талдау жасайды.

Поэманы талдау жоспары

  1. Ескендірдің тегі, патшалығы, жорықтары.
  2. Жорық барысында бұлаққа (оқиғаға) кездесуі.
  3. Ескендірдің бұйрығы.
  4. Күзетшінің сыйлығы.
  5. Аристотельдің шешімі.
  6. Ақынның өсиеті.

Кейіпкерлер жүйесі: Ескендір және Аристотель

Тапсырма: Абай поэмасындағы Ескендір бейнесіне сипаттама беріңіз.

Негізгі мәселе: поэмадағы Ескендір тұлғасы арқылы тойымсыздық пен нәпсінің адамды қалай жетектейтіні көрсетіледі.

Сұрақ: Аристотель кім? Ол поэмаға неліктен енгізілген?

Аристотель — даналық пен әділ пайымның символы. Поэмада ол Ескендірдің әрекетіне адамгершілік өлшеммен баға беретін, оқырманды ойға жетелейтін тұлға ретінде көрінеді.

Аристотельге мінездеме

  • Ғұлама, байсалды, әділ.
  • Ғалым, ақыл иесі, қазы.

Түсіндірме сөздік

Хакім
Ғалым.
Данышпан
Оқымысты.
Иман
Дін, Алланы мойындау.
Ғибрат
Үлгі.
Нәпсі
Құмарлық.
Араны
Көз тоймау, қанағатсыздық.

Бекіту: тест тапсырмалары

  1. Ескендір патшаның жасын көрсетіңіз: a) 43   ә) 32   б) 21
  2. Ескендірдің әкесінің есімін табыңыз: a) Филипп   ә) Македония   б) Аристотель
  3. Абайдың аяқталмаған поэмасын көрсетіңіз: a) «Ескендір»   ә) «Әзім әңгімесі»   б) «Масғұт»
  4. «Ескендір» поэмасының негізгі идеясы: a) өнер-білімге шақыру   ә) күреске шақыру   б) тойымсыздықты тыю
  5. Абай «Шегіртке мен құмырсқаны» кімнен аударды? a) Крылов   ә) Пушкин   б) Лермонтов
  6. Абай Лермонтовтан қанша шығарма аударды? a) 23   ә) 28   б) 27

Қорытынды ой

«Абай әрқашан біздің ұлттық ұранымыз болуы тиіс. Абайды таныту арқылы біз Қазақстанды әлемге танытамыз».
Н. Назарбаев

Үй тапсырмасы

  • «Ескендір» поэмасын оқу.
  • «Тойымсыздық сыры неде?» тақырыбында ой толғау жазу.

Бағалау

Оқушылардың еңбегі жауаптарының дәлдігі, талдаудың тереңдігі және сөйлеу мәдениеті бойынша бағаланады.