Бастауыш сынып оқушыларын адамгершілікке тәрбиелеу
Қазіргі білім беру жүйесіндегі жаңартулар тәрбие жұмысын жандандырып, мектеп алдына маңызды міндет қояды: өркениетті, прогрессивті бағыттағы азаматтық қасиеттері жоғары, ұлттық тілін сақтаған, замандастарымен тең деңгейде терең білімді ұрпақ тәрбиелеу.
Бүгінгі күні әрбір баланың жеке тұлға болып қалыптасуында ізгілік, яғни адамгершілік тәрбиесі шешуші фактор болып отыр.
Адамгершілік тәрбиесінің педагогикалық мәні
Адамгершілікке тәрбиелеудің маңызды педагогикалық міндеттері — оқушылардың белсенді, саналы көзқарасын қалыптастыру, сөз бен істің бірлігін орнықтыру, адамгершілік нормаларынан ауытқуға жол бермеуге баулу. Бұл — баланың тұлғалық қалыптасуы мен дамуын айқындайтын ең маңызды бағыттардың бірі.
Адамгершілік тәрбиесі арқылы оқушының Отанға, еңбекке, қоғамға деген қатынасы қалыптасады. Тәрбиелі ұстаз жан-жақты тәрбиені ең алдымен осы адамгершілік негізден бастайды.
Кішіпейілділік: отбасыдан басталатын құндылық
Кішіпейілділіктің іргесі отбасында қаланады. Ата-ананың берген тәрбиесі баланың күнделікті тұрмыс-тіршілігіне, мінез-құлқына, адамдармен қарым-қатынасына тікелей ықпал етеді.
Оқыту үдерісіндегі тиімді тәсілдер
Шығармашылық және көркем мәтінмен жұмыс
Оқыту барысында балаларды кішіпейілділікке тәрбиелеудің тиімді әдістерінің бірі — шығармашылыққа жүгіну. Оқушыларға жазушылардың шығармаларын оқытып, кейіпкерлер бейнесін талдату арқылы баланың ойлау ерекшелігін, эмоциялық күйін, ішкі дүниесін байқауға болады.
Ұжым ішіндегі қарым-қатынасты бақылау
Баланың сынып ұжымы ішінде, достарымен араласу барысында өзін қалай ұстайтынын бақылау — оның мінезін тануға мүмкіндік береді. Сол ерекшеліктерге сүйене отырып, мінез-құлқын түзетуге, кішіпейілділікке баулуға жағдай жасауға болады.
Адамгершілік сезім және сенім
Адамгершілік сезім — әлеуметтік және табиғи өмірдің сан алуан қырларына эмоциялық қатынас. Бастауыш сынып оқушыларын адамгершілікке баулу олардың бір-бірімен достық-жолдастық қарым-қатынасын нығайтуға, әрдайым сыйластықта болуын қамтамасыз етуге бағытталады. Мұның бәрі адамгершілік сенімнен туындайды.
Адамгершілік тәрбиесінің негізгі міндеттері
Адамгершілік тәрбиесі бірнеше міндетті шешуге көмектеседі. Бұл міндеттер оқушылардың жас ерекшелігі мен қызығушылығына сай ұйымдастырылғанда нәтижелі болады:
- Қоғамның моральдық нормаларын өмір талабына сай орындауға қабілетті шәкірт тәрбиелеу.
- Оқушы бойында адамгершілік қасиеттерді қалыптастыру.
- Оқушының санасы мен мінезіне педагогикалық ықпал жасау.
- Отанға, халқымызға, еңбекке жауапкершілік сезіммен қарауға үйрету.
Ұлттық тәрбиенің қуатты құралы: ертегі-аңыздар
Оқушыларды кішіпейілділікке, адамгершілікке тәрбиелеуде қазақ халқының тәлімдік құралдарының бірі — ертегі, қисса, аңыз-әңгімелер. Оларда халықтың тұрмыс-тіршілігі, әдет-ғұрып пен салт-дәстүрі, Отанға және туған жерге деген сүйіспеншілік бейнеленеді.
Халық даналығы
- «Жақсы адам — елдің ырысы, жақсы жер — даланың ырысы» — адам қадірін ұқтырады.
- «Ұлық болсаң — кішік бол» — кішіпейілділікке үндейді.
- «Әдепті бала — арлы бала, әдепсіз бала — сорлы бала» — әдеп пен жауапкершілікті дәріптейді.
Ойын арқылы тәрбиелеу
Адамгершілік қасиеттерін дамытуда ойынның орны ерекше. Ойын барысында балалар меймандостық, достық, өзара қолдау сияқты сезімдерді тәжірибе жүзінде меңгереді, ортақ ережені сақтауға, әділдікке, сыйластыққа дағдыланады.
Қорытынды
Бастауыш мектеп жасындағы оқушыларды мейірімділікке, ізгілікке, инабаттылыққа тәрбиелеу, оларды адамгершілігі жоғары, кішіпейіл, зейінді тұлға етіп қалыптастыру — ата-ана мен мұғалімнің ортақ міндеті.