Мағжан Жұмабаев Түркістан поэмасы
Сабақтың тақырыбы
Мағжан Жұмабаевтың «Түркістан» поэмасы.
Сабақтың түрі
Жаңа сабақ.
Әдіс-тәсілдер
- Баяндау
- Салыстыру
- Сұрақ-жауап
Көрнекіліктер
Суреттер, слайдтар, карта.
Сабақтың мақсаты
Білімдік
Мағжан Жұмабаевтың өмірі мен шығармашылығы туралы жалпы мәлімет беру, тарихи кезеңге назар аударту, поэманың тақырыбы мен идеясын ашу.
Дамытушылық
Оқушылардың тілін, ой-өрісін дамыту, ойын еркін әрі дәл жеткізу дағдысын қалыптастыру.
Тәрбиелік
Ақынға, туған жерге және Отанға құрмет пен сүйіспеншілік сезімдерін орнықтыру.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен сәлемдесу.
- Назарын сабаққа аудару, сабақ мақсатын қысқаша таныстыру.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Өткен тақырыптар бойынша сұрақтар қойып, жауаптарын талқылау.
III. Жаңа сабақ
Мағжан Жұмабаев XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында өмір сүріп, қазақ әдебиетіне ерекше өрнегімен, өлмес мұрасымен, сезім тереңдігімен және сыршылдығымен келген тұлға.
Ақын 1893 жылы Солтүстік Қазақстан облысы, Булаев ауданы (қазіргі өңірлік атауларға сәйкес) аумағында дүниеге келген. 1905 жылы Қызылжардағы медресеге түсіп, 1910 жылы оны үздік тәмамдайды. Кейін Уфадағы «Ғалия» медресесінде білім алады.
1913–1917 жылдары Омбы мұғалімдер семинариясында оқиды, ал 1923–1926 жылдары Мәскеудегі әдеби-көркем институтты бітіреді. 1913 жылы Қазан қаласында оның тұңғыш «Шолпан» атты өлеңдер жинағы жарық көрді.
1927 жылы елге оралып, оқытушылық қызмет атқарады, жаңа өлеңдер жазады. Алайда саяси қуғын-сүргінге ұшырап, жалған айыппен лагерьге айдалады. 1936 жылы босап шыққанымен, көп ұзамай қайта ұсталып, 1938 жылғы 19 наурызда атылды. Ақынға «халық жауы» деген қара таңба тағылып, шығармалары ұзақ уақытқа дейін жарияланбай қалды. Тек арада жарты ғасырға жуық уақыт өткен соң есімі халқымен қайта табысты.
«Түркістан» поэмасы туралы
Мағжан «Түркістан» поэмасын 1923 жылы жазды. Бұл туынды — ақынның шығыстық, тұрандық сарындары айқын көрінетін ең биік шығармаларының бірі. Поэмадағы түркі әлеміне сүйіспеншілік пен тарихи сананы көтеру идеясы Мағжанға «түрікшілдік» айыбын да таңуға себеп болған.
Ақын көк түріктердің рухын, бірлігін және тарихи биігін өзгеше бағалайды. Қиялы еркін, ойы асқақ Мағжанның туған халқына деген сүйіспеншілігін жырлауын кінә деу қиын: бұл — ұлттық рухты серпілтетін көркемдік қуат.
IV. Қорытынды бөлім
Топтық жұмысқа арналған бағыт-тапсырмалар:
1-топ
«Түркістан — екі дүние есігі ғой» жолдарының мағынасын түсіндіру.
2-топ
«Тұранның ерлеріне ер жеткен бе?» деген ойды талқылау.
3-топ
«Болмаса, барсаңшы іздеп бабаң дейтін» жолдары арқылы тарихи жады мәселесін ашу.
V. Үй тапсырмасы
- Поэмадан өзіңе ұнаған кез келген шумақты жаттау.
- Түркістан қаласы туралы қысқаша әңгімелеу (дерек пен әсерді байланыстыру).
VI. Бағалау
Оқушылардың сабаққа қатысуы, мәтінді мәнерлеп оқуы, талдау сапасы, дәлелді пікір айтуы және топтық жұмыстағы белсенділігі бойынша бағалау.
Бағалау өлшемдері
- Түсіну және мазмұндау
- Талдау және дәлел
- Сөйлеу мәдениеті
- Топтық жұмыс