Қазақша рефераттар

Стандартты функциялар

Сабақтың тақырыбы

Меншіктеу операторы. Стандартты функциялар. 9-сынып

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушыларға меншіктеу операторы мен стандартты функциялардың мәнін, олардың жазылу ерекшеліктерін түсіндіріп, программалау тілінде дұрыс қолдану туралы толық мағлұмат беру.

Дамытушылық

Оқушылардың білім, білік, дағдыларын қалыптастыру; алған білімдерін тәжірибеде қолдану және стандартты функцияларды программалау тілінде жазу туралы ой-өрісін дамыту.

Тәрбиелік

Жауапкершілікке, ұқыптылыққа және тазалыққа баулу.

Сабақтың көрнекілігі мен түрі

Көрнекілігі

  • Интерактивті тақта
  • Оқулық
  • Презентация

Сабақтың түрі

Әңгімелеу

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру

Сынып оқушыларымен амандасу, түгендеу.

II. Жаңа сабақты түсіндіру

Меншіктеу операторы — жазылған өрнектің мәнін есептеп, нәтижені айнымалыға меншіктейтін оператор. Ол программалауда ең жиі қолданылатын операторлардың бірі.

Жазылу пішімі

айнымалы := өрнек;

Айнымалының типі мен меншіктелетін мәннің типі міндетті түрде сәйкес келуі тиіс.

Қолданылу аясы

Меншіктеу операторы тек арифметикалық өрнектерге ғана емес, логикалық және символдық өрнектерге де қолданылады. Символдық мәнді меншіктегенде символ апострофқа алынып жазылады.

V := 'M';

x := '15';

Оператордың атқаратын міндеттері

  1. Айнымалылардың берілген мәндері бойынша арифметикалық өрнектің сандық мәнін есептейді.
  2. Табылған мәнді айнымалы атауына меншіктейді.

Практикалық тапсырма: қайсысы дұрыс меншіктеу?

Төмендегі өрнектердің қайсысы меншіктеу операторы ретінде дұрыс жазылғанын анықтаңдар (интерактивті тақта көмегімен).

Өрнек Түсініктеме
z := 0 Дұрыс
a := b Дұрыс
a := b + 5 Дұрыс
a = c + 1 Қате
-z := y Қате
2 * p + 3 := x Қате
Q := A + B Қате
x := a ± 5 Қате

Ескерту: Паскаль тілінде айнымалы атаулары регистрге тәуелсіз болғанымен, жазылу ережелері мен белгілеулерді (мысалы, :=) нақты сақтау қажет.

Стандартты функциялар (Turbo Pascal)

Turbo Pascal тілінде алдын ала жазылған және стандартты модульдерге жинақталған, қажет кезде қолдануға болатын объектілер бар. Солардың бірі — стандартты функциялар. Олар жиі кездесетін математикалық және басқа да есептеулерді орындау үшін қолданылады.

Функциялар топтары

  • Арифметикалық функциялар — бүтін және нақты шамалармен жұмыс істейді.
  • Типтерді түрлендіру функциялары — шамалардың типтерін өзгерту үшін қолданылады (мысалы, нақты санды бүтін санға айналдыру).

Типтерді өзгертуге мысал функциялар

  • Chr(x) — x санын символға түрлендіреді.
  • High(x) — шаманың ең үлкен мәнін береді.
  • Low(x) — шаманың ең кіші мәнін береді.
  • Ord(x) — саналатын типті бүтін типке көшіреді.
  • Round(x) — нақты санды бүтін санға дөңгелектейді.
  • Trunc(x) — нақты санның бүтін бөлігін береді.

Арифметикалық функциялар кестесі

Математикалық жазылуы Паскаль тілінде жазылуы
|x| abs(x)
x^2 sqr(x)
√x sqrt(x)
π Pi
[x] int(x)
e^x exp(x)
sin x sin(x)
cos x cos(x)
tg x tan(x)
ln x ln(x)

Ескерту

tg(x) функциясы Паскальда көбіне tan(x) түрінде жазылады.

Мысалдар: өрнектерді функциялар арқылы жазу

Математикалық түрі

x = a^3(√c + 9.2)

Паскальша жазылуы

x := sqr(a) * a * (sqrt(c) + 9.2);

Математикалық түрі

x = (a + b)^2(π − |ab|)

Паскальша жазылуы

x := sqr(a + b) * (pi - abs(a * b));

III. Сабақты бекіту (Лото ойыны)

Сабақты бекіту үшін «Лото» ойыны арқылы сұрақтарға жауап береміз (слайд көрсетіледі).

  1. Меншіктеу операторы дегенді қалай түсінесің?
  2. Меншіктеу операторының жазылу пішімі қандай?
  3. Айнымалыға символдық шаманы меншіктегенде символ қалай жазылады?
  4. Арифметикалық функцияларды пайдаланып өрнекте: x = √(0.5a) · (tg^2(π))
  5. Арифметикалық функцияларды пайдаланып өрнекте: a = (7.9x)^3 · (√12 + sin x)