Интерактивті тақтамен жұмыс
Сабақ тақырыбы
Мұқағали Мақатаев: «Сүйемін, өскен Отаным»
Сабақтың мақсаты
- Ақын шығармашылығымен таныстырып, өлеңнің көркемдік ерекшелігі мен тәрбиелік мәнін ашу.
- Өлең мәтіні арқылы сөздік қорды байыту, ой қозғау, шығармашылық қабілетті дамыту.
- Туған жердің қасиетін сезіндіру, оқушы бойында оған деген сүйіспеншілік пен махаббатты ояту.
Әдіс-тәсілдер
- Мәнерлеп оқу
- Түсіндіру
- Сұрақ-жауап
- Суреттерді пайдалану
- Салыстыру жұмыстары
- Ой қорытындысын жасау
Сабақтың түрі
Интерактивті тақтамен жұмыс.
Негізгі идея: өлеңді талдау арқылы оқушының туған жерге деген сезімін ояту және көркем тілдің қуатын таныту.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Сабаққа дайындық жүргізіледі: сыныптың зейінін шоғырландыру, оқу мақсатын қысқаша еске салу.
2) Үй тапсырмасын тексеру
Интерактивті тақтадан Қасым Аманжоловтың «Туған жер» өлеңінің мағынасына сәйкес табиғат көріністері көрсетіледі.
Ақынның өмірі мен шығармашылығына сұрақ-жауап арқылы шолу жасалады.
3) Жаңа сабақты түсіндіру
а) Сабақтың тақырыбы мен мақсатымен таныстыру. Интерактивті тақтадан М. Мақатаевтың портреті көрсетіледі.
ә) Мұқағали Мақатаевтың өмірбаяны мен шығармашылығына қатысты қысқаша мәлімет беріледі.
б) Мұқағали Мақатаев — қазақ поэзиясындағы шоқтығы биік, аса дарынды ақын. Оның өлеңдерінде сөздің сұлулығы мен ойдың асқақтығы үйлесім табады. Сол туындылардың бірі — «Сүйемін, өскен Отаным». Интерактивті тақтада табиғат көріністері көрсетіліп, өлеңді мәнерлеп оқуы жақсы оқушылар оқиды.
в) Оқушылар өлеңді іштей қайта оқып шығады.
г) Оқушыларға ағаштың суреті таратылып беріледі. Әр бұтағына ақын өз өлеңінде нені сүйетінін жазып, «идея ағашын» толтырады.
д) Екі өлеңдегі төрт тармақтан тұратын екінші шумақтың ұйқасу үлгілері интерактивті тақтадағы сызба арқылы салыстырылады.
е) Талқылау сұрақтары арқылы қорытынды жасалады:
- Өлеңнен қандай ерекшелік байқадыңдар?
- Ақынның тіліндегі көркемдік неден көрінеді?
- Туған жерге деген сезім қалай беріледі?
Оқушылардың ықтимал жауаптары
- М. Мақатаевтың дарынды ақын екенін байқадық.
- Сөз қолданысының әсемдігін байқадық.
- Туған жерін шын жүректен сүйетінін сездік.
- Ойының биіктігін, азаматтық үнін аңғардық.
Өлеңнің соңындағы «туған жерге қарыздармын, сондықтан да беремін талай жырымды» деген ой арқылы ақынның ел алдындағы жауапкершілігі айқындалады.
Жеке пікір
- Сендер туған жерлеріңді сүйесіңдер ме?
- Өз туған жеріңе не бергілерің келеді?
Мақал-мәтелді толықтыру
- Туған елдей ел болмас, …
- Кісі елінде сұлтан болғанша, …
Қажет болса, осы бөлімге қосымша 3–4 мақал енгізіп, сыныппен бірге толықтыруға болады.
Әдеби байланыс және шығармашылық тапсырма
Туған жер туралы тағы қандай ақын-жазушылардың шығармаларын білесіңдер? Жатқа айтатындарың бар ма? Өздерің туған жер туралы өлең жазып көрдіңдер ме?
М. Мақатаевтың өлеңдеріне көптеген әндер жазылған. Соның бірі — «Саржайлау». Әнді тыңдай отырып, «Сүйемін, өскен Отаным» өлеңінің мазмұнына сәйкес сурет салу тапсырылады.
4) Қорытынды
Сабақ сұрақ-жауап арқылы жинақталып, негізгі ойлар нақты тұжырымдалады: көркем тіл, ұйқас ерекшелігі, туған жерге сүйіспеншілік.