Оқушылардың Африка материгі бойынша алған білімдерін қорытындылау
Сайыс сабақ: құрылымы мен өткізілу барысы
Африка материгін қайталау тақырыбында сайыс сабақ өткізілді. Сабақтың дамытушылық бағыты оқушыларды өзара жарыстыра отырып, ойларын жинақтап жеткізуге үйретуге, анықтамалар мен деректерді есте сақтау қабілетін жетілдіруге бағытталды. Тәрбиелік мақсат ретінде жолдастарына қолдау көрсету, ынтымақтастықта жұмыс істеу дағдылары нығайтылды.
Сабақтың басталуы
Сабақ мұғалімнің кіріспе сөзінен басталды. Одан кейін топ басшысы жарыс ойынының алты бөлімнен тұратынын таныстырды: Бәйге, Полиглот, Ғажайып жетілік, Кім жылдам?, Картамен жұмыс, Шешендік өнер.
I. «Бәйге»
Әр оқушы сұраққа мүмкіндігінше тез жауап береді. Әр дұрыс жауап 10 ұпай болып есептеледі.
| Сұрақ | Дұрыс жауап |
|---|---|
| Африка материгінің жер көлемі қанша? | 30,3 млн км² |
| Ең алғаш Африканы ашқан кім? | Васко да Гамма |
| Африканың ең үлкен шөлі | Сахара |
| Ең биік вулкан | Килиманджаро |
| Африкада жауын-шашын ең көп түсетін жер | Дебунджа |
| Жер шарындағы ең ұзын өзен | Ніл |
| Африка материгінде экваторды екі рет кесіп өтетін өзен | Конго |
| Африкадағы көлемі жағынан ең үлкен көл | Виктория |
| Африкадағы ең ұзын көл | Таньганика |
| Виктория сарқырамасы қай өзенде орналасқан? | Замбези |
II. «Полиглот»
Оқушылар берілген сөздерді дұрыс оқып, олардың орысша және ағылшынша (немесе немісше) баламасын айтады. Төменде сөздерді құрастыруға арналған үлгілер берілді:
- Үнк → күн
- Ерж → жер
- Ензө → өзен
- Ату → тау
- Лада → дала
- Тізең → теңіз
- Азбұғ → бұғаз
- Ракта → карта
- Алар → арал
- Өлк → көл
III. «Ғажайып жетілік»
Бұл бөлімде әртүрлі пәндер бойынша сұрақтар беріліп, оқушылардың жан-жақты білімін анықтау көзделді.
Сұрақтар мен жауаптар
- 1 География: Аралдар пайда болуына қарай нешеге бөлінеді? (Материктік, вулкандық, маржандық)
- 2 Қазақ әдебиеті: Шешендік сөздер нешеге бөлінеді? (Шешендік дау, арнау, толғау)
- 3 Геометрия: Геометриялық фигураларға мысал келтір. (Үшбұрыш, квадрат, шеңбер)
- 4 Өсімдіктану: Алабота тұқымдасына қандай өсімдіктер жатады? (Көбек, сексеуіл)
- 5 Қазақ тілі: Сөз дегеніміз не? (Зат пен құбылыстың атауы, әріптердің жиынтығы)
- 6 Тарих: VI ғасырда Қазақстан жерінде пайда болған қандай қағандық? (Түрік қағанаты)
- 7 Физика: Зат табиғатта неше күйде болады? (Қатты, сұйық, газ)
Нені дамытады?
- Пәнаралық байланысты күшейтеді.
- Жылдам ойлау мен нақты жауап беру дағдысын қалыптастырады.
- Топ ішінде рөлдерді бөлісу мен қолдауды күшейтеді.
IV. «Кім жылдам?»
Бұл сайыста берілген атаудың не екенін (материк, мемлекет, өзен, көл, шөл, мұхит және т.б.) тез анықтап айту қажет.
1-топ атаулар
- Сахара
- Қазақстан
- Үндістан
- АҚШ
- Таньганика
- Рас-Хафун
- Гималай
- Амазонка
- Бразилия
2-топ атаулар
- Ніл
- Сексеуіл
- Австралия
- Қарағанды
- Африка
- Атлант
- Мыс
- Гвинея
- Қолтырауын
V. «Картамен жұмыс»
Бұл кезеңде оқушылар кескін картаға ауызша аталған нысандарды белгіледі: Каир, Дакар, Алжир.
VI. «Шешендік өнер»
Қорытынды бөлімде оқушылар берілген тақырыптар бойынша өз ойларын ортаға салып, еркін әңгімеледі:
Тақырып 1
Туған өлкем — Жаңаарқа
Тақырып 2
Табиғатты қорғайық — таңырқайық
Қорытынды
Сабақ соңында сайыс кезеңдерінде жиналған ұпайлар есептеліп, «Топ көшбасшысы» атағын иеленген топ анықталды. Мұндай сабақтар оқушыларға тақырып бойынша білімді жүйелеуге, кең ауқымды түсінік қалыптастыруға және топпен жұмыс істеу мәдениетін дамытуға мүмкіндік береді.