Туыстық атаулары
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Пән / Сынып
Қазақ тілі, 3-сынып
Тақырып
Зат есімді қайталау
Әдіс-тәсілдер
- Ой қозғау
- Венн диаграммасы
- Топтастыру
- Еркін жазу
Сабақтың мақсаты
Білімділік
- Зат есім туралы түсінікті бекіту.
- Сөйлем ішінен зат есімді таба білуге үйрету.
- Зат есімнің жекеше және көпше түрін, жалпы және жалқы есім туралы білімді пысықтау.
Дамытушылық
Оқушылардың алған білімін қолдана отырып, ойлауын арттыратын тапсырмаларды орындау дағдысын дамыту.
Тәрбиелік
Сауатты жазуға және ұйымшылдыққа баулу.
Негізгі ұғымдар
Сабақ барысында оқушылар зат есімнің басты белгілерін еске түсіреді: заттың атын білдіруі, кім? не? сұрақтарына жауап беруі, жекеше/көпше түрлері, жалпы/жалқы есім болып бөлінуі, сондай-ақ сөзге қосымша жалғануы.
Жылдам еске түсіру (тізім)
- Заттың аты.
- Кім? Не? Кімдер? Нелер?
- Жекеше және көпше түрі.
- Жалпы есім және жалқы есім.
- Әртүрлі мағына береді.
- Қосымша жалғанады.
Сабақтың барысы
1) Қызығушылықты ояту: «Ой қозғау»
Оқушылар зат есім туралы не білетіндерін жылдам тізіп жазады: алдымен жеке орындайды, кейін топ ішінде талқылайды, соңында сынып болып ортақ ойға келеді. Әрқайсысы бір-бірінің жазғанын толықтырып, түсінікті нақтылайды.
2) Мағынаны тану: сөздерді топтастыру
Тақтаға бірнеше зат есім жазылады. Оқушылар оларды мағынасына қарай топтастырып, өз тобының тапсырмасын орындайды.
Тақтадағы сөздер
Жаңбыр, шегіртке, шыбын, сауыншы, дауыс, нағашы, немере, тасқын, сатушы, директор, қоңыз, әпке, жүргізуші, сіңлі, боран, ара, есепші, найзағай, аға.
1-топ
Табиғат құбылыстарының атауларын теріп жазу.
2-топ
Мамандық атауларын теріп жазу.
3-топ
Жәндік атауларын теріп жазу.
4-топ
Туыстық атауларын теріп жазу.
Оқулықпен жұмыс
Оқулықтағы тақырып басында берілген сөйлемдерді ауызша толықтырады. Мұғалім жетекші сұрақтар қою арқылы оқушылардың сұраққа толық жауап беруін қадағалайды.
1-жаттығу
Сұрақ қоя отырып, сөйлем ішінен зат есімдерді табуға дағдыландырады.
2-жаттығу
Жалқы және жалпы есімдерді, сондай-ақ зат есімнің жекеше-көпше түрлерін ажыратуға арналған тапсырмалар орындалады. Соңында Венн диаграммасы арқылы салыстыру жүргізіледі.
Венн диаграммасы: салыстыру өлшемдері
Жалпы есім (мысал санаттар)
- Зат атаулары
- Туыстық атаулар
- Жәндік атаулары
- Құс атаулары
- Сөйлем ішінде кіші әріппен жазылады
Ортақ белгі
- Екеуі де зат есім
- Заттың атын білдіреді
- Сөз табы
- Кім? Не? Кімдер? Нелер? сұрақтарына жауап береді
Жалқы есім (мысал санаттар)
- Жер-су атаулары
- Кісі аттары
- Тау атаулары
- Өзен, көл атаулары
- Қала атаулары
- Үй жануарларының аттары
- Бас әріппен жазылады
Оқушылар диаграмманы өз мүмкіндігінше толтырып, кейін бір-бірін толықтыру арқылы ортақ кесте жасайды.
3-жаттығу
Сөздерге жұрнақ жалғау арқылы туынды зат есім жасап үйренеді.
4-жаттығу
Туынды зат есімдер туралы алған білімін бекітеді.
5-жаттығу
Берілген сөздерден адам есімдерін құрап, олардың зат есім екенін анықтайды.
3) Ой толғаныс: «Еркін жазу»
Сұрақ: Заттың атын білдіретін сөздер қалай пайда болады деп ойлайсың?
Оқушылар осы сұраққа байланысты өз ойларын еркін түрде жазады.