Қажет суретті тап
Математикалық ойындардың маңызы
Балабақшадан бастап баланың математикалық түсініктерді дұрыс меңгеруі оның даму деңгейіне және жас ерекшеліктеріне тікелей байланысты. Балаларға қарапайым математикалық ұғымдарды түсіндіру мен бекіту үшін тәрбиеші күнделікті өмірде де, ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінде де дидактикалық ойындар мен ойын-жаттығуларды жүйелі қолданады.
Дидактикалық ойындарды оқу іс-әрекетінен тыс уақытта да ұйымдастыру баланың математикалық түсінігін кеңейтіп, тереңдетеді және меңгергенін ойын арқылы бекітуге мүмкіндік береді. Мұндай ойындар оқыту барысында балаларға бағыт-бағдар беріп, ой-өрісін дамытуда маңызды рөл атқарады.
Негізгі бағыттар
- Геометриялық пішіндерді тану және пішін бойынша салыстыру
- Санауға үйрету, 20 көлеміндегі сандар туралы түсінікті дамыту
- Шартты өлшеуіш көмегімен өлшеу жүргізу
- Көзбен қабылдау, шамалау қабілетін дамыту
- Кеңістікте бағдарлай білу дағдыларын қалыптастыру
- Затты тең екі бөлікке бөлу ұғымын меңгерту
Логикалық ойындардың рөлі
Мектепке дейінгі балалардың жан-жақты дамуы үшін логикалық ойындардың орны ерекше. Ойын — балалық шақтан басталып, адаммен өмір бойы бірге жүретін ерекше іс-әрекет түрі. Ол балалардың оқуға және еңбекке деген белсенділігін арттырып, психикасында сапалы өзгерістер туғызады: зейіннің шоғырлануына, жадының қалыптасуына, ойлау мен қиялдың дамуына ықпал етеді. Ойлау — шығармашылық және танымдық әрекеттің негізі.
Ойындар жинағы (шарттары мен мақсаттары)
1) «Пішіндер әлемі»
Геометриялық фигураларды көлемі әртүрлі етіп дайындау арқылы балаларда көлем, пішін, сан туралы түсінік қалыптастырылады.
Бала затты сипаттағанда салыстырмалы және таңдаулы шырайды дұрыс, дербес қолдануға үйренеді.
Үлгілер:
- үлкен — үлкенірек — ең үлкен
- кішкентай — кішірек — ең кішкентай
- биік — биігірек — ең биік
- ауыр — ауырырақ — ең ауыр
- жеңіл — жеңілірек — ең жеңіл
- терең — тереңірек — ең терең
- жарық — жарығырақ — ең жарық
- қараңғы — қараңғырақ — ең қараңғы
2) «Санына қарай салыстырайық»
Балаларға қай жерде ойыншық көп, қай жерде аз екенін көзбен анықтауды ұсынамыз. Алғашқы тапсырмаларда жауап айқын көрініп тұруы керек — бұл үздіксіз мөлшерлерді салыстыруға біртіндеп әкеледі.
3) «Жеуге жарайтын — жеуге жарамайтын»
Бұл — топпен жіктеу ойыны. Ұқсастығына қарай басқа белгілерді де таңдауға болады:
- тірі — тірі емес
- қозғағышы бар — қозғағышы жоқ
- дөңгелегі бар — дөңгелегі жоқ
4) «Төртіншісі артық»
Мақсаты — басқаларына сәйкес келмейтін затты (немесе геометриялық пішінді) алып тастау не боямай қалдыру және топты жалпылама сөзбен атау.
Есту арқылы тапсырма үлгілері:
- 3 шеңбер, 1 төртбұрыш (пішіні бойынша)
- 3 қызыл пішін, 1 жасыл пішін (түсі бойынша)
5) «Мен не жасырдым?»
Балалардың алдына 3–4 түрлі зат немесе суретті карточкалар қойылады. Балалар сұрақ қою арқылы тәрбиеші жасырған карточканы не затты табуы керек. Әр сұрақтан кейін іздеуге қатысы жоқ карточкалар алынып тасталады — бұл әрі қарай ойлануды және сұрақ қоюды жеңілдетеді.
Мысал:
«Ол тірі ме?» деген сұраққа «иә» деп жауап берілсе, тірі емес заттар бейнеленген карточкаларды төңкеріп қою немесе алып тастау қажет.
6) «1–10-ға дейін санау»
Бала 1–10 аралығындағы таңбаларды танып, аталған санға сәйкес қимыл жасауды үйренеді. Мысалы, шапалақтап санау немесе әртүрлі санамақтар арқылы бекіту.
7) «Орныңды тап»
Балалар реттік нөмірімен қатарға тұрады. Тәрбиеші ойын шартын айтып, балаларды қимылға келтіреді. Ойын аяқталған сәтте балалар тез арада өз реттік нөміріне сәйкес орнына қайта тұруы керек.
8) «Қойма» (Мына жерге салыңдар!)
Тәрбиеші балаларға «қасқырлар» мен «лақтарды» жинауды тапсырып, екі қорап ұсынады. Балалар ойыншықтары мен карточкаларын жинайды. Осы кезде тәрбиеші араласып: «Қасқырлар мен лақтарды бір жерге жинап қойдың ба? Қасқырлар лақтарды жеп қояды!» — деп, заттарды дұрыс жүйелеуге үйретеді.
9) «Қажет суретті тап»
Ойынға қажет заттар:
Үлкен және кішкентай суреттер, қуыршаққа арналған ыдыстар, пластилиннен жасалған заттар, кәмпит, бауырсақ және т.б.
Ойын ережесі:
Тәрбиеші үлкен суретті барлық бала көретін жерге іледі (мысалы, үлкен тәрелке немесе орамал ұстаған қыздың суреті). Балалар қораптағы суреттердің ішінен тақтадағы сурет мазмұнына сәйкес келетін заттардың суретін таңдап, үстелге қояды және не істегенін айтып береді.
Қорытынды тапсырма:
Ойын соңында балалар ойынға қатысты заттардың суретін өз қалауы бойынша салады (мысалы, нан, қант, тоқаш және т.б.).