Қазақстан Республикасы Ислам конференциясы ұйымына 1995 жылдан мүше
Кіріспе
Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарынан бастап Қазақстанды мекендейтін барлық халықтардың рухани және мәдени құндылықтарын сақтауға ерекше назар аударылды. Әр ұлт әлемдік өркениет қазынасына өз үлесін қосты, өйткені ұлттың байлығы оның санымен ғана өлшенбейді. Осы әлеуетті сақтау және дамыту мемлекет саясатының маңызды бағыттарының біріне айналды.
Қазақстан — тек полиэтникалық емес, сонымен бірге көпконфессиялы мемлекет. Елде 130-дан астам ұлттың және 46 конфессияның өкілдері тату-тәтті өмір сүреді. Халықтың 60 пайыздан астамын құрайтын мұсылмандармен қатар православие, протестант, буддизм, католицизм және басқа да әлемдік діндердің өкілдері бар.
Мемлекет басшысы атап өткендей, көпконфессиялылық қоғамдық-саяси тұрақтылықты сақтауға ықпал ететін негізгі факторлардың бірі. Себебі әртүрлі діндердің түбінде ортақ адамгершілік қағидалар жатыр: адамға сүйіспеншілікпен қарау, кешірім мен сабыр таныту, пікір алуандығын құрметтеу. Яғни Жаратушыға сенетін қазақстандықтардың барлығы төзімділік, бейбітшілік және ізгі ниет құндылықтарын бөліседі.
Бұл — тәуелсіздіктің алғашқы 20 жылында қол жеткізген ең ірі жетістіктердің бірі ретінде бағаланады.
Рухани келісім — гүлденудің негізі
Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың байыпты саясатының арқасында Қазақстан әртүрлі этностар мен конфессиялардың бейбіт қатар өмір сүруінің өзіндік моделін қалыптастырды. Елімізде мұсылмандар мен православиеліктер, католиктер мен протестанттар, буддисттер мен иудейлер бір-біріне құрметпен қарайды. Бұл — әр азаматтың басқа адамдардың құқықтарына нұқсан келтірмей-ақ өз діни ұстанымын таңдауға құқылы екенінің нақты көрінісі.
Осы ұстаным Қазақстанда әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съездерін жүйелі түрде өткізуге негіз болды. Сонымен қатар елдің Ислам конференциясы ұйымына (қазіргі атауы — Ислам ынтымақтастығы ұйымы) төрағалық етуі халықаралық деңгейдегі бедел мен жауапкершіліктің арта түскенін аңғартады.
Қоғамдық ұстаным
Әр қазақстандық ұлтына қарамастан тәуелсіз Қазақстанды өз Отаны ретінде қабылдап, мемлекеттің құқық пен бостандықты қорғауға әрдайым дайын екенін сезінуі тиіс.
Нәтиже
Бейбітшілік, тұрақтылық, ұлтаралық және рухани келісім, діни төзімділік, өзара сыйластық мәдениеті нығая түсті.
Дегенмен әлем мойындаған бұл жетістіктерге қауіп төндіретін екі қатер бар: терроризм мен экстремизм. Мемлекет басшысы бұл мәселеге бірнеше рет назар аударып, діни қызмет пен діни бірлестіктер саласында құқықтық реттеудің маңызын атап өтті.
Экстремизмге қарсы құқықтық жауап
Дінаралық келісім — халық бірлігінің өзегі. Осы контексте діни ұйымдардың қызметін заң аясында тіркеу, реттеу және ашықтықты қамтамасыз ету мемлекеттің қауіпсіздігін күшейтетін құрал ретінде қарастырылады. Бұл мәселе «өз үйімізде тәртіп орнату» қағидасымен сабақтасып, діни кеңістіктің жауапты әрі жүйелі басқарылуын көздейді.
Қазақстандық тәжірибе өркендеудің сенімді жолы халықтың топтасуы екенін көрсетті. Қажетті ресурстар мен мүмкіндіктерге сүйене отырып, ел жаһандық қауіп-қатерлерге қарсы тұрудың тиімді бағытын таңдады.
Батыс пен Шығыс арасындағы байланыс көпірі
Қазақстан Республикасы Ислам конференциясы ұйымына 1995 жылдан бері мүше. Мұсылман әлемімен ынтымақтастық — елдің сыртқы саясатындағы маңызды басымдықтардың бірі. Қазақстанның халықаралық аренадағы реформаторлық және бейбіт бастамалары ұйым тарапынан да жоғары бағаланып, нәтижесінде еліміз Сыртқы істер министрлері кеңесінің 38-сессиясында төрағалыққа сайланды.
Анықтама
Ислам конференциясы ұйымы 1969 жылы 2 қыркүйекте құрылған. Құрамына Азия, Африка, Еуропа және Оңтүстік Америка елдерін қоса алғанда 57 мемлекет кіреді. Бұл — БҰҰ-дан кейінгі ең ірі халықаралық ұйымдардың бірі. Қазақстан ұйымға 1995 жылдан бастап мүше.
2011 жылғы 28–30 маусымда Астанада өткен 38-сессияда ұйым атауы «Ислам ынтымақтастығы ұйымы» болып жаңартылды. Сессия барысында Президент мұсылман әлеміндегі тұрақсыздық пен күрделі сын-қатерлерге тоқталып, қазіргі кезеңде ислам қоғамдастығының бейбітшілікке, жаңаруға, ғылыми-техникалық өрлеуге және ағартуға ұмтылысын ерекше атап өтті.
Даму және тұрақтылық байланысы
Экономикалық дамуға басымдық беру қауіпсіздікті, саяси тұрақтылықты және қоғамдағы рухани келісімді тиімді қамтамасыз етуге алып келеді деген ұстаным алға тартылды.
Ақпараттық-ағартушылық ұсыныс
Жастардың ислам мәдениетіне қызығушылығын арттырып, мұсылман рухани құндылықтарын кеңінен танытатын ISLAM интернет-ресурсын құру ұсынылды.
Сондай-ақ мұсылман әлемі мен Батыс арасында ашық әрі адал диалог орнату маңызды міндет ретінде көрсетілді. Қазақстанның ұйымға төрағалығы «Бейбітшілік, ынтымақтастық және даму» ұраны аясында осы мақсаттарға қызмет етуі тиіс екені айтылды.
Жаһандық дінаралық диалог: Астана тәжірибесі
Қазақстанда бейбітшілік пен келісімді сақтау — қоғам дамуының маңызды міндеттерінің бірі және елдің саяси доктринасында тұрақты дамудың шарттары ретінде қарастырылады. Бұл мәселеге Н. Ә. Назарбаев жүйелі түрде назар аударып, дағдарыстан жаңару мен дамуға арналған стратегиялық үндеулерінде де сабақтастыра көтеріп отырды.
Көпұлтты әрі көпконфессиялы қоғам ретінде Қазақстан демократиялық даму жолында түрлі этностар мен діни сенім өкілдерінің бір мемлекет шеңберінде бейбіт өмір сүруінің тиімді формасын қалыптастыруға ұмтылды және оны кезең-кезеңімен іске асырып келеді.
Неліктен дәл Қазақстан?
- Еуразияның кіндігінде орналасқан геосаяси кеңістік.
- Әлемдік және дәстүрлі діндер өкілдері шоғырланған әлеуметтік-мәдени орта.
- Мемлекет басшысының бастамашылдығы және институционалдық қолдау.
2003 жылдан бастап Астанада әлемдік және дәстүрлі діндер жетекшілерінің съездері тұрақты түрде ұйымдастырылып келеді. Осы мақсатта салынған Бейбітшілік және келісім сарайы біртіндеп дінаралық сұхбаттың халықаралық алаңына айналды.
I Съезд (2003)
2003 жылғы 23–24 қаңтарда өткен алғашқы съезде Декларация қабылданып, діннің бейбітшілік пен келісімді орнықтырудағы рөлі атап өтілді. Сындарлы үнқатысуды жалғастыру қажеттілігі айтылып, форумды әр 3 жыл сайын өткізу және тұрақты диалог органын құру туралы шешім қабылданды.
II Съезд (2006)
2006 жылғы 12–13 қыркүйекте өткен екінші съезд әртүрлі дүниетаным, дәстүр және дін басшыларын біріктіріп, өзара құрметке негізделген диалог мәдениетін тереңдетуге бағытталды.
Мәлімет: IV съезд уақыты және символдық мағынасы
Әлемдік және дәстүрлі діндер жетекшілерінің IV съезін 2012 жылы 30–31 мамырда Астанада өткізу жоспарланғаны айтылды. 31 мамырдың Қазақстанда саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні болуы — бұл күннің тарихи жады мен гуманизм құндылықтарын ұштастыратын символдық мәнін күшейтеді.
Қорытындылай айтқанда, Қазақстанның конфессияаралық саясаты рухани келісімді сақтау, азаматтардың діни бостандығын құрметтеу және сонымен бірге ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету міндеттерін өзара үйлестіруге ұмтылады. Бұл тәжірибе елдің ішкі тұрақтылығын нығайтып қана қоймай, халықаралық деңгейде диалог мәдениетін дамытуға да ықпал етті.