Қазақша рефераттар

Көтерілістің нәтижесі, жеңілу себебі мен оның тарихи маңызы жөнінде білім беру

Сабақтың тақырыбы

Кенесары Қасымұлы бастаған көтерілістің жеңілу себептері және тарихи маңызы.

Пән

Қазақстан тарихы

Сабақ түрі

Аралас

Мақсаты

Көтерілістің нәтижесін, жеңілу себептерін және тарихи маңызын түсіндіру. Тапсырмалар арқылы Кенесарының ел азаттығы жолындағы еңбегі мен ерлігін ашу.

Білімдік

  • Көтерілістің себептері, барысы, жеңілуі, тарихи маңызы және зерттелуі туралы жүйелі мағлұмат беру.
  • Кенесарының хандық билігі, саясаткерлігі және отаршылдыққа қарсы күресін нақты деректермен көрсету.

Дамытушылық

  • Өзіндік жұмыс, салыстырмалы талдау дағдыларын дамыту.
  • Ойды саралау, тұжырым жасау және дәлелдеу қабілеттерін жетілдіру.

Тәрбиелік

  • XVIII–XIX ғасырлардағы ұлт-азаттық қозғалыстарды оқыту арқылы ұлтжандылыққа тәрбиелеу.
  • Тәуелсіздіктің тарихи құнын ұғындыру және оны баянды ету идеясын бекіту.

Күтілетін нәтиже

Оқушылар Кенесары Қасымұлы бастаған көтерілістің үш жүзді және бүкіл қазақ даласын қамтыған аса ірі ұлт-азаттық қозғалыстардың бірі екенін түсінеді. Көтерілістің тәуелсіздік идеясына қызмет еткенін ұғына отырып, қиындықпен келген Тәуелсіздікті сақтап, нығайтудың маңызын пайымдайды.

Әдістер, көрнекілік және ресурстар

Қолданылатын әдістер

  • Миға шабуыл
  • «Түртіп алу» стратегиясы
  • Топтық тапсырмалар: сәйкестендіру, топтастыру
  • Картамен жұмыс
  • «Стоп-кадр»
  • «Тұлғаны таны»
  • Кубизм әдісі

Көрнекілік

  • Кенесарының портреті
  • Көтеріліс картасы (мәтінде: 1836–1837 жж. деп берілген)
  • Презентация

Құрал-жабдықтар

  • Оқулық
  • Топтық тапсырма парақтары
  • Интерактивті тақта

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Сәлемдесу.
  • Сыныпты геометриялық фигуралар арқылы 3 топқа бөлу.
  • Бағалау критерийлерімен таныстыру.

II. Қызығушылықты ояту және үй тапсырмасын тексеру

  1. Терминдер: «ұлт», «азаттық», «қозғалыс» сөздерінің мағынасын ашу.
  2. Бағдарлау сұрағы: Кенесарының патша үкіметіне қарсы іс-әрекетімен танысқаннан кейін, енді қандай мәселелерді білгіміз келеді?
    Нақтылау: көтерілістің шығу себептері мен мақсаты, барысы, немен аяқталғаны және тарихи маңызы.

Оқулықпен жұмыс: §20–21 (136-бет). Бұл тақырып алдын ала үйден оқып келуге берілген.

III. Жаңа сабақты меңгеру (постер қорғау)

1-топ

Қырғызстан аумағындағы қимылдар

Көтерілісшілердің әрекеттерін мазмұндап, постер түрінде ұсыну.

2-топ

Жеңілу себептері және салдары

Ішкі және сыртқы факторларды талдап, салдарын көрсету.

3-топ

Тарихи маңызы

Көтерілістің ұлттық бірлік пен тәуелсіздік идеясындағы орнын дәлелдеу.

Тыңдап отырған топтар «түртіп алу» стратегиясы бойынша негізгі тұстарды жазып отырады.

IV. Топтық тапсырмалар

1-топ: Топтастыру стратегиясы

Тақырыптық кластер: Кенесары Қасымұлы.

2-топ: Сәйкестендіру

Оқиғалар, тұлғалар, ұғымдар мен даталарды сәйкестендіру.

3-топ: Картамен жұмыс

Кенесарының соңғы шайқас өткен жерін картадан тауып, түсіндіру.

V. «Тарихи домино» ойыны

Әр топқа қима қағаздар таратылады. Берілген сөздерден мағыналы сөйлем құрастыру қажет.

Алғырлар

1844 жылғы шілдеде Кенесары хан Тобыл өзенінің жағасында Жантөренің әскеріне соққы берді.

Тапқырлар

Кенесары хан солтүстік қырғыз манаптарынан өзіне бағынуды талап етті.

Ойшылдар

Кенесары көтерілісі табысқа жетпесе де, оның ұлы істері халық есінде мәңгі сақталады.

VI. Ой толғаныс

1-топ: «Тұлғаны таны»

Жасырынған суреттерден тұлғаларды анықтап, олардың өзара байланысын түсіндіру.

2-топ: Дивергентті тапсырма

  • Ғалымдар пікіріндегі айырмашылыққа сүйеніп, Кенесары тұлғасына өз бағаңызды беріңіз және дәлелдеңіз.
  • Егер Кенесары жеңілмегенде, өз іс-әрекетін қалай жалғастырар еді?

3-топ: Журналистік зерттеу

Егер бүгін Кенесары ханды кездестірсеңіз, қандай сұрақ қояр едіңіз, қандай өтініш айтар едіңіз, қандай кеңес сұрар едіңіз?

VII. Бекіту (Кубизм әдісі)

Кубик тастау арқылы сұрақтар беріледі, жауаптар топта талқыланып қорытындыланады.

1) Кенесары Қасымұлының жеке басына сипаттама беріңдер.

Ашаң жүзді, орта бойлы, жауырыны қақпақтай, реңді адам болған.

2) Көтерілісшілер Қазақстанда хан билігін қалпына келтіре алды ма?

Иә. Үш жүздің басын қосқан жиында Кенесары үш жүздің ханы болып сайланды.

3) Көтерілістің қозғаушы күштері кімдер болды?

Қарапайым көшпелілер, старшындар, билер, сұлтандар, батырлар.

4) Кенесары Қасымұлының іс-әрекетіне баға беріңдер.

Қол бастады, отаршылдыққа қарсы күресті, бірлік идеясын көтерді.

5) Көтерілістің мақсаты қандай болды?

Жерлерді қайтару, округтерді тарату, алым-салықты жою.

6) Көтерілістің өзіндік сипаты неде болды?

Үш жүз қазақтарының қатысуы, өзге ұлт өкілдерінің араласуы және қозғалыстың бүкіл Қазақстан аумағын қамтуы.

VIII. Қорытынды (ой қозғау тапсырмасы)

«Кім ойлы?» тапсырмасы: Кенесары хан сенімді уәзірлерінің бірін шақырып, көрген түсін жоруды сұрайды. Түсінде патша әскерінен жеңіліп, қоршауда қалғанын көреді; жанындағы сарбаздары қаза табады; одақтас қырғыз манаптары сатып кетеді; ақырында оның басы алынып, генерал-губернатордың алдына апарылады. Жан-жағындағылар оны қолға түсіргеніне мәз болады. Кенесары шошып оянып, уәзірінен жауап күтеді.

Сұрақ: Уәзір бұл түсті қалай жоруы мүмкін?

Бағалау

Бағалау критерийлері арқылы топтардың өзара бағалауы ұйымдастырылады.

Үй тапсырмасы

Қайта оқу

§20–21 тақырыптарын қайталау.

Жазба жұмысы

«Бабалардың биік арманы» тақырыбында ойтолғау жазу.

Қосымша: Кенесарының қайтыс болған жері туралы бейнесюжет көрсетіліп, ой қорытындылау жүргізіледі.