Оқушыларды жарылмайтын және жарылатын инженерлік бөгеттермен таныстыру
Сабақтың тақырыбы
Инженерлік бекіністер. ҚР-ның жаяу әскерге қарсы және танкіге қарсы негізгі миналары: техникалық-тактикалық мәліметтері, жалпы құрылысы мен әрекет ету механизмі, миналарды орнату орындары мен орнату тәртібі, сондай-ақ табу тәсілдері.
Сабақтың мақсаты
Оқушыларды жарылмайтын және жарылатын инженерлік бөгеттермен таныстыру.
Тәрбиелік мақсаттары
- Инженерлік бөгеттерді (жарылатын және жарылмайтын) танып-білу.
- Оқушылардың әскери білімін арттыру.
- Қазақстандық патриотизмге тәрбиелеу және оқушылар арасындағы шынайы әскери достықты нығайту.
Уақыты
45 минут
Өткізілетін орны
11-сынып, АӘД кабинеті
Өткізілетін күні
Көрсетілмеген
Көрнекілік құралдар
Сабақтың барысы
Ұйымдастыру кезеңі
3 минут
Взвод командирі оқушыларды сапқа тұрғызады, оқытушыға рапорт береді, амандасу жүргізіледі, түгендеу жасалады және оқушылардың сыртқы келбеті тексеріледі.
Өтілген тақырыпты сұрау
10 минут
- Инженерлік бөгеттер дегеніміз не?
- Инженерлік бөгеттердің түрлерін атаңыз.
- Миналар неше түрге бөлінеді?
- Мина дегеніміз не?
- Минаның негізгі элементтерін атаңыз.
- Танкіге қарсы миналар неше түрге бөлінеді?
Негізгі бөлім
25 минут
Жарылмайтын инженерлік бөгеттер
Жарылмайтын бөгеттер — қарсыласқа шығын келтіру, оның қозғалысын бөгеу, айла-тәсіл қолдануын қиындату және оны артиллерия, танк пен атыс қаруы әсерінен жойылуы ықтимал бағыттарға мәжбүрлеп бағыттау мақсатында жергілікті жерге орнатылатын құралдар, құрылыстар мен кедергілер.
Қолданылатын материалдар
Топырақ, ағаш, металл, тас, бетон, темірбетон, мұз және қар.
Қолданылуына қарай бөлінуі
Танкіге қарсы, жаяу әскерге қарсы, көлікке қарсы, десантқа қарсы және аралас түрлері.
Негізгі түрлері
Стационарлы
Орлар, эскарптар, контрэскарптар, үйінділер, баррикадалар, қар үйінділері, сым темір қақпалар және т.б.
Тасымалы
Сым темір ширатпалар, тікенді сымдар, бөренеден айқастырылып жасалған тосқауылдар, бөгеттер, керме ағаштар.
Орналасу орнын таңдау қағидаты
Жарылмайтын бөгеттердің орналасу орны ұрыс жүргізу тактикасына байланысты, атыс жүйесі мен табиғи кедергілердің өзара тығыз үйлесуін ескере отырып таңдалады.
Танкіге қарсы бөгеттер
Танкіге қарсы бөгеттер көбіне жер қазатын техника көмегімен орналастырылады. Мұндай техника трапециялы, тікбұрышты және үшбұрышты профильдегі орларды қазуда қолданылады.
Жаяу әскерге қарсы жарылмайтын бөгеттер
Құрамына кіретін түрлері
- Байқалмайтын сым торлар
- Сым ширатпалар
- Тез қондырылатын сым бөгеттер
- Қоршаулар, тікенектер, керме ағаштар
Ескерту
Байқалмайтын сым торлар зауыттан келген стандарт элементтерден құрастырылып, белгіленген тәртіппен орнатылады.
Байқалмайтын сым торлар: құрылымы мен өлшемдері
Мұндай торлар диаметрі 0,5–0,9 мм сымнан жасалған сақина-ілмектерден тұрады. Бір пакетті орнату кезінде төрт қабатты тор құрылымы пайда болып, биіктігі 1,2 м-ге дейін жетеді. Тор кеңістігінің ұзындығы мен ені шамамен 10 м, ал биіктігі 90 см болады.
Тікенекті ирек сымдар: орналастыру тәртібі
Тікенекті ирек сымдар жергілікті жерге ені бойынша 2–3 қатар, биіктігі бойынша 1–2 қабат етіп орналастырылады. Орнату кезінде иректер өзара сыммен байланып, қазықшалармен жерге бекітіледі. Орнатылғаннан кейін ирек цилиндрдің ұзындығы шамамен 10 м, биіктігі 90 см болады.
Лақтырылатын тікенек сымдар: қашан қолданылады
Лақтырылатын тікенек сымдар басқа сым бөгеттерін орнатуға мүмкіндік болмаған жағдайда қолданылады. Оларды көбіне қалың шөп арасына, аласа бұталарға, батпақты аймақтарға және тастақты жерлерге қолдану тиімді.
Сым торларды қазықшаларға тарту
Биік қазықшалар
Биіктігі 1–1,8 м қазықшалар шахмат тәртібімен қағылады. Нәтижесінде ені 3–5 м, биіктігі 1,2 м болатын торлы кеңістік жасалады.
Аласа қазықшалар
Аласа қазықшаларға орнатылған сым тордың ені 6 м-ге дейін жетеді. Ұзындығы 70 см қазықшалар бір-бірінен 1,5 м қашықтықта орналастырылады, жер бетінен биіктігі шамамен 25 см болады.