Сөзбен сурет салу
Мәнерлеп оқуға үйрету бойынша ашық сабақ
Сабақтың тақырыбы
Күз. Абай Құнанбаев.
Көрнекілік
- күзгі дала суреттерінен слайдтар
- аудиожазба
- музыка
Сабақтың мақсаты
- күз туралы А. Құнанбаевтың өлеңімен таныстыру;
- лирикалық өлеңді мәнерлеп оқуға үйрету;
- оқушылардың эстетикалық қабылдау сезімдерін дамыту;
- сөзбен сурет сала алу, қиялдай білу біліктіліктерін жетілдіру;
- табиғатқа, көркем әдебиетке және ана тіліне сүйіспеншілікке тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру және тілдік жаттығулар
Дем алуды жақсартуға арналған жаттығу («Маса»)
- Түзу отырыңдар, иықты тік ұстаңдар.
- Қолдарыңды алақандарың бір-біріне қараған күйде кеуденің алдына ұстаңдар.
- «Бір» дегенде мұрын арқылы терең, үнсіз дем алып, қолдарыңды екі жаққа жайлап алшақтатыңдар.
- Содан кейін демді ақырын шығарып, алақандарыңды қосып шапалақтаңдар.
- Алақандар қосылған сәтте «З» дыбысын созып айтыңдар.
Дем алуды жеңілдететін дыбыстық жаттығулар
А-а-а-а-а У-у-у-у-у Н-н-н-н М-м-м-м-м
Артикуляциялық аппаратты дамыту
Жаңылтпаш
Маңғаз қаз,
Әр қаз маңғаз.
Жаңылтпаш
Қарындашымды қарындасыма бердім.
Қарындасым қарындашымды қасыма берді.
Оқу қарқынын өзгерту
- Әр дыбысты анық айтып, баяу оқыңдар.
- Жылдам оқыңдар.
- Өте жылдам оқыңдар.
Образбен айту және мимика
«Күз де келіп жетті.» сөйлемін төмендегі көңіл күймен әртүрлі айтып көріңдер:
- күздің келгеніне қуану;
- күздің келгеніне ренжу;
- күздің келгеніне жылау.
Суреттегі сөздер бойынша балалар мимика арқылы көрсетеді:
II. Слайд-шоу: «Күзгі дала»
Оқушыларға күзгі дала көріністері көрсетіледі (слайдтар, музыка фоны, қажет болса аудио).
III. Суреттер бойынша әңгімелесу
Сұрақ: Бұл суреттерді көргенде қандай сезімде боласыңдар?
Бұл суреттерде күзгі даланың көрінісі бейнеленген: аспанды бұлт торлаған, жел ағаштардың жапырақтарын ұшырып әкеткен.
Жердегі шөп сарғайып, қураған. Құстар әлдеқашан жылы жаққа ұшып кеткен, тек дала бүркіті ғана қалықтап жүр.
Орманда тыныштық орнаған. Бұл — күздің соңғы айлары.
IV. Өлең мазмұнын ашуға дайындық
Бүгін біз күз туралы өлеңмен танысамыз.
Сұрақ: Қалай ойлайсыңдар, бұл өлең қандай көңіл күйге бөлейді?
Оқушылар болжамдарын айтады, содан кейін өлеңнің аудиожазбасы тыңдалады.
V. Өлеңді талдау
Талқылау сұрақтары
- Алдын ала айтқан көңіл күйіміз дәл келді ме?
- Өлең ұнады ма?
- Өлеңнің көңілсіз екенін қай тұстарынан аңғардық?
- Іштей оқығанда көз алдарыңа қандай көрініс келеді?
Сөзбен сурет салу
- Аспан бұлтты, жер бетін тұман басқан.
- Далада жылқылар шауып жүр.
- Жасыл шөп көрінбейді.
- Жастар да күлмейді, балалар да шуламайды.
- Ағаштар жапырақтарынан айырылған.
- Ауыл іші көңілсіз.
- Иттер де көрінбейді: олар тышқан аулап, қаңғып кеткен.
- Күзеу тозған, шөбі қалың емес.
Қорытынды: Өлеңді оқығанда көңіл күйіміз мұңды, салқын, тыныш болады. Аспанда сұр бұлт, айналада үнсіздік сезіледі.
Енді өлеңді дауыстап оқуға дайындаламыз. Ойланыңдар: өлеңді қандай көңіл күймен оқыған дұрыс? Көңілсіз күйді дәл бере білу маңызды.
VI. Мәнерлеп оқуға үйрету
Өлеңді оқығанда ең алдымен ақынның көңіл күйін түсінуге және оны жеткізе білуге тырысыңдар. Ақынның сезімі қалай өзгеретінін аңғарыңдар.
Мәнерлеп оқу үшін әр шумақтағы суретті көз алдарыңа елестетіңдер: өздеріңді бір сәт ақынның орнына қойып, бәрі дәл қазір болып жатқандай сезініңдер.
Пауза (кідіріс) жасауға да ерекше мән беріңдер. Пауза — бір бөлімнен екінші бөлімге асықпай өтуге көмектеседі; ол тек дем алу үшін емес, ойлану үшін де қажет.
- сөйлемдер арасында;
- тармақтар арасында;
- шумақтар арасында
Осы талаптардың барлығын ескере отырып, өлеңді баяу, анық дауыспен оқуға дайындалыңдар.
VII. Жұптық жұмыс
Оқушылар жұптасып, бір-біріне өлеңді оқиды және орындауын бағалайды.
Сұрақ: Кім өлеңді дауыстап сыныпқа оқып бергісі келеді?
Қорытынды және үй тапсырмасы
Қорытындылау
- Бүгінгі сабақта не үйрендік?
- Сабақ қызықты болды ма?
- Мәнерлеп оқуда көңіл күй, елестету және паузаның рөлі қандай?
Үйге тапсырма
Өлеңді мәнерлеп жатқа айтуға дайындалу.
Еске сақтау үшін
- дыбысты анық айту;
- интонацияны сақтау;
- кідірістерді дұрыс қою;
- өлеңнің жалпы көңіл күйін жеткізу.