Оқушыларды бунақденелілер әлемімен таныстыра отырып, олардың дене құрылысындағы ерекшеліктер туралы мағлұматтар беру
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Бұл сабақта оқушылар бунақденелілер әлемімен танысып, олардың дене құрылысының ерекшеліктерін түсінеді. Материал ойын элементтері арқылы меңгертіліп, табиғаттағы жануарлар дүниесін құрметтеу және қорғау құндылықтары бекітіледі.
Сабақтың мақсаты
Оқушыларға бунақденелілердің таралуы, дене бөлімдері, тыныс алуы, ауыз мүшелерінің түрлері және даму жолдары туралы нақты мәлімет беру.
Сабақтың түрі
Ойын арқылы оқыту сабағы.
Тәрбиелік бағыты
Жануарлар дүниесін түсіну, аялау және қорғау.
Көрнекіліктер
Энциклопедия, тапсырмалар, суреттер.
Сабақ барысы
- 1 Ұйымдастыру.
- 2 Жаңа сабақты меңгерту.
- 3 Үй тапсырмасын сұрау.
Жаңа сабақ: Бунақденелілер
Бунақденелілер — көпжасушалы, омыртқасыз жәндіктер класы. Олар ғаламшардың барлық аймақтарында кең таралған. Ғалымдар олардың шамамен 700 000-ға жуық түрі бар деп есептейді.
Жіктелуі
Бунақденелілер класы екі класс тармағына бөлінеді:
- Туа қанатсыздар
- Қанаттылар
Сонымен қатар, бунақденелілер класында 35 отряд бар.
Негізгі ерекшеліктері
Дене құрылысы
- Денесі 3 бөлімнен тұрады: бас, көкірек, құрсақ.
- Барлығы 6 аяқты.
- Көпшілігінің қанаты болады.
Мүшелерінің орналасуы
- Басында: екі мұртша, көздер орналасады.
- Көкірек бөлімінде: қозғалысқа жауап беретін аяқтар мен қанаттар болады.
- Көбею мүшелері құрсақ бөлімінде орналасады.
Тыныс алуы
Бунақденелілер демтүтік (трахея) арқылы тыныс алады.
Ауыз мүшелерінің түрлері
- сүзіп-жалаушы
- кеміруші
- шаншып-сорушы
- кеміріп-жалаушы
- түтік тәрізді ауызбен сорушы
Тіршілік ету ортасы және мысалдар
Бунақденелілерге қоңыздар, шыбындар, аралар, масалар, көбелектер, құмырсқалар, инеліктер жатады. Олар жорғалап та, ұшып та тіршілік ете алады.
Суда тіршілік ететіндер
Суарышын, суқандала, сушалқақ.
Паразит түрлері
Бит, бүрге, қандала (адам мен жануарларда паразиттік өмір сүреді).
Топырақ астындағылар
Бұзаубас.
Даму жолдары (түрленіп даму)
Бунақденелілердің дамуы 3 түрлі жолмен өтеді: тура даму, шала түрленіп даму және толық түрленіп даму. Ересек күйге ауысу кезеңі имаго деп аталады.
Тура даму
Ұрықтанған жұмыртқадан ересек бунақденеге ұқсас жәндік шығады.
Шала түрленіп даму
Толық түрленіп даму
Ғылыми атауы
Бунақденелілерді зерттейтін ғылым — энтомология (грек. entoma — бунақдене, logos — ғылым).