Армысыздар құрметті бүгінгі ойынның қонақтары, ойынға қатысушылар және жанкүйер қауым
Бәйтерек зияткерлік ойын-сайысы (8–10 сынып)
Бұл материал 8–10 сынып оқушыларына арналған интеллектуалды-танымдық сайысты ұйымдастыруға бағытталған. Ойын мазмұны Тәуелсіздік құндылықтарын дәріптеп, білім мен ойлау мәдениетін алдыңғы орынға шығарады.
Тақырыбы
«Тәуелсіз елге – білімді ұрпақ» апталығы
Түрі
Зияткерлік ойын-сайыс
Көрнекілігі
- Тірек сөздер, слайд-презентация
- Оқушылар шығармашылығы
- Тәуелсіздікке арналған кітап көрмесі
- «Бәйтерек» плакаты
Мақсаты
Білімділігі
Отанды сүюге, туған елдің тарихын және елге еңбегі сіңген зиялы тұлғаларды танып-білуге баулу.
Тәрбиелілігі
Тәуелсіз Қазақстанды өркендетуге адал қызмет ететін, жан-жақты дамыған, интеллекті жоғары, батыл, текті, намысты ұрпақ тәрбиелеу; шынайы патриоттық сезімді қалыптастыру.
Дамытушылығы
Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 24 жылдығы қарсаңында оқушылардың білім деңгейін анықтау, ойлау қабілетін, сөйлеу мәдениетін, дүниетанымын және оқуға ынтасын арттыру.
Қатысушылар
8, 9, 10-сынып оқушылары және пән мұғалімдері.
8-сынып
«Самұрық» тобы
9-сынып
«Болашақ» тобы
10-сынып
«Астана» тобы
Сайыстың ашылуы: жүргізушілер сөзі
1-жүргізуші
Армысыздар, құрметті қонақтар, ойынға қатысушылар және жанкүйер қауым! Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 24 жылдығына орай ұйымдастырылған «Тәуелсіздік тірегі – білімді ұрпақ» атты интеллектуалды-танымдық сайысқа қош келдіңіздер!
2-жүргізуші
Тәуелсіз Қазақстан тарихы – отаншылдықтың, ерліктің, елдіктің мәнін айқындайтын терең тамырлы шежіре. «Елім, жерім, Отаным» деген қасиетті ұғымдар әр адамның өз табалдырығынан, өз отбасынан, өз қаласы мен өз өлкесінен басталады.
Ұлттық сана орныққан, туған жері мен еліне сүйіспеншілігі берік ұрпақ – Тәуелсіз Қазақстанның тұрақты дамуы мен әлемдегі беделді мемлекеттер қатарына ұмтылуының айқын кепілі.
1-жүргізуші
Бүгінгі интеллектуалды ойын да осы құндылықтарды дәріптеуге арналған. Сіздердің бойларыңыздан білімге құштарлық пен елге қызмет ету жауапкершілігі көрінеді деп сенеміз.
Әділқазылар алқасы
- АӘД пәні мұғалімі – Нұралы Әлібек Серікбайұлы
- Мектеп психологы – Теңізбаева Ақманат Оразбайқызы
- Бастауыш сынып мұғалімі – Нұғыман Гүлсамал Қанышқызы
Сайыс кезеңдері
I кезең. «Біз – тәуелсіз елдің тірегі»
Команданы таныстыру: ұраны, төсбелгісі, киім үлгісі ескеріледі.
Елбасы Н. Назарбаев «Қазақстан–2030» жолдауында тәуелсіз елдің тірегі – білімді ұрпақ екенін атап өткен. Сондықтан ұстаздың міндеті – елін сүйетін, жерін қорғайтын, білімді әрі саналы ұрпақ тәрбиелеу; ал шәкірттің міндеті – жақсы оқып, тәрбиелі азамат болып қалыптасу.
«Білім деген биік шың, бақытқа сені жеткізер. Білім деген ақылшың, қиындықтан өткізер».
II кезең. «Жедел жауап»
Әр топ басшысына ғылымның әртүрлі салаларынан 10 сұрақ қойылады. Жауап қысқа, нақты және жылдам берілуі тиіс. Қажет жағдайда топ мүшелері көмектесе алады.
III кезең. «Шөл даладағы 100 сағат»
Ситуациялық жағдаят: берілген жағдайға талдау жасап, тиімді шешім ұсыну.
IV кезең. «Тәуелсіз Қазақстан: кеше, бүгін, ертең…»
Жоба қорғау (ой толғау, сурет, өлең, шығарма және т.б.).
II кезеңге арналған сұрақтар (іріктелген жинақ)
Төмендегі сұрақтар зияткерлік сайыстың «Жедел жауап» бөлімінде қолдануға ыңғайланып, мазмұны сақтала отырып жүйеленді.
Мемлекеттік рәміздер мен елтану
- Әнұран авторлары: әні – Ш. Қалдаяқов; сөзі – Н. Назарбаев, Ж. Нәжімеденов.
- Мемлекеттік Тудың авторы: Шәкен Ниязбеков.
- Мемлекеттік Елтаңбаның авторлары: Шота Уәлиханов, Жандарбек Мәлібеков.
- Ел билеудегі ең лауазымды тұлға: Президент.
- Рәміздер қабылданған күн: 4 маусым.
- Қазақстан Республикасының мемлекеттік діні: жоқ (зайырлы мемлекет).
- Н. Ә. Назарбаевтың туған күні: 1940 жыл, 6 шілде.
- Н. Ә. Назарбаевтың тұңғыш рет елбасы болып сайлануы: 1991 жыл, 1 желтоқсан.
- Қазақ тілін қолдау жылы: 2007 жыл.
- Астананың 10 жылдығы: 2008 жыл, 10 маусым.
Ғылым, мәдениет, терминдер
- Шешендік өнер туралы ғылым: риторика.
- «Пентакампеон» сөзінің мағынасы: бес дүркін чемпион.
- «Лауреат» сөзінің төркіні: «лавр» – мәңгі жасыл ағаш (жеңіс нышаны).
- Кино өнерінің түрлері: көркем фильм, деректі фильм, мультипликациялық фильм, ғылыми-көпшілік кино.
- «Консерватория» сөзінің шығуы: шамамен 400 жыл бұрын Италияда жетім балалар паналайтын үй атауынан тараған; кейін музыканттар оқитын арнайы мектептің атауына айналған.
- «Оркестр» сөзінің шығуы: ежелгі Грекияда театр сахнасының алдындағы алаңда орналасқан хорды осылай атаған; қазір – музыканы бірігіп орындайтын ұжым.
- Кітапхананың алғашқы үлгілері: б.з.б. VII ғасырдың ортасында Ассирия патшасы Ашурбанипал сарайында қыш тақталардағы жазбалар түрінде кездеседі.
- Компьютер архитектурасының негізін қалаған ғалым: Джон фон Нейман (1945).
Тарих, құқық, спорт және логика
- Бала құқығы туралы конвенция: 1995 жылы 20 қарашада қабылданып, желтоқсанда бекітілген (мәтін негізі – БҰҰ құжаттары).
- Конвенцияны қабылдайтын ұйым: БҰҰ Бас Ассамблеясы.
- 2011 жылы Алматы мен Астанада өткен ойындар: Қысқы Азия ойындары.
- «Алпамыс батыр» жырындағы Алпамыстың жеті жасар баласы: Жәдігер.
- Қызылорда облысынан шыққан тұңғыш олимпиада чемпионы: Жақсылық Үшкемпіров.
- Логикалық сұрақ: 9 ыдыста 27 кг май болса, 2 ыдысқа 6 кг май сыяды.
- Логикалық сұрақ: 666 санын еш амал қолданбай «жарты есеге арттырса» – 999 (санды төңкеру арқылы).
- Геральдика нені зерттейді? Елтаңбаларды (таңбаларды).
- Тостағанға үңілген жылан бейнесі: медицина саласының белгісі.
Ескерту (редакциялық түзету)
Бастапқы мәтінде «2 ыдысқа қанша май сияды?» сұрағына 9 кг деп берілген. Дұрысы: 27 кг ÷ 9 = 3 кг (бір ыдыс), демек 2 ыдысқа 3 кг × 2 = 6 кг.
IV кезең: тақырыптық ой-толғау (көркем мәтін)
Қазақстан — кеше…
Тәуелсіздік бізге оңай келген жоқ, Жұртым менің талай сыннан өткен-ді. Жылап тұрып аналарым бұл жолда, Сан перзентін қара жерге жетелді.
Қазақстан — бүгін…
Бақтың құсы әр адамға қонып бір, Тәңірім, бізді баққа жолықтыр. Бүгін, міне, Тәуелсіздік, ағайын, Әр қазақтың жүрегінде соғып тұр.
Қазақстан — ертең…
Қазақпын, еңселі елмін егемен, Кеңейттім кең әлемге керегем. Мұхиттың ар жағында жатқан жұрттар Таныды тең дәрежеде терезем.
Қосымша мазмұн
«Болашақтың мектебі» тақырыбында бейнеролик көрсету ұсынылады.
Қорытынды бөлім
Әділқазылар алқасы жеңімпазды анықтап, пікір білдіреді. Одан кейін барлық сайыскерлер ортаға шақырылады.
«Тәуелсіздік таңы – сендер. Болашаққа бар біліміңді арнайтын, барыс текті жастар – сендер» деген сенім сөзімен сайыс түйінделеді.
Соңында 11-сынып оқушысы Ауданбаев Ердәулеттің Қазақ хандығының 550 жылдығына арналған арнауын оқумен іс-шараны аяқтау ұсынылады.