Дәстүрлі оқыту технологиясының тиімсіз жақтары
Қызылорда облысы • Қазалы ауданы • Қазалы ауылы
№100 орта мектебі • Ағылшын тілі пәні мұғалімі: Сисенбаева Гүлмира Әбдіғаниқызы
Жаңаша оқыту – жетістік көзі
Білім беру — оқыту, тәрбиелеу және дамытудың үздіксіз үдерісі. Баланың тұлғалық қалыптасуында бастауыш кезеңнің орны ерекше: дәл осы уақытта тіл, ойлау, қиял және шығармашылық қабілеттер қарқынды дамиды.
Д. Б. Элькониннің тұжырымы
3–10 жас аралығындағы балалардың дамуы біріккен мәдени-білім беру кеңістігінде, ортақ өмір тәжірибесі арқылы тиімді қалыптасады: бірге үйрену, бірге тәрбиелену, бірге әрекет ету.
Л. С. Выготскийдің пікірі
Бала дамуының ең жоғары шыңы — тіл мен ойдың шығармашылық бірлігі. Демек, сабақтың өзегі оқушының ойын дамыту және оны тіл арқылы еркін жеткізуге жағдай жасау болуы тиіс.
Бастауыш буындағы басты міндет
Сабақтастықтың түйінді сұрағы біреу: баланың тілін, ой-өрісін, қиялын және шығармашылығын жан-жақты дамыту арқылы оны заман талабына сай тұлға ретінде оқытып-тәрбиелеу.
Оқу-тәрбие үдерісіндегі өзекті мәселелер
Негізгі проблема
Оқушылардың өз бетінше ойлануы мен әрекет етуі жеткіліксіз. Бір оқу міндетін әртүрлі тәсілмен өзгертіп шешу, алған білімін өмірмен, ғылым және техника жаңалықтарымен байланыстыру, салыстыру, зерттеу және болжам жасау дағдылары төмен деңгейде.
Себеп
Оқытуда оқушыны белсенді әрекетке тартатын әдістер мен құралдардың жеткіліксіз қолданылуы.
Шешім бағыты
Білім үдерісіне инновациялық технологияларды жүйелі түрде енгізіп, тәжірибеде сынақтан өткізу.
Мұғалім рөлі
Оқу мазмұнына және оқушылардың жас, психологиялық ерекшеліктеріне сай технологияны орынды таңдап қолдану.
Инновациялық технологиялардың ықпалы
С. В. Селевконың пікірінше, оқытудың озық технологияларын меңгеру мұғалімнің интеллектуалдық, кәсіби, адамгершілік және рухани-азаматтық қырларының қалыптасуына ықпал етіп, өзін-өзі дамытуына және оқу-тәрбие үдерісін тиімді ұйымдастыруына көмектеседі.
Білім беру жүйесіне енген жаңалықтар
Бүгінде білім беру саласына әртүрлі бағыттағы инновациялар енгізіліп жатыр. Жаңалықтар мазмұнға, ұйымдастыруға, әдістер мен технологияларға әсер етеді.
Жүйелік деңгейдегі өзгерістер
- Оқу-тәрбие ұйымдарын жаңаша басқару.
- Білімнің қоғамдағы орны және қаржыландыру деңгейі.
- Тәрбие және білім беру жүйесінің құрылымы.
Мектеп тәжірибесіндегі өзгерістер
- Оқу жоспарлары мен бағдарламалар мазмұнының жаңаруы.
- Мектептің ішкі ұйымдастырушылық жұмыстары.
- Мұғалім мен оқушы, ұстаз бен шәкірт арасындағы қарым-қатынастың өзгеруі.
- Оқыту әдістемелерінің жаңаруы.
- Құрал-жабдықтар және ақпараттық технологияларды қолданудағы өзгерістер.
- Оқу мекемелерінің инфрақұрылымы мен ғимараттық шешімдеріндегі жаңару.
Мұғалімнің инновациялық іс-әрекеті
Мұғалімнің инновациялық іс-әрекеті — кәсіби қызметіне жаңа технологияларды енгізу. Қазіргі білім беру жүйесінде технология түрлері көп, солардың ішінде дәстүрлі және жаңашыл бағыттар қатар қолданылады.
Дәстүрлі сынып-сабақ жүйесінің ерекшеліктері
- Оқушылардың жасы мен танымдық деңгейі шамалас болады.
- Сынып құрамы салыстырмалы түрде тұрақты сақталады.
- Сабақ оқу бағдарламалары, оқулықтар және жоспарланған кесте негізінде жүргізіледі.
- Оқытудың негізгі бірлігі — сабақ; әр сабақ әдетте бір пәнге құрылады.
- Тақырып түсіндіріліп, оқушы білім, білік, дағдыны меңгеруге бағытталған тапсырмалар орындайды.
- Ұйымдастыру жетекшілігі көбіне мұғалімге тиесілі; бағалау мұғалім тарапынан қорытындыланады.
Әлсіз тұсы
Дайын білімді хабарлауға бейім: оқушы — орындаушы, мұғалім — басқарушы рөлінде қалып қояды.
Жаңашыл технологиялардан мысалдар
В. Ф. Шаталов: тірек белгілері арқылы оқыту
Оқу материалы ірі блоктармен беріледі және тірек схема-конспектілер арқылы түсіндіріледі.
Мақсаттары
- Білім, білік, дағдыны қалыптастыру.
- Барлық баланы оқыту.
- Оқытуды жеделдету.
Ерекшеліктері
- Үнемі қайталау және кезеңдік бақылау.
- Қиындықтың жоғары деңгейі, блокпен оқыту, тірек қолдану.
- Жеке бағдарлы қарым-қатынас және ізгілендіру.
- Оқушы жетістігін жария ету, түзету мен өсуге мүмкіндік беру.
- Оқыту мен тәрбиенің бірлігі.
С. Н. Лысенкова: оза оқыту технологиясы
Оза оқыту — тақырыпты оқу бағдарламасында қарастырылған уақыттан бұрын әр сабақта қысқаша алдын ала түсіндіру арқылы меңгертуді жеделдететін тәсіл. Бұл уақытты үнемдеп, жүйелі жаттықтыру арқылы жаңа материалды тез игеруге мүмкіндік береді.
Түсіндіре басқару
Сабақтың қозғаушы күші — әр оқушыны іске жұмылдыратын түсіндіру әрекеті. Жақсы оқитын оқушы түсіндірсе, басқалары ілесуге ұмтылады; ал әлсіздеу оқушы түсіндірсе, жауапкершілігі артып, бүкіл сыныппен бірге алға жылжуға талпынады.
- «Ойлаймын — айтамын — жазамын» бірлігін қолдану арқылы оқу еңбегін саналы ету.
- Кері байланысты қамтамасыз ету.
- Артта қалуды дер кезінде байқап, ілгерілеуді тұрақтандыру.
Тірек үлгілері (сүйеніштер)
Тірек үлгілері — түсіндіру сәтінде оқушының көз алдында пайда болатын тұжырымдар: кесте, карточка, сызба, сурет және т.б. Маңызды шарт: олар сабақта «ілуілі» тұрмай, үнемі әрекетке қосылып отыруы қажет. Сонда ғана мұғалімге тиімді оқытуға, оқушыға жеңіл меңгеруге көмектеседі.
Н. П. Гузик: сыныпішілік деңгейлік саралау
Автор бұл тәсілді деңгейлік саралап оқыту және дамытушы сабақтар циклі бар қиыстырылған оқыту жүйесі ретінде қарастырады.
Тақырып бойынша сабақтардың 5 типі
- Тақырыпты жалпы талдау сабақтары (дәрістер).
- Қиыстырылған семинар сабақтар (оқу материалын терең талдау).
- Қорытындылау және білімді жүйелеу сабақтары (тақырыптық жинақтау).
- Материалды пәнаралық қорытындылау сабақтары.
- Тапсырмаларды қорғау және практикум сабақтар.
Қорытынды ой
Жаңаша оқыту — оқушыны дайын білімді қабылдаушы емес, ойлайтын, зерттейтін, салыстыратын және шешім қабылдайтын тұлға ретінде қалыптастыруға бағытталған жол. Мұғалім үшін басты міндет — технологияны мақсатқа сай таңдап, оны сыныптың мүмкіндігіне бейімдеп, тұрақты түрде тиімді қолдану.
Ескерту
«Толық нұсқасын жүктеу» бөлімі бастапқы мәтінде көрсетілгенімен, жүктеу сілтемесі берілмеген. Қажет болса, сілтемені немесе файл атауын қосып, бөлімді толықтырып беремін.