Қазақша рефераттар

Топ мүшелеріне сұрақ

Сайыстың мазмұны

Тақырыбы
«Елім менің»
Түрі
Интеллектуалдық, танымдық сайыс
Мақсаты
Оқушылардың халқымыздың төл әдебиеті, тарихы және географиясы бойынша танымдық деңгейін арттыру.

Міндеттері

  • Әдебиет, тарих және географияның өзара тығыз байланысын ұғындыру.
  • Оқушылардың бойында патриоттық сезімді ояту.
  • Тілдік танымын кеңейту, ойлау мәдениетін дамыту.

Қолданылатын құралдар

Көрнекілік

Тіл, әдебиет, ел туралы мақал-мәтелдер; Қазақстан географиясына қатысты суреттер мен слайдтар.

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, бейнесұрақ, ойын элементтері, шығармашылық тапсырмалар, ізденіс жұмыстары.

Кіріспе

«Ана тілім – бәрін сөйлер шежірем, Тілсіз нені білдіре алам, не білем! Тілім барда ғана мынау ғаламның Кілтін табар саналысы сезінем».

Тұрсынхан Әбдірахманова

Қазақ тілі мен әдебиеті пәндері апталығы аясында өтетін «Елім менің» интеллектуалдық сайысына қош келдіңіздер. Бұл сайыс елтану, тілтану және өлкетану бағытындағы сұрақтар мен тапсырмалардан тұрады. Негізгі мақсатымыз — оқушылардың бойына ерекше патриоттық сезім ұялату. Ендеше, созбай сайысымызды бастайық.

Өту барысы

  1. 1) Ұйымдастыру кезеңі

    Кіріспе, ережелер, топтарды дайындау

    Қатысушылармен амандасу, сайыстың мақсат-міндетін қысқаша таныстыру, бағалау талаптарын нақтылау.

  2. 2) Ойынның шарттары

    Кезең-кезеңімен орындалатын тапсырмалар
    • I. Топ мүшелерін таныстыру.
    • II. Әр топқа 3 сұрақтан қою.
    • III. Топ мүшелеріне жеке сұрақтар (әр қатысушыға 2 сұрақтан).
    • IV. Ақын-жазушылар шығармаларынан үзінді арқылы өлкені тану.
    • V. Бейнесұрақ.
    • VI. «Сөз жүйесін келтірер…» мақал-мәтел сайысы.
    • VII. Қорытынды.

I кезең: Топқа 3 сұрақтан

Топтарға кезекпен сұрақ қойылады. Топ атаулары: «Атамекен» және «Ұлытау».

Сұрақтар

  1. Есіл өзені қай өңірде орналасқан?
  2. Жетісу өңірін атаңыз.
  3. Аягөз өзенін сипаттаңыз.
  4. Қазақстандағы ең биік тауларды атаңыз.
  5. Қазақстанның мұнайлы өлкесі қай өңір?
  6. Қазақстан қорықтарын атаңыз.

Бағалау ұсынысы

  • Нақты жауап — жоғары балл.
  • Картадан көрсету және мысал келтіру — қосымша ұпай.
  • Топтық келісім мен сөйлеу мәдениеті — ынталандыру ұпайы.

II кезең: Жеке сұрақтар

Әр топ мүшесіне жеке сұрақтар қойылады.

  1. Тарихтағы ең ұзаққа созылған дәуір қайсы?
  2. Алғашқы адам қай жерден табылған?
  3. Мыс-тас дәуірі (энеолит) қай кезеңді қамтиды?
  4. Ел тарихындағы астаналарды атаңыз.

Мәнерлеп оқу

6 «Б» сынып оқушысы: Сембаева Айгерім.

Ән шашу

6 «А» сынып оқушысы: Мәкен Жазира.

IV кезең: Шығармадан үзінді — өлкені таны

«Атамекен» және «Ұлытау» топтарына көркем шығармалардан үзінді оқылады. Тапсырма: үзіндіде сипатталған өлкені анықтап, сол жердің географиялық орнын және өзен атауын атау (мүмкін болса, картадан көрсету).

Үзінді 1

Тарбағатай тауынан
Тоқсан сапа қосылып,
Тоғыз өзен түйісіп,
Ақтың төмен ағызып,
Арнаң қалды осылып.

Д. Бабатайұлы, «Аягөз, қайда барасың?» — Аягөз өзені.

Үзінді 2

Арқырап әні ағасың,
Ақиланған ашумен,
Ақтарды асқар сабасын.
Итмұрыны мөлдіреп,
Қудырлап қоңыз ұшады.
Бауырлаған ағынның
Сумаңдап суы сылдырайды.

І. Жансүгіров, «Ағынды менің Ақсуым» — Ақсу өзені.

Үзінді 3

Моп-момақан боп тұнып тұрғандай көрінеді, оның суы тізеңнен аспай-ақ сені қабықтай қалқытып әкетеді. Малтымпаз болмасаң, «суға кеттім» деп үрейленесің. Тәттілігі қандай сол судың! Салқындығы қандай! Мөлдірлігі қандай!

С. Мұқанов, «Есіл бойында» — Есіл өзені.

Үзінді 4

Білем сені, сүйем сені,
Сыр сұлуы, қарт анам.
Сенсің мені әлдилеген,
Туған сенен — мен балаң.
Ел анасы — менің анам,
Сырдың сұлу өзені.

Ә. Тәжібаев, «Сырдария» — Сырдария өзені.

Үзінді 5

Сексен көл… саясында,
Әрқайсысы алтын кесе аясында.
Ауасы — дертке дауа, жұпар иісті,
Көкірек қанша жұтса, тоясың ба?

Өлке: Көкшетау.

Үзінді 6

Тұранға жер жүзінде жер жеткен бе?
Түрікке адамзатта ер жеткен бе?
Кең ақыл, отты қайрат, жүйрік қиял —
Тұранның ерлеріне ер жеткен бе?!

М. Жұмабаев, «Түркістан» — тақырып: Тұран / Түркістан өңірі.

V кезең: Бейнесұрақ

Бұл қай өлке?

Бейнематериал бойынша жауап

Сұрақты география пәнінің мұғалімі Абайдулла Ақмарал ұсынады.

Қазақстандағы көптеген атаулар дала, шөл және басын ақ қар басқан биік таулармен байланысты. Дегенмен, Қазақстанның көлдерге өте бай ел екенін көпшілік біле бермейді: республика аумағында 48 мыңнан аса көл бар. Әсіресе олар солтүстік бөлікте — орманды дала мен далалық аймақтарда жиі кездеседі. Қазақстан көлдерінің жалпы ауданы 49 мың шаршы км-ге жуық. Тұщы су көлдері басым, алайда кермек және ащы су қоймалары да жеткілікті. Еліміздегі ірі көлдер мен тұйық су айдындарына Каспий, Арал, Балқаш, Зайсан жатады.

Сұрақ 1

Қазақстандағы ең ірі өзендердің бірін атаңыз.

Жауап: Ертіс өзені.

Сұрақ 2

Қазақстанның ең биік шыңы оңтүстік-шығыстағы қай тауда орналасқан? Ол қандай шың және биіктігі қанша метр?

Жауап: Тянь-Шань тауындағы Хан Тәңірі шыңы, биіктігі — 6996 м.

VI кезең: «Сөз жүйесін келтірер…» (мақал-мәтел)

Тапсырма: берілген мақал-мәтелдердің екінші бөлігін тауып жазу. Одан кейін топ мүшелері өздері дайындап келген мақалдарын айтады.

  1. Туған жердей жер болмас, ………
  2. Туған жерге ………
  3. Отанды сүю ………
  4. Атың барда жер таны желіп жүріп, ………
  5. Еңбектің наны тәтті, ………
  6. Еңбек етсең, ………

Қорытынды

Әр оқушы өз елі мен жерінің тарихын білуге тиіс. Өз Отанын мақтан тұтып, тілін, өнерін, мәдениетін және географиясын терең танып-білу — әр азаматтың перзенттік парызы.