Гүл сыйлау әдебі
«Ақ гүлдер» акциясы: мақсат, мән және тағылым
Бұл шараның өзегі — ел тәуелсіздігі жолында жанын қиған Желтоқсан құрбандарын еске алу, олардың ерлігін ұрпақ жадында сақтау. Сонымен бірге оқушылар арасында сыйластық пен ізгі қарым-қатынасты қалыптастыру, ананы құрметтеуге тәрбиелеу көзделеді.
Мақсаты
- Тәуелсіздікке жол ашқан Желтоқсан құрбандарын қадірлеп еске алу.
- Оқушылардың бір-біріне мейірімді, құрметті қарым-қатынасын нығайту, ананы сыйлауға баулу.
Көрнекілігі
- Желтоқсан құрбандарының суреттері
- Нақыл сөздер
- Ақ гүлдер
Өткізу форматы
- Кіріспе: тарихи мәнін ашу
- Негізгі бөлім: өлең, сұрақ-жауап, гүл тарту ету
- Қорытынды: тағылымды ой түю
Кіріспе: Желтоқсанға тағзым
Азаттық бізге оңай келген жоқ. Тәуелсіздік жолында талай боздақ құрбан болды. 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасының құрбандарын білу — тарих алдындағы парыз, ал олардың ерлігін айту — ұрпақ алдындағы аманат.
Ерлікке тағзым ете білуіміз керек: олардың есімімен көшелер мен мектептер аталып, Алматыда Тәуелсіздік монументі бой көтерді. Жол түссе, Алматы мен Астана қалаларындағы ескерткіш орындарға арнайы барып, гүл қою — құрметтің бір көрінісі.
Неліктен «ақ гүл»?
- Өткенді еске салатын және алдағы жақсылыққа жетелейтін жылылықтың белгісі.
- Қанға боялған Желтоқсан жастарының ерлігі мен арман еткен азаттығының нышаны.
- Тазалық пен пәктіктің белгісі.
- Жүрекке сезім ұялататын қуаныштың белгісі.
Гүл сыйлау әдебі: дәстүр мен мән
Тамыры терең тарих
Гүл сыйлау мәдениетінің тарихы терең. Археологтардың пайымдауынша, адамдар гүлді қола дәуірінде-ақ әсемдік үшін пайдаланған. Орта ғасырларда Еуропада соғыстан жеңіспен оралған сарбаздардың жолына гүл лақтыру, ал жас жұбайлардың алдына раушан күлтелерін шашу дәстүрі кең тараған. Бұл — «Жолдарың гүлге орансын!» деген ақ тілектің көрінісі.
Кейін гүл шоқтары батырлардың төс белгісі ретінде қадалса, ақсүйек отбасынан шыққан француз қыздары шаштарына нәзік гүл өрімдерін тағып жүрген. Осылайша, адамның ұстағаны мен өсірген гүлі оның әлеуметтік болмысын да аңғартқан: мысалы, ауласында қызғалдақ өссе, ол үйдің мәртебелі әулетке тиесілі екенін білдірген.
Сыйластықтың нәзік тілі
Гүл сыйлау — адамның ішкі сезімін оятатын, құрметті білдіретін әсем ишара. Гүлді балаға да, анаға да, қартқа да тарту етуге болады. Ол — мерейтой иесіне, қуаныш иесіне, жақынға көрсетілетін ізеттіліктің белгісі.
Есте ұстайтын қағидалар
- Әр адамға бірдей гүл таңдай бермейді: жасына, талғамына, жағдайға сай болғаны дұрыс.
- Гүл түсін таңдағанда адамның ұнататын түсін алдын ала білген жөн.
- Қандай қымбат сыйлық болса да, гүлдің орны бөлек: ол ықыластың көркем нышаны.
Негізгі бөлім: өлең, сұхбат, алғыс
Ауылдың маңы болатын,
Аралап келем жерімді.
Кең жайып жібек қанатын
Жауыпты-ау гүлдер өңірді.
Көгілдір өлке бар аймақ,
Ғажайып әнге салады.
Болғанын жаздың хабарлап
Қарлығаш ұшып барады.
Қырқаға толған қызыл гүл,
Қараймын сонша қызыға.
Қай шоғын ғана үзіп бір
Сыйлармын әзіз анама.
Кездесу сәті
Шара барысында аналар қонақ ретінде шақырылады. Оқушылар алдын ала дайындаған сұрақтарын қойып, ашық әңгіме өрбітеді. Бұл — ұрпақтар арасын жақындастыратын, мейірім мен сыйластықты күшейтетін сәт.
Ізгі дәстүр
Оқушылар ақ гүлдерді жылы лебіз, тілек айта отырып аналарына, достарына және сыныптастарына сыйлайды. Ән ретінде «Мереке күніңмен!» орындалады.
Қорытынды
«Ақ гүлдер» акциясы — еске алу мен ізгілікті ұштастырған тағылымды шара. Ол Желтоқсан құрбандарының ерлігін ұмытпауға, тәуелсіздіктің қадірін түсінуге және жақынға құрмет көрсетудің мәдениетін қалыптастыруға үндейді.