Қазақша рефераттар

Қай жүздің ханы

Интеллектуалды ойын: «Тәуелсіздіктің тарихы»

Қарағанды облысы, Нұра ауданы, Тассуат ауылы, Индустриалдық орта мектебінде қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі Абдрахманов Ерғанат Айдарұлы Қазақ хандығының 550 жылдығына арналған «Тәуелсіздіктің тарихы» атты интеллектуалды ойынды ұйымдастырды.

Жүргізуші сөзі: «Армысыздар, құрметті оқушылар мен ұстаздар! Ойынды бастамас бұрын, екі команда қажет. Сондықтан 8–11-сынып оқушыларынан әр сыныптан екі оқушыдан шығуды сұраймын. Әділқазылар алқасымен танысайық.»

Кіріспе: тақырыпты ашу

Ойын басталар алдында тақырыпты ашатын қысқа бейнематериал көрсетіледі. Одан кейін Қазақстан тарихына арналған тағы бір видео ұсынылып, қатысушылар маңызды деректерді жазып отырады.

Ескерту: «Келесі бейнеге назар аударыңыздар, қажетті ақпараттарды түртіп отырыңыздар.»

Ойын құрылымы

Ойын 3 бөлімнен тұрады. Әр бөлім бірнеше кезеңге бөлініп, сұрақтар ұпаймен бағаланады. Төменде кезеңдер мен тапсырмалар реті жинақталған.

І бөлім

«Әдебиет – өмір айнасы»

Екі кезең: ежелгі дәуір әдебиеті және ХХ ғасыр ақын-жазушылары мен мәтіндер.

ІІ бөлім

«Тарихи шежіреге саяхат»

Үш жүз, билер, батырлар және Қазақ хандығына қатысты сұрақтар.

ІІІ бөлім

«ХХІ ғасыр Қазақстан»

Қазіргі спорт, ғылым, мәдениет және халықаралық жетістіктер тақырыптары.

І бөлім: «Әдебиет – өмір айнасы»

1-кезең: Ежелгі дәуір әдебиеті

  1. Ежелгі дәуір әдебиеті неше кезеңге және қандай кезеңдерге бөлінеді? (2 ұпай)
  2. Дұрыс жауап үлгісі: VI–IX ғғ. көне түркі әдеби ескерткіштері; X–XII ғғ. ислам дәуіріндегі әдебиет; XIII–XV ғғ. (Хорезм дәуіріндегі әдебиет).
  3. Күлтегін, Білге қаған, Тоныкөк туралы құлпытастарға қашап жазылған жырлар қай ғасырларға жатады?
  4. «Құтадғу білік» дидактикалық дастанының авторы кім? (Жүсіп Баласағұн)
  5. «Көк түріктің көк семсері» атанған атақты батыр кім? (Күлтегін)
  6. Орхон және Селенга өзендері бойынан руна жазулары бар құлпытастарды тапқан орыс ғалымы кім? (Н. М. Ядринцев)

2-кезең: Поэзия және тұлғалар

  1. «Түркістан – екі дүние есігі ғой…» өлеңінің авторы кім? Өлеңді жалғастыр. (2 ұпай, М. Жұмабаев)
  2. «Ленинградцы, дети мои! Ленинградцы, гордость моя!..» өлеңін қазақ тіліне аудар. Авторын ата. (2 ұпай, «Ленинградтық өренім», Жамбыл Жабаев)
  3. Ілияс Есенберлиннің трилогиясы қалай аталады? («Көшпенділер»)
  4. «Алаш» тақырыбына байланысты сұрақ-тапсырма.
  5. Ілияс Жансүгіров қашан және қайда туған? (2 ұпай, 1894 ж., Талдықорған обл., Ақсу ауданы)
  6. Мұқағали Мақатаев шығармашылығына қатысты тапсырма.

ІІ бөлім: «Тарихи шежіреге саяхат»

Халық даналығы: «Жаңбыр жауса — жер ырысы, батыр туса — ел ырысы».

І кезең: Үш жүз және билер

І тапсырма: Үш жүздің рулары

  • Ұлы жүз: Үйсін, Дулат, Қаңлы, Албан, Жалайыр
  • Орта жүз: Арғын, Найман, Керей, Қыпшақ, Қоңырат, Уақ
  • Кіші жүз: Байұлы, Әлімұлы, Жетіру

Көрермендермен ойын: дұрыс сәйкестендіру.

ІІ тапсырма: Үш жүздің билері

Билер бойынша кластер құрастыру. Көрермендерге викториналық сұрақтар қойылады.

ІІ кезең: Қазақ батырлары

  1. Бөгенбай батыр қай ғасырда шайқастарға қатысты? 1708 жылы қанша мың жасаққа қолбасшы болды? Қай жылы қайтыс болды? (3 ұпай: XVIII ғ., 30 мың, 1680–1778 жж.)
  2. Махамбет кім? Өлеңдерінен мысал келтір. Ұлт-азаттық көтерілісіндегі серігі әрі көсемі кім? (3 ұпай: ақын, күйші; Исатай Тайманұлы; 1836–1837)
  3. Қабанбай батырдың шын аты кім? Қай жерде және қашан дүниеге келген? (3 ұпай: Ерасыл, 1692 ж., ШҚО, Үржар ауданы)

ІІІ кезең: Қазақ хандығы

  1. Әбілқайыр хан қай жүздің ханы? Қашан және қай жерде туған? (3 ұпай: Кіші жүз, 1693 ж., Түркістан)
  2. Төле би Абылай ханды қалай атаған? Қазақ Ордасының ханы болған жылдары. Абылай хан кімнің ұрпағы? (Сабалақ; 1711–1781; Жәңгір хан ұрпағы)
  3. Кенесары кімнің немересі? Қай жылдары ұлт-азаттық қозғалысын басқарды? Қай жүздің ханы? (Абылай ханның немересі; 1837–1847; Орта жүз)
  4. Жәңгір ханның әкесі кім? Жәңгір ханның өмір сүрген жылдары және ел басқарған кезеңі. (Әкесі — Бөкей; 1801–1845; 1823–1845)

ІІІ бөлім: «ХХІ ғасыр Қазақстан»

Білім, ғылым, мәдениет

  1. Ғылым: EXPO–2017 тақырыбына байланысты сұрақ.
  2. Жапония мемлекетімен бірлесіп «Сельмаш» зауыты ашылған қала қайсы? (Астана)
  3. Түркияда өткен «Turkvision» халықаралық «Дала әні» байқауында бас жүлде алған қазақ әншісі кім? (Жанар Дұғалова)

Спорт

  1. Ауыр атлетикадан екі дүркін әлем чемпионы кім? (Илья Ильин)

Қорытынды және рефлексия

Рефлексия

Рефлексия кезеңінде «Менің елім — Қазақстан» тақырыбындағы бейнеролик көрсетіледі. Одан кейін сөз әділқазылар алқасына беріледі.

Жабылу сөзі

«Отанымызды сүйіп, еліміздің мақтан тұтар азаматтары болыңыздар. Қатысқандарыңызға рақмет! Жеңімпаздарды құттықтаймыз.»

Толық нұсқасын жүктеу