Сыныпты түгендеу

Биылғы көктем салқын әрі жаңбырлы болды. Темірдің анасы экспедицияға жылдағыдан кештеу аттанды. Бұл өңір Темірге таныс: ол мұнда былтыр анасымен бірге келген еді.

Жалпақ сары төбенің басында үш ағаш сәкі тұр. Оларды осы маңды зерттеген геологтар жасаған. Көз ұшында малшылардың қыстауы бар; көктем туғанда олар көшіп кетеді. Қыстаудың жанындағы құдықты да геологтар қазған, экспедиция суын сол жерден алады.

Темір бір күні анасынан: «Геологтар жақсы ма, ботаниктер жақсы ма?» деп сұрады. Анасы екеуі де қажет екенін түсіндірді: геологтар жер астындағы кен-байлықты іздесе, ботаниктер жер бетіндегі өсімдіктерді зерттейді. Өсімдік болмаса, жан-жануар да тіршілік ете алмайды.

Көктемнің бір таңында Темір анасымен бақылау алаңына бара жатты. Алдарындағы бұтаның түбінен бір бозторғай ұшып шықты да, ұзап кетпей қалықтап жүрді. Анасы: «Осы маңда ұясы болуы керек», — деді.

Бұтаның түбін ашып қараса, расында ұя бар екен. Ол селеудің үлпілдек шашақтарынан әдемілеп өріліп жасалған. Ішінде теңбіл үш жұмыртқа жатыр. Ұясына қауіп төнгенін сезген бозторғай шырылдап, ауық-ауық шүйлігіп кетіп отырды.

Таңертең құмда ауа салқын болатын. Темір: «Ұяға мақта төсеп, жылытып қойсақ қайтеді?» — деді. Анасы оған мақта әкелуді тапсырды. Алайда Темір қайта оралғанда, ұя да, жұмыртқа да жоқ болып шықты. Бозторғай да көрінбеді.

Кейін Темір оның сырын түсінді: қауіптенген бозторғай ұясын басқа жерге көшіріп әкеткен екен. Бұл сапар Темір үшін табиғат кітабының тағы бір қызықты бетін ашқандай болды.