Қазақша рефераттар

Қыран тобы

Сабақтың мақсат-міндеттері

Мақсаты

Оқушыларды рухани және зерделілік тұрғыдан тәрбиелеу; мақал мен мәтелдің ұқсастығы мен айырмашылығын ажырату; әртүрлі форма мен әдіс арқылы сөз өнеріне баулу; шығармашылық қабілеттерін дамыту.

Міндеті

Тәрбие жұмысын қызықты, тартымды әрі ұтымды ұйымдастыру; оқушыларды үдерістің өзіне тікелей қатыстыра отырып тағылым беру; қазіргі өмір талабына сай қалыптастыру.

Көрнекілігі

  • Интерактивті тақта
  • Үлестірмелі карточкалар
  • Плакат

Сайыс жоспары

  1. 1 Жұмбақшылар сайысы — көрермендерге жұмбақ.
  2. 2 Мақалшылар сайысы — көрермендерге мақал.
  3. 3 Шешуші сайыс — финал және ән.

Ұйымдастыру кезеңі: топқа бөлу және «Тобыңды тап» ойыны

Мұғалім сайысты бастамас бұрын оқушыларды қолдарындағы сандар арқылы топқа бөледі. Одан кейін «Тобыңды тап» ойыны ойнатылады.

Ойын шарты

Әр оқушыға жеке карточка таратылады. Карточкада мақалдың сөздері буынға бөлініп жазылған. Сол буындардан мақал құрастырып, өз тобының атауын анықтайды.

Қыран тобы

Көп тү - кір - се көл

Сұңқар тобы

А - на шал - қар кө - лің

Тұлпар тобы

Ә - ке ас - қар тау - ың

1-тур: Жұмбақшылар сайысы

Ортаға 9 оқушы шығады. Әр топтан 3 оқушыдан қатысады. Әр айналымнан кейін ұпайы аз екі оқушы ойыннан шығады.

Қыран тобы

1-оқушы

  1. Әйнексіз бір айнаң бар, өзіңе көп пайдасы. Мектептегі, үйдегі жігеріңнің айнасы.

    Жауабы: Күнделік

  2. Айтқаныңның бәрі дәл, ақылыңның мәні көп. Адам сипап аялар, ал өзінің жаны жоқ.

    Жауабы: Кітап

  3. Сүйрең-сүйрең етеді, із қалдырып кетеді.

    Жауабы: Қалам

2-оқушы

  1. Қарап тұрсаң өзіне, сурет түсер көзіңе. Ол суретің ұқсайды дәл қазіргі өзіңе.

    Жауабы: Айна

  2. Таңертең төрт аяқты, түсте екі аяқты, кешке үш аяқты.

    Жауабы: Адамның сәби, жігіт, қарт кезі

  3. Бес жанды бір жансызға мінгеседі, үстінде ақ тақырдың із кеседі.

    Жауабы: Қалам

3-оқушы

  1. Бойы екі-ақ қарыс, сиып тұр жиырма бес арыс.

    Жауабы: Сызғыш

  2. Біз, біз едік, біз едік, біз жалтыраған қыз едік. Таң атқанша жайылдық, таң атқан соң жойылдық.

    Жауабы: Жұлдыз

  3. Көшеде ұл-қызды тәртіппен жүргізді.

    Жауабы: Бағдаршам

Сұңқар тобы

1-оқушы

  1. Тықырлатып тақтайды, түні бойы жатпайды.

    Жауабы: Тышқан

  2. Жақыннан-алыстан, келтіреді хабар таныстан.

    Жауабы: Телефон

  3. Таңғаларлық бір ит бар: үй бағады, үрмейді. Аяғы жоқ — жүрмейді. Рұқсатсыз ол иттен үйге ешкім кірмейді.

    Жауабы: Құлып

2-оқушы

  1. Құрғақ жерде сақтайсың, менсіз тамақ татпайсың.

    Жауабы: Тұз

  2. Бірі үлкен, бірі кіші — туысқан бес кісі.

    Жауабы: Бес саусақ

  3. Қардай аппақ, балдай тәтті-ақ.

    Жауабы: Қант

3-оқушы

  1. Аяғы жоқ — жүреді, аузы жоқ — сөйлейді.

    Жауабы: Хат

  2. Шыр-шыр етеді, құлағыңнан өтеді. Ұстай алсаң, сөйлеп кетеді.

    Жауабы: Телефон

  3. Күнде оған қараймын, шашымды мен тараймын.

    Жауабы: Айна

Тұлпар тобы

1-оқушы

  1. Аяғы біреу, қолы жоқ, шиыр-шиыр жолы көп. Өзі сөйлей білмейді, салған ізі сөйлейді.

    Жауабы: Қарындаш

  2. Судан шашақ шашылар, су тоқтаса басылар.

    Жауабы: Фонтан

  3. Әуеден күбі түсті, күбінің түбі түсті.

    Жауабы: Найзағай

2-оқушы

  1. Тоңғанды таниды, бетіңді қарыды.

    Жауабы: Аяз

  2. Ол күнді күзетеді, күн оны күзетеді.

    Жауабы: Күнбағыс

  3. Айдалада ақ отау, аузы-мұрны жоқ отау.

    Жауабы: Жұмыртқа

3-оқушы

  1. Екі ағайынды, екеуі де бір үйде — бірін-бірі көрмейді.

    Жауабы: Екі көз

  2. Қабат-қабат қаптама, ақылың болса аттама.

    Жауабы: Кітап

  3. Екі айнасы бар, екі найзасы бар, төрт сылдырмағы бар, бір шыбыртқысы бар.

    Жауабы: Сиыр

Көрермендерге жұмбақ

Қара тері тамшылайды, өзін-өзі қамшылайды.

Жауабы: Бұлт

2-тур: Мақалшылар сайысы

Ортаға ұпайы көп үш оқушы шығады. Тапсырма — мақалдың жалғасын табу.

1-оқушы

  • Жақсы бала — қызық, жаман бала — күйік.

  • Өнер — ағып жатқан бұлақ.

  • Ойнап сөйлесең де, ойлап сөйле.

2-оқушы

  • Ата — бәйтерек, бала — жапырақ.

  • Тіліңмен жүгірме, біліммен жүгір.

  • Еліңді сүйсең, ерлік істейсің.

3-оқушы

  • Еңбектің наны тәтті, жалқаудың жаны тәтті.

  • Көп біл, аз сөйле.

Көрермендерге мақалдар

  • Өтірік — қаңбақ, шын — салмақ.
  • Татулық — табылмас бақыт.

3-тур: Шешуші сайыс

Финалда жеңген оқушы ортада қалады. Тапсырма — Төле би туралы жағдаят бойынша шешімін (жауабын) табу.

Төле би және жорықтан оралған жігіт

Жорықтан оралған жігіт Төле бидің үйіне келіп, жол үстінде көрген-білгенін әңгімелейді:

«Ауыл іргесіне жақындай бергенде 2–3 жасар баласын мойнына мінгізіп, бір арқа шеңгелді арқалап келе жатқан әйелді көрдім. Тікенек үстінде отырған баланы ерге — алдыма отырғызайын десем, шешесінің мойнынан айырылмай қойды».

Жұрт «Кірпі шеше баласын арқалап жүріп өсіреді» дегенді айтады. Ал Төле би мынадай түйін жасайды:

«Ананың тікенекті арқасы да балаға мамықтай жұмсақ».

Қорытынды

Бұл шешуші ой ананың мейірімі мен балаға деген қорғанын терең ұғындырады: ана үшін ауыр жүк те, тікенек те — баласының амандығына жол.