Алтын жұмыртқа
Оқу іс-әрекетінің жалпы сипаттамасы
Әдіс-тәсілдер
- Әңгімелеу, ертегіні баяндау
- Ой қозғау, түсіндіру
- Сұрақ-жауап, көрсету, қайталау
- Сергіту сәті, ойын, қорытындылау
Қажетті көрнекіліктер
- Ертегі кітабы
- Магнитті жұмыртқа
- Себеттегі магнитті жемістердің муляждары
- Түрлі-түсті ленталар, буклет
- Ойыншық пышақ, қайшы (қауіпсіздік ережесімен)
Пәнаралық байланыс
Көркем әдебиет, тіл дамыту.
Сөздік жұмыс
Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің түрі
Дәстүрлі емес
Типі
Жаңа білім беру
Мотивациялық кезең: бірлік пен достық
Тәрбиеші балалармен әңгіме бастап, балабақша мен топ атауын еске түсіреді: «Балдырған» балабақшасы, ортаңғы «Б» тобы. Осы бір ортада тәрбиеленіп жатқан соң, топтағы заттар мен ойыншықтардың бәріне ортақ екені айтылады: таласпай, бөлісіп ойнау — достықтың белгісі.
Достық туралы үлгілер
«Бала біткен дос-бауыр, болмасын еш тосқауыл.»
«Дос болсаң берік бол, досыңа серік бол.»
Әңгіме барысында тәрбиеші: «Кейде адамдар бір нәрсеге таласып, ренжісіп қалады. Осындай жағдай туралы ертегі тыңдағыларың келе ме?» — деп қызығушылық оятады.
Ертегі арқылы ой қозғау: «Алтын жұмыртқа»
Ертеде бір кемпір мен шал тату-тәтті өмір сүріпті. Шал аяқ киім тігіп, кемпір үй шаруасымен айналысыпты. Олардың түрлі түсті тауықтары көп болған екен. Балалар тауықтардың түсін атайды: ақ, сары, қара, қызыл, сұр. Санап көргенде бесеу екені анықталады.
Баламен сұрақ-жауап (қысқа фокус)
- Жұмыртқалар көп пе, аз ба?
- Көп.
- Қандай жұмыртқа табылды?
- Алтын жұмыртқа.
Бір күні тауықтарының бірі бір ғана алтын жұмыртқа табады. Шал мен кемпір бұрын-соңды мұндайды көрмеген соң, қатты қуанып кетеді. Бірақ қуаныш таласқа ұласады: шал жұмыртқаны кемпіріне бергісі келмей, екеуі тартысып жүріп жұмыртқаны түсіріп алады. Жұмыртқа жарылып қалады да, екеуі қатты өкініпті.
Тәрбиелік түйін
Ертегі балаларға бір ой салады: ортақ нәрсені таласпай, келісіп, бөлісу — достық пен сыйластықтың негізі.
Жаңа білім: затты тең екі бөлікке бөлу
Балалар «Егер біз ертегідегі атай мен әжейдің орнында болсақ, жұмыртқаны не істер едік?» деген сұраққа: «Бөлеміз» деп жауап береді. Тәрбиеші нақтылайды: піспеген жұмыртқа бөлінбейді, сондықтан алдымен пісіру керек.
Негізгі қадамдар
- 1 Заттың қақ ортасын көзбен шамалап табу.
- 2 Қауіпсіздік ережесін сақтай отырып, сәйкес құралмен (ойыншық пышақ/пышақ) бөлу.
- 3 Нәтижесін айту: бүтін → екі бөлік → екі жарты.
Бақылау сұрақтары
- Қолымыздағы зат не?
- Түсі қандай?
- Пішіні неге ұқсайды?
Түйінді ұғымдар
Бүтін
Зат өзгеріссіз, бөлінбеген күйі.
Екі бөлік / екі жарты
Қақ ортасынан тең бөлінген екі бірдей бөлік.
Жұмыртқаны ұзыннан қақ ортасынан бөлген соң, балалар қорытынды жасайды: бұрын ол бүтін еді, енді екі бөлікке бөлінді, яғни екі жарты пайда болды. Демек, ертегідегі кейіпкерлер де таласпай-ақ жұмыртқаны әділ бөлісе алар еді.
Тәжірибе: жемістерді тең бөлу
Балалар себеттен жеміс муляждарын көреді және атайды: алма, апельсин, өрік (шабдалы), анар. Әр жемістің пішінін сипаттап, «бүтін бе, жарты ма?» деген сұрақтарға жауап береді.
Жағдаят: алманы бөлісу
Меруерт бір алма әкеледі. Анель алманы көріп, «Маған да берші» деп сұрайды. Егер Меруерт бермесе, Анель ренжуі мүмкін. Мұнда балалар негізгі ережені айтады: достар бір-бірін ренжітпейді, сондықтан алманы тең екіге бөлу керек.
Бастапқы күйі
1 бүтін алма
Әрекет
Ортасынан қақ бөлу
Нәтиже
2 жарты алма
Әрі қарай балалар кезекпен апельсин, алмұрт, шабдалы, анар сияқты жемістерді де қақ ортасынан бөліп көрсетеді: әр жолы теңдік сақталуы керек.
Практикалық жұмыс: лентаны тең бөлу
Үстел үстінде түрлі-түсті ленталар жатады. Балалар лентаның екі ұшын беттестіріп, қақ ортасын табады. Содан кейін қауіпсіздік ережесін сақтай отырып, лентаны қайшымен қияды.
Нәтижені тексеру
- Бір ұзын лентадан екі лента шықты ма?
- Екі бөлік тең болды ма?
Сергіту сәті
Қане, жолды жазайық — 1, 2, 3
Ал көкке ұш — 4, 5, 6, 7
Анау ауыл шеті — 8, 9, 10
Кел, ордаңа қон.
Талқылау: бәрін бөлуге бола ма?
Тақтадағы суреттерге қарап, балалар маңызды қорытынды жасайды: айналадағы көптеген заттарды екіге бөлуге болады, бірақ екіге бөлсек жарамсыз болып қалатын нәрселер де бар.
Мысалдар
- Ойыншықты ортасынан бөлсек — бұзылады.
- Киімді бөлсек — киюге келмейді.
- Ыдыс-аяқты бөлсек — жарамсыз болады.
Нақты ереже
Бөлуге болатын зат — бөліктері қолдануға жарайтын және тең бөлісуге мүмкіндік беретін зат. Бөлуге болмайтын зат — бөлгенде қызметін жоғалтатын немесе бұзылатын зат.
Ойын: «Екінші жартысын тап»
Ойында жеміс пен көкөністердің бөлінген муляждары қолданылады. Әр балаға бір жартысы беріледі. Мақсат — жолдастарының қолындағы сәйкес жартыны тауып, екі бөлікті біріктіріп бүтін қалыпқа келтіру.
Ойынның шарты
- 1 Өзіңдегі жартыны мұқият қара.
- 2 Сыныптастарыңнан екінші жартысын тап.
- 3 Екі жартыны қосып, бүтін екенін дәлелде.
Қорытынды
Бүгін не үйрендік?
Затты тең екі бөлікке бөлуді үйрендік.
Қандай заттарды бөлдік?
Жұмыртқа, жемістер, лента.
Негізгі ой
Ортақ нәрсені бөлісу — татулық пен достықты сақтайды.
Балалардың белсенді қатысуы атап өтіледі: барлығы сабаққа жақсы араласты. Рахмет!