Сын тұрғысынан ойлаудың маңыздылығының нәтижесі
Сын тұрғысынан ойлау технологиясын қолданудың тиімділігі
Бастауыш мектеп — баланы оқуға үйретіп, тәрбиелеу арқылы оның тұлға ретінде өзін-өзі ашуына және жалпы дамуының қалыптасуына жағдай жасайтын негізгі кезең. Заман талабына сай қолданылатын технологиялардың ауқымы мен түрлері үнемі өзгеріп отырады. Дегенмен ең маңыздысы — технологияларды тиімді әрі жүйелі қолдану.
Мұғалім үшін басты мақсат — әр сабақты түсінікті, тартымды және нәтижелі өткізу. Бұл мақсатқа жетудің бір жолы — оқу-тәрбие үдерісінде кеңінен қолданылып жүрген, білім сапасын көтеруге ықпал ететін технологияларды орынды пайдалану. Мұндай тәсіл сабақ уақытын ұтымды ұйымдастыруға, мұғалім мен оқушының ойлау қабілетін дамытуға және оқу әрекетін белсендіруге көмектеседі.
Негізгі бағыт:
Сабақ барысында оқушының іздену және зерттеу дағдыларын қалыптастыру, пәнге қызығушылығын арттыру.
Осы мақсатта қолданылатын тиімді тәсілдердің бірі — сын тұрғысынан ойлау технологиясы.
Сын тұрғысынан ойлау арқылы қалыптасатын дағдылар
Стратегиялар негізіндегі жұмыс нәтижесі
- Өз бетінше тұжырым жасап, қорытындыға келу.
- Ұқсас құбылыстарды салыстырып, ең тиімдісін таңдай білу.
- Проблеманы анықтап, шешім таба білу.
- Пікірталас жүргізу мәдениетін қалыптастыру.
Маңыздылығы мен күтілетін нәтижелер
- Әдіс-тәсілдерді саналы түрде таңдап, қолдану.
- Белсенді практикалық іс-әрекетке қатысу.
- Басқалармен тиімді қарым-қатынас жасап, өз ойын қорғай білу.
- Қажет жағдайда өз көзқарасын қайта қарау.
- Топтық шешімге келіп, ортақ тұжырым жасау.
- Топ алдында сөйлеп, өз тұжырымын нақты жеткізу.
Тәжірибеден: сабақ құрылымын жоспарлау және стратегияларды таңдау
Сын тұрғысынан ойлау (СТО) технологиясын қолдану маған сабақ құрылымын жоспарлауға шығармашылықпен қарауға, сондай-ақ әдістемелік қорды жүйелеуге мүмкіндік берді. 3-сынып оқушыларының жас ерекшелігін ескере отырып, жазу мен оқу арқылы сыни ойлау қабілетін дамыту мақсатында дүниетану сабақтарында бірқатар стратегияларды қолданамын.
Ой жоқ жерде жүйелі сөйлеу болмайды. Сондықтан ойлауға үйрете отырып, баланың тілін дамытуға жол ашамыз.
Дүниетану сабағында жиі қолданылатын стратегиялар
Бес жолды өлең, эссе, «Елес құшағында», торлы талқылау, раундробинг, РАФТ, INSERT, болжау, қосжазба күнделігі, еркін жазу, кубик, дөңгелек үстел, қолжазба, «Кержез», дәлелді эссе.
Нақты стратегиялар: РАФТ және «Жуан–жіңішке сұрақтар»
РАФТ стратегиясы
Бұл стратегияны «кейіпкерге хат» түрінде ұйымдастыруға болады. Оның басты артықшылығы — форматты түрлендіруге мүмкіндік беруі: хат, хабарландыру, жеделхат, өтініш, бұйрық, жарнама және басқа да нұсқалар.
Оқушы жұмысқа кіріспес бұрын мәтін мазмұнын терең түсінуге ұмтылады: бірнеше рет оқиды, сезінеді, рөлге енеді, ой елегінен өткізеді. РАФТ оқушының тілін дамытып, қиялын кеңейтеді; өз ойын қағазға түсіру арқылы эссе жазуға жетелейді; ресми іс қағаздары туралы бастапқы түсінік қалыптастырады.
Форма
Хат, жеделхат, өтініш, жарнама
Үрдіс
Түсіну → рөлге ену → талдау → жазу
Нәтиже
Тіл, қиял, жазылым, дәлелдеу дағдылары
«Жуан–жіңішке сұрақтар»
Бұл тәсілде оқушылар тақырып бойынша жұмыс жасай отырып, мәтін мазмұнына сүйеніп өздері жаңа сұрақтар құрастырады. Нәтижесінде оқу әрекетінің бірнеше маңызды қыры қатар дамиды: түсіну, талдау, жауап дайындау, тыңдау және пікір білдіру.
- Алдымен мәтінді түсінуге талпынады.
- Өз сұрағына жауап беруге дайындалады.
- Басқалардың сұрақтарын мұқият тыңдайды.
- Сұрақ құрастырудың күрделі жұмыс екенін түсініп, үздік сұрақтарды бағалай біледі.