Терминдер сайысы
Қызылорда қаласы, И. Әбдікәрімов атындағы Қызылорда аграрлық техникалық колледжінің математика пәні оқытушысы Асқарова Майра Кәрібекқызы.
Бұл материал «Ғажайып үштік» интеллектуалдық шоуын өткізуге арналған. Шоу барысында оқушылардың математика, физика және информатика пәндерінен алған білімдері командалық форматта сараланады.
Мақсаты
- Оқушылардың білім деңгейін анықтау
- Ойлау қабілетін дамыту
- Пәндерге қызығушылықты арттыру
- Жылдамдыққа және ұйымшылдыққа тәрбиелеу
Қатысатын пәндер
Ойын құрылымы бірнеше турдан тұрады; әр тур логика, жылдам ойлау және пәндік білімді талап етеді.
Формат
Командалар ұпай жинайды. Әр кезеңнің тапсырмалары алдыңғы тақырыптарды бекітуге және жаңа байланыстар құруға бағытталған.
Уақыт шектеуі бар турлар:
Терминдер сайысы — 5 минут, Формулалар сайысы — 5 минут.
Жоспар
Төменде «Ғажайып үштік» шоуының кезеңдері берілген.
- 1 Таныстыру
- 2 Викториналық сұрақтар
- 3 Математикалық мақал-мәтелдер сайысы
- 4 Математикалық жұмбақтар
- 5 Терминдер сайысы
- 6 «Формулалар сыры» сайысы
I тур — Таныстыру
Әр мектептен келген оқушылар өзара топ құрып, өздерін таныстырады және команда атауын ұсынады.
Ұсыныс
Таныстыру қысқа әрі мазмұнды болсын: команда ұраны, пәндерге байланысты символика және рөлдер (капитан, спикер, есепші) көрсетілсе, ойын ырғағы жылдамдайды.
II тур — Викториналық сұрақтар
Әр командаға математика, физика және информатика бойынша қысқа сұрақтар қойылады.
1-топ
- Қандай өрнек әріпті өрнек деп аталады? Құрамында әріпі бар өрнек.
- Жақшаның алдында минус таңбасы тұрса, жақша қалай ашылады? Жақша ішіндегі өрнектердің таңбалары өзгереді.
- Ток күшін өлшейтін құрал қалай аталады? Амперметр.
- Дискриминанттың формуласы қандай? D = b² − 4ac.
- Меншікті кедергінің өлшем бірлігі? Ом·м.
- Пифагор теоремасын айт. c² = a² + b².
- Пернетақтада қанша перне бар? 101–102.
- Жинағыш линзаның атауы? Дөңес линза.
- Байтпен нені өлшейді? Ақпарат көлемін.
- Бүкіләлемдік желі қалай аталады? Ғаламтор.
2-топ
- Алгоритм деген не? Есепті шығару қадамдарының реттелген тізбегі.
- Қандай тригонометриялық функцияларды білесің? Синус, косинус, тангенс, котангенс.
- Жай сан деп қандай санды айтамыз? 1-ден үлкен және тек 1-ге және өзіне ғана бөлінетін сан.
- Pascal тілінің қарапайым операторлары? Меншіктеу, енгізу, шығару және т.б.
- Екі қабырғасы параллель болатын төртбұрыш? Трапеция.
- Квадрат қабырғасы 9 см. Периметрі неге тең? P = 4a = 36 см.
- Дененің пішіні мен көлемінің өзгеруі қалай аталады? Деформация.
- Молекулалардың өзара араласу құбылысы қалай аталады? Диффузия.
- Күннен Жерге энергия қалай беріледі? Сәуле шығару арқылы.
- Серпімділік күшін түсіндіретін ұлттық ойын түрі? Садақ ату.
3-топ
- Тең әсерлі күшті түсіндіретін ұлттық ойын түрі? Арқан тарту.
- Электр заряды жоқ бөлшек? Нейтрон.
- Аттас зарядтар бір-біріне тартыла ма? Жоқ, тебіледі.
- «Басқа кисең бөрік, сұлу сәнді көрік». Бұл не? Конус.
- Дәлелдеуді қажет ететін математикалық сөйлем? Теорема.
- Презентация дегеніміз не? Ұсыну, таныстыру (латын тілінен).
- Слайд деген не? Экранда көрсетілетін ақпараттық бет.
- Шартты оператор? Егер — онда — әйтпесе.
- Шеңбердің екі нүктесін қосатын кесінді? Хорда.
- Қабырғасы 5 см квадраттың ауданы неге тең? S = a² = 25 см².
Ескерту
Сұрақ-жауаптарды жүргізгенде қысқа дәлел немесе бір сөйлемдік түсіндірме сұрау оқушылардың ойлау дағдысын күшейтеді.
III тур — Математикалық мақал-мәтелдер сайысы
«Мақал айтсаң — жол көрсетер, мәтел айтсаң — жаныңды жадыратар» дегендей, бұл турда ойыншы мақал-мәтелдегі қажетті санды тауып, атап береді.
- 1. Ердің екі сөйлегені — өлгені, Еменнің иілгені — сынғаны.
- 2. Бір күндік жолға шықсаң, үш күндік азық ал.
- 3. Алты жыл аш болсаң да, ата салтыңды сыйла.
- 4. Жеті жұрттың тілін біл, жеті түрлі білім біл.
- 5. Отыз күн оразаның бір күн айты бар, Әр қылған жақсылықтың бір қайтуы бар.
- 6. Жерді екі жыртқан өнімді екі есе алады.
- 7. Мыңдық он екі қабат шынжырды үзеді.
- 8. Жүзден біреу шешен, мыңнан біреу көсем.
- 9. Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні бар.
- 10. Бір кісі қазған құдықтан, мың кісі су ішер.
- 11. Жүзден біреу көсем, мыңнан біреу шешен.
- 12. Бесік баласы бес түлейді.
IV тур — Математикалық атаулар мен ұғымдар (жұмбақтар)
«Есте болар, балалар, бәріңнің де…» — енді бір сәт математикалық атаулар мен ұғымдарға қатысты жұмбақтарды шешеміз.
-
1) Мұз жарғыш жүзіп келеді, бауыры қызып келеді…
Жауабы: Үтік.
-
2) Құйрығы інге кірсе беті өртелген, ішегіне ішегі тисе қатер төнген.
Жауабы: Электр пеші.
-
3) Бұлбұлдың екі құлақ, бір басы бар…
Жауабы: Домбыра.
-
4) Жоқ өзінде бас та, қас та, мойын да, ұзындығы жазулы тұр бойында.
Жауабы: Сызғыш.
-
5) Нәрселерді санағанда керек ол бізге ауадай…
Жауабы: Натурал сан.
-
6) Қос құлақты, жүз тісті, жүзінен бірақ із түсті.
Жауабы: Ара.
-
7) Экран беті — оның тұрағы, қашан болсын жыпылықтап тұрады.
Жауабы: Меңзер.
-
8) Жақтаулар арқылы шектелген экрандағы төртбұрышты аймақ.
Жауабы: Терезе.
-
9) Алпыс төрт бөлмеде отыз екі тұрғын бар…
Жауабы: Шахмат.
-
10) Бір көлден он екіден қаз ойнайды…
Жауабы: Дойбы.
-
11) Үлкен-кіші сандарды ажыратқың келсе, қандай таңба қояр едің?
Жауабы: Теңсіздік белгісі.
-
12) Патшаларға мола болған, геометрияға мұра болған.
Жауабы: Пирамида.
V тур — Терминдер сайысы
Бір термин жазылады да, келесі термин алдыңғы сөздің соңғы әрпінен басталуы керек. Қай команда көбірек термин жазса, сол команда жеңімпаз атанады.
Бағыт: математика, физика, информатика терминдері.
VI тур — «Формулалар сыры» сайысы
Әр командаға бір парақ қағаз беріледі. Оқушылар өздері білетін формулаларды жазады. Көп әрі дұрыс жазылған команда жеңімпаз атанады.
Ереже
- Әр команда бір параққа формулаларды тізіп жазады
- Дұрыстығы мен саны ескеріледі
Уақыт
5 минут.
Қорытындылау кезінде бірдей формулалар қайталанса, тек бір рет саналатынын алдын ала келісіп алған дұрыс.
Қорытынды
«Ғажайып үштік» — үш пәннің мазмұнын бір арнаға тоғыстыратын, оқушылардың білімін әділ бағалап қана қоймай, командалық өзара әрекет пен жылдам ойлауды дамытатын тиімді формат.