Қазақша рефераттар

Жарыс барысы

Жарыстың мақсаты

Қызығушылық пен ойлауды дамыту

Оқушылардың халық ауыз әдебиетіне деген сүйіспеншілігін арттыру, қызығушылығын ояту және ойлау қабілетін дамыту.

Сөз мәдениеті мен шешендік

Халық ауыз әдебиетін орынды қолдануға, шаршы топ алдында сөзді жүйелі әрі нақты жеткізуге үйрету.

Тәрбие мен құндылық

Мұраны құрметтеуге, тіл мәдениетін сақтауға, достық қарым-қатынасты нығайтуға, тапқырлық пен ұлттық құндылықты қастерлеуге тәрбиелеу.

Кіріспе сөз

Құрметті көпшілік қауым! Бүгін мектебіміздің 4 «Б» сынып оқушылары арасында «1001 мақал, 101 жұмбақ» жарысы өтеді. Басты мақсатымыз — халық ауыз әдебиетін дамыту, халық мұрасын сақтау және жалғастыру, ой ұшқырлығы мен тапқырлыққа баулу.

Мақал-мәтелдер — ғасырлар шежіресі. Онда халық тарихы, тіршілігі, ақыл-өнегесі мол көрініс тапқан. Олар ой дәлдігімен, тереңдігімен және ықшамдылығымен ерекшеленеді.

Жұмбақтар да — ауыз әдебиетінің көне түрлерінің бірі. Жалпы алғанда, жұмбақ адамның дүниетану жолындағы ойы мен қиялының деңгейін танытады.

Оқушыларымызға сәттілік тілей отырып, «1001 мақал, 101 жұмбақ» жарысын бастаймыз!

Ойын тәртібі

Қатысу шарты

4-сыныптар арасынан әр сыныптан үш оқушыдан сайысқа қатысады. Жарыс 6 бөлімнен тұрады.

  • Әділқазылар алқасын сайлау
  • Қатысушы топтарды таныстыру
  • Ойын бөлімдерін өткізу

6 бөлімнің қысқаша мазмұны

  1. 1 Кім жылдам? — берілген сөз қатысатын мақал айту.
  2. 2 Мен ұнатқан үш пән — қазақша, орысша, ағылшынша сөз баламаларын табу.
  3. 3 Ойна да, ойла — тоқтамай 9 мақал айту.
  4. 4 Әзіл аралас сұрақтар — сұрақтарға мақалмен жауап беру.
  5. 5 Ойлап, тап! — әр қатысушы екі жұмбақ жасырады (қайталанбауы тиіс).
  6. 6 Көрермендер көрімдігі — көрермен жұмбақ шешіп, сыйлық ұтып алады.

Сайыстар мазмұны

1-сайыс: «Кім жылдам?»

Берілген сөз қатысатын мақал айту. Мысал: «Адам аласы ішінде, мал аласы сыртында».

Кілт сөздер:

  • Көз
  • Бала
  • Тіл
  • Туған жер
  • Отан
  • Дос

2-сайыс: «Мен ұнатқан үш пән»

Мақал-мәтелдердегі бос орынға сөз тауып, қажет болса қазақша, орысша, ағылшынша баламасын айту.

1. … — адамның бауыр еті.

2. Жылы-жылы сөйлесең, … інінен шығады.

3. … — оттан да ыстық.

4. Астың дәмі — …

3-сайыс: «Ойна да, ойла»

Қатысушылар тоқтамай 9 мақал айтуы керек.

Бұл бөлім жылдамдықпен қатар, ой жүйесін, сөз қорын және есте сақтау қабілетін айқындайды.

4-сайыс: «Әзіл аралас сұрақтар»

Сұрақтарға мақал-мәтелмен жауап беріледі. Қажет болған жағдайда көрермендер де көмекке қатыса алады.

Мысал:

Сұрақ: «Жылан інінен қалай шығады?»
Жауап: «Жылы-жылы сөйлесең, жылан інінен шығады».

1. Қар жана ма?

«Қалауына тапсаң, қар жанады».

2. Инемен құдық қазуға бола ма?

«Оқу — инемен құдық қазғандай».

3. Аппақ қарға бола ма?

«Қарға баласын “аппағым” дейді».

4. Не қорқақ, не батыр?

«Көз — қорқақ, қол — батыр».

5. Ең тәтті не?

«Ананың сүті тәтті, баланың тілі тәтті».

6. Тауық түс көре ме?

«Тауықтың түсіне тары кіреді».

7. Кімнен кім жаман?

«Олақтан салақ жаман».

5-сайыс: «Ойлап, тап!»

Қатысушылар екі жұмбақтан жасырады. Бір жұмбақ екінші рет қайталанбауы тиіс.

Бұл бөлім логикалық ойлау мен тілдік дәлдікті талап етеді.

6-сайыс: «Көрермендер көрімдігі»

Көрермендерге жұмбақ оқылады. Жауабын дұрыс тапқан оқушы сол затты сыйлық ретінде алады.

1. Адамды тартып алар көрсе өзі, мелшиіп қарап тұрар болмай сөзі. Жанына барған кісі екеу болар, бетіне түртіп қалсаң шығар көзі. Жауабы: айна

2. Бір нәрсе екі түрлі заттан болған, адамзат шығарады істеп қолдан. Жұмсаймыз уақытымен тазалыққа, өмірі ақырында бітер содан. Жауабы: сабын

3. Қабат-қабат қаптама, ақылың болса аттама. Жауабы: кітап

4. Ат міндім қарала аяқ қаздақтатып, жүргенде жол салады табандатып. Жауабы: қалам

5. Бір нәрсе ала шұбар, қара тұмсық, қарасаң басқан ізі қисық-қисық. Өзі жансыз, жандының күшіменен, борайды ат үстінде желдей есіп. Жауабы: қарындаш

6. Келеді сапар тартып алуан жолдан, тамаша қызығы көп түспес қолдан. Қызығын оқысаңыз тамашалап, қаласың хабарласып барлық жайдан. Жауабы: газет

7. Аяғы бар — жүрмейді, аузы бар — күлмейді. Айнымайды бөпемнен, тек сөйлеуді білмейді. Жауабы: қуыршақ

Қорытынды

Әділқазылар алқасы ойын нәтижесін шығарып, қорытынды сөз сөйлейді.

Құрметті көрермендер! Осымен 4 «Б» сыныбы арасында өткен «1001 мақал, 101 жұмбақ» атты жарысымыз аяқталды.

Ашық тәрбие сағатына сараптама

2014 жылдың 23 қазан күні 4 «Б» сыныбында «1001 мақал, 101 жұмбақ» тақырыбында ашық тәрбие сағаты өткізілді. Іс-шараға мектеп директоры, оқу ісінің меңгерушісі, тәрбие ісінің меңгерушісі және бастауыш сынып мұғалімдері қатысты.

Қойылған мақсат

  • Оқушылардың халық ауыз әдебиетіне деген сүйіспеншілігін, қызығушылығын және ойлау қабілетін дамыту.
  • Халық ауыз әдебиетін орынды қолдануға, көпшілік алдында сөзді жүйелі айтуға үйрету.