Өлеңдерін оқушыларға жатқа айтқызу, ақын сөзіне жазылған әндерін орындау
Бұл мәтін — Мұхтар Шахановтың өмірі мен шығармашылығына арналған әдеби-әуенді кештің мазмұны. Төмендегі құрылым оқырманға жеңіл, «ауадай» оқылатын формат ұсынып, негізгі идеяларды айқын көрсетеді.
Кештің ашылуы
Құрметті ұстаздар мен оқушылар! Мектебімізде «Ұлтын сүйген бұл ақын…» атты әдеби-әуенді кешіміз ашық деп жарияланады.
Мұхтар Шаханов туралы қысқаша дерек
Туған жылы мен туған жері
Мұхтар Шаханов 1942 жылы Шымкент облысы, Ленгір ауданындағы Қасқасу совхозында дүниеге келген.
Тарихи сәйкестік
Ақынның дүниеге келген жылы Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» кітабының жарық көруімен тұспа-тұс келеді.
Есімнің қойылу тарихы
Әкесі «Абай жолын» оқып, терең ойға қалады. «Балам да Мұхтар Әуезовтей халқын сүйер азамат болсын» деген ниетпен ауылдағы ағайын-жұртты жинап, ұлына Мұхтар деп ат қояды.
Ақынның өз бейнесі — ойлы, сезімтал, қағазға мұңын да, үмітін де түсіретін тұлға. Қай жерде, қандай көңіл күйде жүрсе де, ішкі толғанысын өлеңге айналдырып отырады.
«Өлең — менің сырласымдай,
Сырлассам да құмарым тұр басылмай.
Айтып өткен ақында арман бар ма,
Жүрегінің түбіне кір жасырмай…»
Кештің мазмұны: өлең, достық, әуен
Негізгі идея
Ақын өлеңдерінде адам баласы қадір тұтар қос ұлы қасиеттің бірі — достық екенін айрықша атап өтеді.
Оқушылардың мәнерлеп оқуы
- 8-сынып: «Ұшақ үстіндегі ой», «Үнсіздік» (Көшімова Әсем).
- 8-сынып: «Достық өлкесінің заңы».
Ән: ақын сөзіне жазылған шығармалар
Мұхтар Шаханов — халық арасына кең тараған бірқатар әндердің де авторы.
«Туған күн кешінде» әні — 8-сынып оқушысы Қалиева Назымның орындауында.
Шығармашылық кеңдігі
Ақынның шығармалары қырыққа тарта тілге аударылған. Өлең, баллада, дастаннан бөлек, әлем оқырмандарының қызығушылығын тудырған «Өркениеттің адасуы» және «Жазагер жады. Космоформуласы» атты романдары да бар.
7 «Б» сыныбының оқулары
- «Даламен сырласу».
- «Қалдаяқов өзені».
- «Қазына аралы».
- «Танакөз» поэмасынан үзінді.
Домбырамен орындалатын ән
«Асқақ ән аспанға өрлеп, асқар тербеп…» — деген ойдың жалғасындай, Мұхтар Шаханов сөзіне жазылған «Алма бақтың ұрылары» әнін Қазанғап атындағы саз мектебінің домбыра сыныбының оқытушысы Айымгүл ұстаз орындайды.
Ақын және рухани биіктік
Түйін
«Ақын болу — туған халқының парасат биігін меңгеру» деген ұстаным ақын поэзиясының өзегіне айналған. Ол өлеңдерінде дәстүр мен әдепті, ұлттық мінез бен жауапкершілікті қатар өрнектей біледі.
8-сыныптың әдеби бөлімі
- «Айбергенов шыңы».
- «Наурызға ода».
- «Біз, қазақтың екі ақыны, біргеміз».
Терме: әсерлі әнге кезек
Мұхтар ақынның сөзіне жазылған «Кешікпей келем деп ең» әнін Қазанғап атындағы саз мектебінің терме сыныбының оқытушысы Гүлмира ұстаз орындайды.
Түлектерге арналған өлеңдер
Ақын жырларындағы жігер, намыс, ерлік, батылдық — жас ұрпақтың жүрегіне от береді. Сол рухты сезімге үн қосып, биылғы түлектерімізді ақынның отты өлеңдерін оқуға шақырамыз:
- «Төрт ана».
- «Жігерлендіру».
«Ойсыздарды ойпаңдағы төмпешікке балаймын…
Төмпешікті басып өтіп, Тауға өрлеп келем мен…»
Шәмші әуенімен жалғасқан кеш
«Беріліп бір әсем сазды сезімге…» — деп ақын өзі айтқандай, Шәмші әндеріне елітпес жан кемде-кем.
Ақын сөзіне жазылған «Шәмшінің Арыс жағасында» әні — 7 «Б» сынып оқушысының орындауында.
Қорытынды ой
Мұхтар Шаханов — елдің елдігі, азаматтың азаматтығы, адамдардың адамдығы үшін күрескерлік рухты ту еткен ақын. Ол поэзияны жай көркем сөз емес, қоғамды серпілтетін қуат деп біледі:
«Поэзия — әсемдікті мүсіндеу,
Ал әсемдік — ізгіліктің қанаты.
Жыр қадірін түсінбеу —
Гүл қадірін түсінбеуден әлдеқайда сорақы.
Нағыз өнер бола алмайды басқаша,
Нағыз өнер — қасиеттер жиынтығы ең игі.
Қоғам аза бастаса,
Алдыменен жыр қуаты кемиді…»
Ақын әрдайым Ғабит Мүсіреповтің мына сөзі жадымызда жүруі тиіс деп есептейді: «Әдебиет пен өнер ұлы болмаған жағдайда ұлт ұлы болып есептелмейді». Демек, ұлтымыздың ұлылығын қорғайтын келер ұрпақ — біз. Әдебиетімізді ардақтап, өнерімізді өрлете берейік!
Көңіл қойып тыңдағандарыңызға көп рақмет!
Қорытынды