Тістің құрылысы және гигиенасы
8-сынып биология
Тістің құрылысы және гигиенасы
Бұл сабақта тістің құрылымы мен қызметі, тістің даму кезеңдері және ауыз қуысы гигиенасының негізгі қағидалары қарастырылады. Материал күнделікті өмірде пайдалы дағдыларды қалыптастыруға бағытталған.
Білімділік мақсаты
Адамның тіршілік әрекетінде тістің атқаратын қызметінің ерекшеліктерімен таныстыру.
Дамытушылық мақсаты
Тістің құрылысы, қызметі және дамуы туралы түсініктерді кеңейту.
Тәрбиелік мақсаты
Тісті күту, тіс ауруларының алдын алу және гигиеналық мәдениетті қалыптастыру.
Сабақ форматы
- Сабақтың типі
- Аралас сабақ
- Сабақтың түрі
- Жаңа сабақ
- Оқыту әдістері
- Әңгіме, тірек-сызбамен жұмыс
- Көрнекіліктер
- Сызбалар, слайдтар
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сабаққа дайындық, қатысымды тексеру, оқу мақсатын қысқаша нақтылау.
II. Өткен тақырыпты пысықтау
Оқушылар сұрақтарға ауызша жауап береді және ас қорыту мүшелерін ретімен орналастырады (сурет бойынша).
Қайталау сұрақтары
- Ас қорыту жүйесіне жататын мүшелерді атаңыз.
- Ауыз қуысының құрылысы қандай?
- Жұтқыншақ пен өңештің құрылысы қандай?
- Асқазан құрылысының қандай ерекшеліктері бар?
- Аш ішек қандай бөлімдерден тұрады?
- Тоқ ішектің құрылысы қандай? Ол қандай бөлімдерден тұрады?
III. Жаңа сабақ: тістің құрылысы және гигиенасы
Тіс — ас қорыту үдерісінің алғашқы кезеңінде тағамды ұсақтап, шайнауға көмектесетін маңызды мүше. Сонымен бірге сөйлеу анықтылығына және бет-әлпеттің эстетикалық келбетіне әсер етеді.
Тістің дамуы (эволюциясы)
- 6–9 айда алғашқы тістер шыға бастайды.
- 2 жаста 20 сүт тіс толық шығып болады.
- 6–7 жаста тұрақты тістер қалыптаса бастайды.
- 20–22 жаста ақыл тіс шығуы мүмкін.
Тістің құрылысы
Тіс үш негізгі бөліктен тұрады. Әр бөлік өз қызметін атқарады және тістің беріктігі мен тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Сауыт
Көрінетін бөлігі, шайнау қызметіне тікелей қатысады.
Мойын
Сауыт пен түбірдің аралық бөлігі.
Түбір
Жақ сүйегіне бекіп, тісті тұрақтандырады.
Тіс гигиенасы: күнделікті дағдыға айналатын ережелер
Тазалау тәртібі
- Тісті күніне 2 рет жұмсақтығы орташа тіс щеткасымен тазалау.
- Кемінде 2 минут тазалау, құрамында фтор бар тіс пастасын қолдану.
- Тіс щеткасын әр 3 ай сайын ауыстыру.
Күтім және алдын алу
- Тамақтан кейін ауызды әрдайым шайып жүру.
- Жылына 2 рет тіс дәрігеріне қаралу.
- Тіс щеткасы әр адамға міндетті түрде жеке болуы керек.
Тамақтану әдеттері
Қант, кәмпит және тәтті тоқаш сияқты тағамдарды мүмкіндігінше азайту.
Тіске шамадан тыс күш түсіретін тым қатты өнімдерді жиі пайдаланбау.
Бұл ережелер тісжегінің алдын алуға, қызыл иек саулығын сақтауға және жағымсыз иістің пайда болуын азайтуға көмектеседі.
Үй тапсырмасы
- 1 §43 тақырыбын оқу.
- 2 М. Әлімбаевтың «Апыл-ғұпыл ішкен ас — асқазанға түскен тас» деген нақыл сөзінің мағынасын анықтап келу.