ЖУАН НЕМЕСЕ ЖІҢІШКЕ

Бұл әдістемелік нұсқаулар алты жасар балаларды ойын және жаттығулар арқылы оқытуға арналған. Материал 1-сынып мұғалімдеріне, сондай-ақ мектепалды даярлық және мектепке дейінгі ұйым педагогтарына ұсынылады.

Ана тілі: фонетикалық ойындар мен жаттығулар

Төмендегі ойындар балалардың фонематикалық естуін, дыбыстарды ажырату, сөздің буындық және дыбыстық құрылымын түсінуін дамытуға бағытталған.

Кім не естиді?

Дыбысты тану

Дидактикалық міндеті

Қоршаған әлемдегі дыбыстар туралы түсінік қалыптастыру.

Құралдар

  • Шымылдық
  • Қоңырау
  • Барабан
  • Шыны стақан
  • Кәстрөл
  • Ағаш қасық немесе ағаш зат
  • Шай қасығы

Мазмұны

Педагог немесе балалардың бірі шымылдықтың артында тұрып, қоңырау соғады, қасықпен стақанды, металл не ағаш затты ұрады. Балалар дыбысты тыңдап, дыбыс арқылы затты анықтайды.

Дауыс арқылы

Фонематикалық есту

Дидактикалық міндеті

Балалардың фонематикалық есту қабілетін дамыту.

Құралдар

Орамал.

Мазмұны

Балалар шеңберге тұрады. Жүргізушінің көзін орамалмен байлайды. Балалар шеңбер бойымен жүріп: «Сен жұмбақты шешіп ал, кім сені атады — соны біліп ал» дейді. Содан кейін балалардың бірі жүргізушінің атын атайды. Егер жүргізуші дұрыс тапса, шеңберге тұрады, ал атын айтқан бала жүргізуші болады.

Кім ең мұқият?

Дыбысты есту

Дидактикалық міндеті

Фонематикалық естуді дамыту және сөз ішінен қажетті дыбысты есту дағдысын қалыптастыру.

Құралдар

Жетондар.

Мазмұны

Балалар педагогтың қысқа әңгімесін немесе жаңылтпашты тыңдайды. Содан кейін берілген дыбыстан басталатын сөздерді атайды. Көп сөз айтқан бала жеңімпаз болады. Тапсырманы түрлендіруге болады.

Қандай дыбыс?

Дауысты/дауыссыз

Дидактикалық міндеті

Дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату біліктілігін дамыту, дыбыстарды белгілер арқылы көрсетуді үйрету.

Құралдар

Дауысты және дауыссыз дыбыстарға арналған карточкалар.

Мазмұны

Педагог әртүрлі дауысты және дауыссыз дыбыстарды айтады, ал балалар сәйкес карточканы көтереді. Ойынды қайталағанда дыбыстарды көзді жұмып тыңдау арқылы да орындауға болады.

Жуан немесе жіңішке?

Дыбыс сапасы

Дидактикалық міндеті

Жуан және жіңішке дауыссыз дыбыстарды ажыратуға үйрету.

Құралдар

Көк және қара түсті фишкалар.

Мазмұны

Педагог жуан және жіңішке дауыссыз дыбыстарды жұптап немесе араластырып айтады. Балалар тиісті фишканы көрсетеді: жуан дыбысқа — қара, жіңішке дыбысқа — көк. Барлығын дұрыс көрсеткен бала жеңімпаз болады.

Ойыншықты таңда

Буын саны

Дидактикалық міндеті

Берілген сөздегі буын санын дұрыс анықтауға үйрету.

Құралдар

Ойыншықтар жинағы немесе суреттер.

Мазмұны

Педагог ойыншықтарды (немесе суреттерді) көрсетеді, ал балалар тапсырмаға сәйкес карточканы таңдайды. Мысалы: «доп»1 буын карточкасын көрсету. Тапсырманы түрлендіруге болады.

Шешімді таңда

Құрылым

Дидактикалық міндеті

Сөздің құрылымы туралы білімдерін бекіту.

Құралдар

Буындар мен сөздерге арналған карточкалар.

Мазмұны

Педагог екі дыбыстан, кейін үш дыбыстан тұратын буындар мен сөздерді араластырып айтады: су, па, ме, то, доп және т.б. Балалар әр буынға немесе сөзге сәйкес құрылым карточкасын көрсетеді. Қате жіберген бала орнынан тұрады.

Буын қос

Сөз құрау

Дидактикалық міндеті

Сөзді буынға бөлу механизмін қалыптастыру.

Құралдар

  • Доп
  • Фанттар
  • Карточкалар

Мазмұны

Балалар шеңберге тұрады. Педагог бір буынды айтып, допты бір балаға лақтырады. Бала допты қағып алып, бір немесе бірнеше буын қосып, сөзді жалғастырады. Дұрыс айта алмаса немесе кідіріп қалса, фант береді.

Мысалдар

ас + паз, кі + тап, ба + лық, ба + ла

Ойынды түрлендіруге болады.

Қызықты құрылымдар

Дыбыстық талдау

Дидактикалық міндеті

Балаларды сөздің дыбыстық құрамын талдауға жаттықтыру.

Құралдар

Сөздердің құрылым үлгілері, жетондар.

Мазмұны

Тақтаға үш сөздің құрылым үлгісі ілінеді (мысалы: доп, шана, қоян, әке және т.б.). Балалар берілген құрылымдарға сәйкес сөздерді тауып айтады. Жеңімпаздарға жетондар беріледі.

Пайдалануға қысқаша кеңес

  • Қысқа цикл: 5–7 минуттық ойындарды сабақтың әр бөліміне кірістіріңіз.
  • Көрнекілік: карточка, фишка, жетондарды бірдей жүйемен қолданыңыз.
  • Қиындық деңгейі: дыбыстарды араластыру, көзді жұмып тыңдау, уақытты шектеу арқылы күрделендіріңіз.