Қашықтық өлшем бірліктері
Жылдамдық, уақыт, қашықтық
Бұл сабақта қозғалысқа қатысты үш негізгі ұғымды — жылдамдық, уақыт және қашықтық — жүйелі түрде қайталап, есеп шығаруда қолдануды үйренеміз.
Мақсаттар
- Жылдамдықтың өлшем бірліктерімен танысу; уақыт пен қашықтық өлшем бірліктерін пысықтау және есепте қолдану.
- Жылдамдық пен уақыт белгілі болғанда қашықтықты табуды үйрену.
- Жылдамдық, уақыт және қашықтықтың өзгерісі мен олардың өзара тәуелділігін қарастыру.
- Ұйымшылдыққа, жылдам ойлауға және толық жауап беруге дағдылану.
Әдістер
Сабақтың түрі
Жаңа білім беру.
Көрнекі құралдар
- Суреттер (қозғалысты салыстыру үшін)
- Жылдамдық, уақыт, қашықтық өлшем бірліктері
- Кесте және есептер жиынтығы
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сабақтың мақсаты хабарланады. Апта күні мен ай жазылады.
Оқушылар үш топқа бөлінеді. Алда болу үшін есептерді дұрыс әрі жылдам шығару керектігі түсіндіріледі.
II. Өткенді қайталау
Сұрақ 1
Уақыттың өлшем бірліктері қандай?
Сұрақ 2
Қашықтықтың өлшем бірліктері қандай?
III. Жаңа сабақ
Суреттер арқылы қозғалыс ұғымы түсіндіріледі. Әр дененің қозғалыста не тыныштықта екенін ажыратып, салыстыру арқылы жылдамдық туралы қорытынды жасаймыз.
Талқылауға арналған сұрақтар
- Суретте қай дене қозғалыста?
- Трактор қозғалыста ма?
- Бала қозғалыста ма?
- Келесі суреттен нені байқауға болады?
Салыстыру сұрақтары
- Трактордың, жаяу адамның және машинаның қозғалысы туралы не айтуға болады?
- Олардың 1 сағатта жүретін қашықтықтары бірдей ме, әлде әр түрлі ме? Неліктен?
- Қайсысы жылдамырақ? Қайсысы баяуырақ?
Жылдамдық мысалдары (1 сағаттағы жүріс)
Жаяу адам
5 км/сағ
Трактор
10 км/сағ
Машина
60 км/сағ
Жылдамдықтың қысқаша жазылуы мен оқылуы таныстырылады (мысалы, км/сағ — “километр сағатына”).
Есеп шығару: қашықтықты табу
Денелердің қозғалысына байланысты есептер шығару арқылы жылдамдық, уақыт және қашықтықтың байланысын бекітеміз.
Берілгені
- Жылдамдық
- 60 км/сағ
- Уақыт
- 3 сағ
Табу керек
Қашықтық: ?
Ереже
Қашықтықты табу үшін жылдамдықты уақытқа көбейтеміз.
Шешуі
60 км/сағ × 3 сағ = 180 км
Жауабы: мотоциклші 3 сағатта 180 километр жүрді.
Қорытынды: дене неғұрлым жылдам қозғалса, соғұрлым алысқа барады.
Топтық жарыс
Оқушылар есептерді топ болып жарыса орындайды. Әр топтың дұрыстығы мен орындау жылдамдығына қарай марапаттау белгілері беріледі (мысалы: зымыран, машина, трактор). Сабақ соңында осы белгілер арқылы ең жылдам әрі білімді топ анықталады.
4-есепке бағыттау сұрақтары
Есеп талданып, қысқаша шарты жазылады. Одан кейін төмендегі сұрақтар арқылы шешу жолы анықталады:
- Бұл есепте жылдамдық, уақыт және қашықтықтың қайсылары белгілі?
- Қайсысы белгісіз?
- Белгісіз шаманы қалай табасың?