Тышқанның жауы
Дүниетану сабағы: «Тышқанның зияны»
Бұл сабақта жануарлардың тіршілігін зерделеу, қорегінің алуан түрлі екенін түсіну, тіршілік ету ерекшеліктерін салыстыру, зиянды және зиянсыз жануарларды ажырату, сондай-ақ олармен күресу жолдарын білу мақсатында жұмыс жүргізілді. Тапсырмалар арқылы оқушылардың білім-білік дағдылары қалыптастырылып, сын тұрғысынан ойлау қабілеті дамытылды.
Ситуациялық сұрақ
Құс шырылдап ән салды. Кенет әдемі балапан сенің алдыңа құлап түсті. Сен не істер едің?
Жұмбақтар
Өзі айлакер, өзі бір қу,
Жүрген жері айқай да шу.
Жауабы: Түлкі
Тұрмайды бұл құс бұл жақта,
Тұрады мәңгі мұз жақта.
Тоңуды сірә білмейді,
Талтаңдап мұзда билейді.
Жауабы: Итбалық
Өтілген тақырыпты қайталау
- Табиғат деген не? Ол нешеге бөлінеді?
- Өлі табиғатқа нелер жатады?
- Тірі табиғатқа нелер жатады?
- Жануарлар қандай топтарға бөлінеді?
- Сүтқоректілер, қосмекенділер, жорғалаушылар, бунақденелілер, балықтар және құстар туралы не білесің?
Үй тапсырмасын тексеру: семантикалық карталар
Семантикалық карта №1
Сұрақ: «Қандай топқа жатады?»
| Жануар | Бунақденелілер | Балықтар | Қосмекенділер | Құстар | Сүтқоректілер |
|---|---|---|---|---|---|
| Қоян | ✓ | ||||
| Бүркіт | ✓ | ||||
| Жылан | |||||
| Бақа | ✓ | ||||
| Бекіре | ✓ | ||||
| Көбелек | ✓ | ||||
| Шегіртке | ✓ | ||||
| Тасбақа | |||||
| Сауысқан | ✓ | ||||
| Ақбөкен | ✓ |
Ескерту: Кей жануарлар (мысалы, жылан, тасбақа) жорғалаушылар тобына жатады. Бұл кестеде негізгі топтар көрсетілді.
Семантикалық карта №2
Сұрақ: «Немен қоректенеді?»
Қоректену түрлері
- Өсімдікпен
- Ірі жануарлармен (етпен)
- Бунақденелермен
- Құстармен, жәндіктермен
Тапсырмаға берілген жануарлар
- Бұғы
- Қасқыр
- Кесіртке
- Аю
- Түлкі
Қосымша талқылау
- Аңдардың тіршілігі
- Тиіннің азық қоры
- Тиін туралы қандай тақпақ, өлеңдер білесіңдер?
Тақпақ
Мен тиінмін, тиінмін,
Қысқа жылы киіндім.
Қоймам толы жаңғаққа,
Іші жылы үйімнің.
Сергіту сәті
Шықты тышқан інінен,
«Сағат неше болды?» — деп.
Бауын тартып қалып еді,
Сағат даңғыр етті.
Тышқан ініне зытты.
(Сабақтың уақытын еске салу үшін қолданылды.)
Жаңа сабақ: Тышқанның зияны
Жаңа тақырып оқушыларға оқытылды, оқыту техникасы көрсетілді. Тышқандардың егістікке және тұрмысқа келтіретін зияны, сондай-ақ олардың таралуын шектеу жолдары талқыланды.
Сұрақ 1
Тағы қандай егістікке зиян келтіретін кеміргіштерді білесіңдер?
Мысалдар: саршұнақ, егеуқұйрық.
Сұрақ 2
Ауыл адамдары қандай күрес жұмыстарын жүргізеді?
Сұрақ 3
Тышқанның табиғи жаулары туралы әңгімелеу.
- Ақкіс
- Жапалақ
- Жарғанат
Қорытынды: сөзжұмбақ
Қорытынды бөлімде сөзжұмбақ арқылы өткен тақырыптар қайталанды. Негізгі сөз: «Тышқан».
- Саңырауқұлақты кептіруді қай жануардан үйрендік? Жауабы: Тиін
- Қазақ елінің символы, биік тауда болатын аң? Жауабы: Барыс
- Масаққа ұясын толтыратын, егістікке зиян келтіретін қай аң? Жауабы: Саршұнақ
- Құйрығына сай атауы бар зиянкес жануар? Жауабы: Егеуқұйрық
- Майын қорек етіп, қыста ұйқыға кететін аң? Жауабы: Аю
- Азық қорын дайындамайтын аң? Жауабы: Қоян
Үйге тапсырма
Тақырып бойынша қайталау: тышқанның зияны, оны азайтудың жолдары және табиғи жаулары туралы қысқаша әңгіме дайындау.