Зат есімді қайталау
Сабақтың тақырыбы мен идеясы
Тақырып
Модульдік технология элементтерін қолдана отырып, «Зат есім» тақырыбын қорытындылау (қайталау сабағы).
Лексикалық тақырып
Елбасы Н. Ә. Назарбаевтың халыққа Жолдауы: қоғамдағы тұрақтылық, азаматтық татулық, елдегі бейбіт өмір мен тыныштықтың Қазақстанның өркендеуіндегі рөлі.
Ой қазығы
Біздің ынтымағымыз бен достығымыз, жасампаз күш-қуатымыз және тұрақтылықты, азаматтық әрі жалпыұлттық татулықты сақтауға ұмтылысымыз — еліміздегі бейбіт өмір мен тыныштықты қамтамасыз етудің, Қазақстанның гүлденіп-көркеюі мен игілік жолында алға басуының басты кепілі.
Сабақтың мақсаты
Білімділік
«Зат есім» бойынша алған білімді еске түсіру, қайталау арқылы жинақтау және жүйелеу; сөйлем ішінен зат есімді таба білу.
Дамытушылық
Мәтінді талдау біліктілігін арттыру; ой-пікір білдіру, қиялдау және болжам жасау дағдыларын дамыту.
Тәрбиелік
Жолдаудың идеясын ұғындыру; Қазақстан мен Ресейдің достығы және экономикалық қарым-қатынасы туралы ой толғау арқылы азаматтық көзқарасты қалыптастыру.
Әдістемелік негіз
Сабақтың типі мен түрі
- Типі: қайталау сабағы
- Түрі: дәстүрлі
- Интеграция: азаматтық құқық
- Пәнаралық байланыс: ана тілі, дүниетану, өмірмен байланыс
Қолданылған әдіс-тәсілдер
- Сұрақ-жауап
- Талдау
- Толтыру тапсырмасы
- Кластер
- Венн диаграммасы
- Ұжымдық жұмыс
- Топтық жұмыс
- Жұптық жұмыс
- Деңгейлік тапсырмалар
- Тест арқылы тексеру
Мұғалімнің рөлі және жаңашылдық
Мұғалім — мектептегі басты тұлға: өз ісімен үлгі көрсететін жетекші. Білімі терең, әдістемелік шеберлігі жоғары, мақсаты айқын болып, үнемі ізденісте жүреді. ХХІ ғасыр — білімділер ғасыры, ал ұрпақ тәрбиесі — ел алдындағы маңызды міндет. Оқушының қабілетін танып, дамытып, шыңдау шығармашылық тұрғыдан күрделі жұмыс болғандықтан, білім беру үдерісіне жаңа технологияларды орынды енгізу қажет.
Осы талаптарды ескере отырып, 3-сыныпта модульдік оқыту технологиясының элементтерін сабақ барысында қолдану тиімді деп таңдалды: тірек-сызба, тірек-конспект, кластер, Венн диаграммасы, деңгейлік тапсырмалар және тест арқылы білімді тексеру.
Көрнекі құралдар
Сабақ барысы (қысқаша құрылым)
I кезең. Ұйымдастыру және қызығушылықты ояту
Көркем жазу
Сауатты, көркем жазу дағдысын және шығармашылық ойлауды дамыту үшін қысқа сөздермен жұмыс жүргізіледі:
Тілдік тапсырмалар
- Берілген сөздерді қатыстырып мақал-мәтел, жұмбақ немесе жаңылтпаш құрастыру/жазу.
- Мысал: «Отансыз — адам, ормансыз — бұлбұл.»
- Мақал-мәтелдің ауыз әдебиетіне жататынын анықтау.
Сөзжұмбақ арқылы тақырыпты ашу
Оқушылардың қызығушылығын арттыру мақсатында сөзжұмбақ беріліп, нәтижесінде бүгінгі сабақтың тақырыбы өздері арқылы анықталады: «Зат есім».
- Астың дәмін келтіреді?
- Әкеңнің әкесі саған кім болады?
- Жыл басынан құр қалған жануар.
- Иесі — сәби, өзім әрі төсек, әрі ...
- ... — адамның арқауы.
- Сүттен жасалған тағам.
- Күбіге құйып дайындалатын сүт тағамы.
II кезең. Қайталау және жүйелеу (тірек-сызба бойынша)
«Қайталау — оқу анасы» қағидасына сүйене отырып, сұрақ-жауап арқылы негізгі ұғымдар жинақталады.
1) Зат есім қандай сұрақтарға жауап береді?
Кім? Не? Кімдер? Нелер?
2) Зат есім нені білдіреді?
Заттың атын білдіреді.
3) Мағыналық түрлері
Жалқы және жалпы.
4) Құрамдық түрлері
Негізгі, туынды, дара, күрделі.
5) Сөйлемдегі негізгі қызметі
Бастауыш және баяндауыш.
III кезең. Деңгейлік тапсырмалар (топтық жұмыс)
«Болжау стратегиясы» арқылы қиялдау, ойлау, болжам жасау және мәтіннен негізгі ақпаратты бөліп алу жұмыстары жүргізіледі. Тақырыптық материал ретінде Елбасы Жолдауынан үзінділер алынып, сөйлем ішінен зат есімдер табылып, мазмұн талқыланады.
І топ — «Тапқырлар»
Мәтінмен жұмысЖолдаудағы жаңаша серпін беретін істердің бірі — білім беру жұмысын жақсарту. Мұғалімдер мен оқушыларға жағдай жасап, мектептерді жөндеу. Былтыр 68 мектеп салынса, 2004 жылы 70 жаңа мектеп салынды, 500 мектеп жөндеуден өтеді. Бескөл ауылында 388 орындық қазақ мектебі бой көтермек. Осы кезеңде Қызылжар ауданындағы 21 мектеп интернет жүйесіне қосылды.
ІІ топ — «Шығармашылық»
ОйтолғауЕлбасы Жолдауында құрылысты дамытудың әлеуметтік маңызы ерекше атап өтіледі. Тұрғын үй құрылысының жаңа саясаты белгіленеді. Ауданда 88 үй салу жоспары жасалғанымен, жыл басынан бері 6 үй ғана берілген. Бұдан бұрын 25 орындық орталық монша жөнделіп, іске қосылды.
IV кезең. Білімді бақылау (шағын тест)
Міндеті — оқушының «Зат есім» тақырыбы бойынша білім деңгейін тексеру. Тест соңында жұмыстар жұппен алмастырылып, бір-бірінің жауабы тексеріледі.
I. Толықтыр
1) Заттың атын зат есім дейміз.
II. Сәйкестікті тап
- Жалпы зат есім Аудан
- Жалқы зат есім Қызылжар
III. Дара/күрделі
- Дара Ойын
- Күрделі Ақтөбе
IV. Жанды/жансыз
- Жанды Оқушы
- Жансыз Қарлығаш
Ескерту: «Қарлығаш» — жанды зат. Бұл тапсырмада қате жауапты анықтау арқылы сыни ойлау дағдысы да тексеріледі.
V. Негізгі/туынды
- Негізгі Ойын
- Туынды Ойыншық
VI. Сөйлемдегі қызметін анықта
«Қазақстан Республикасының Президентінің жоспары.»
Тапсырма: сөйлемдегі зат есімдерді тауып, олардың сөйлем мүшесі ретіндегі қызметін белгілеу.
Қысқа сергіту
Музыкалық үзіліс арқылы зейін мен белсенділік қалпына келтіріледі.
V кезең. Қорытынды (ойтүрткі, карта және диаграммалар)
Ойтүрткі сұрағы
Сұрақ: 2004 жыл Қазақстанда қалай аталды?
Жауап: Қазақстандағы Ресей жылы.
Картамен жұмыс: достық пен келісім
Қазақстан мен Ресейдің шекарасы шамамен 7 мың шақырым. Екі ел арасындағы достық пен сауда-саттық байланыстар ерте заманнан қалыптасқан. Қазақстан — көпұлтты мемлекет, елде бейбіт өмір мен ұлтаралық келісім сақталған. Ортақ тілек — екі елде де тыныштық пен татулықтың орнығуы.
Қазақтың нақыл сөзі: «Жері жақынның — елі де жақын.»
Кластер: «Қазақстан»
Кластер: «Ресей»
Венн диаграммасы: ұқсастық
Екі елге ортақ ұғымдарды анықтау арқылы ұқсастықты білдіретін сөздердің зат есім екенін тағы бір рет бекіту: Кім? Кімдер? Не? Нелер?
Қорытынды түйін
Сабақта «Зат есім» тақырыбы қайталанып, Елбасы Жолдауындағы қоғамдық-әлеуметтік бағыттармен байланыстырылды. Сонымен бірге Қазақстан мен Ресей арасындағы достық, ынтымақтастық және тыныштық құндылығы талқыланды. Соңында тірек-сызба арқылы ұжымдық қайталау жүргізілді.
VII кезең. Үй тапсырмасы
Бүгінгі сабақта алған мәліметтер бойынша өз ойларыңды қағаз бетіне түсіріңдер.
І топ
Шағын әңгіме жазу.
ІІ топ
Мини-шығарма жазу және мәтіндегі зат есімдердің астын сызу.