Бір күні әкесі оған іші шегеге толы бір жәшік беріп
Сабақтың барысы
Төмендегі кезеңдер мінез мәдениетін түсіндіруге, өз-өзіңді тануға және қоршаған ортамен ізгі қарым-қатынас құруға бағытталған.
1) Есімдер аллитерациясы
Нұсқау: Өз есіміңіздің алдына бір жақсы қасиетті қосып айтыңыз да, мінезіңіз туралы қысқаша сипаттама беріңіз.
Мысалдар: «Мен ақылды Айгүлмін», «Мен сымбатты Сабира мін». (Өз ерекшелігіңізді шынайы айту маңызды.)
2) Топқа бөлу
4 түрлі түсті жүрекшелерден бір-бірден таңдайсыз. Түсі бірдей қатысушылар — бір топ.
- Қарым-қатынас орнатады
- Ортақ ой қалыптастырады
- Пікір алмасуға мүмкіндік береді
Мағынаны тану: ой қозғау сұрақтары
Сұрақтар оқушының жеке тәжірибесін саралап, мінездің мәнін тереңірек түсінуіне көмектеседі.
-
1
Неліктен мінез адам көрсеткіші деп ойлайсың?
-
2
Адамның жақсы мінезіне қандай қасиеттер жатады?
-
3
Мінезі қиын адамда да жақсы қасиет болуы мүмкін бе?
-
4
Жаман мінезді қалай түзетуге болады?
Абайға сүйеніп талдау
Абай айтқан адам бойындағы міндердің бүгінгі күндегі көріністері қандай? Қай қылықтар әлі де өзекті, нені өзгерту қажет?
Постер қорғау: жақсы адам және жаман адам
Топтар «жақсы адам» мен «жаман адам» қасиеттерінің жиынтығын салыстырып, дәлел келтіреді.
Жақсы адамға тән
- Әдептілік, сабыр
- Шыншылдық, әділдік
- Кешірім, жанашырлық
- Жауапкершілік
Жаман әдетке тән
- Ашу, қызбалық
- Өсек, тіл тигізу
- Менмендік, өзімшілдік
- Сөз бен істің сәйкес келмеуі
«Шегенің ізі» видеосының тәрбиелік мәні
Оқиға желісі
Мінезі қиын бір жас жігітті ешкім түзей алмайды: қателігін айтқан сайын одан сайын ызалана түседі. Бір күні әкесі оған ішінде шегесі көп жәшік беріп: «Достарыңмен әр жанжалдасқан сайын тақтайға бір шеге қағып отыр», — дейді.
Алғашқы күндері шеге өте көп қағылады, көп ұзамай тақтай толады. Сонда әкесі: «Енді достарыңмен бір-бірлеп татулас. Әр татуласқан сайын бір шегені суырып отыр», — деп тапсырма береді.
Біраз уақыттан соң барлық шеге суырылып бітеді. Әкесі баласын тақтайдың алдына әкеліп: «Жарайсың. Бірақ мына тесіктерге қара. Тақтай бастапқыдай таза қалпында қалмады. Жанжал кезінде айтылған ауыр сөздер де адамның жүрегінде дәл осындай із қалдырады», — деп түсіндіреді.
Түйін
Реніш кешіріммен жуылғанымен, кейде көңілде дақ болып қала береді. Сондықтан сөзге сақ болып, ешкімнің жүрегіне кірбің түсірмеу — үлкен адамгершілік.
Халық даналығы «Алдыңа келсе, атаңның айыбын кеш» деп, кешірімді өмірлік ұстаным етіп қалдырған. Ағайын арасын татуластыруда да «жастық қой», «жаңылмайтын жақ, сүрінбейтін тұяқ бола ма» деген секілді тоқтам сөздер арқылы дау ушықтырмай, бітімге шақырған.
Іскерлік ойын: «Өзімді бағалаймын»
Қатысушылар екі бағаннан тұратын парақ толтырады: жағымды қасиеттер және жағымсыз қасиеттер. Алдымен өзіңізді ой елегінен өткізіп, кейін тізім жасаңыз. (Уақыт: 3 минут.)
Жазуға арналған құрылым
Жағымды қасиеттерім
- —
- —
- —
Жағымсыз қасиеттерім
- —
- —
- —
Талқылау сұрақтары
- Қандай қасиеттерді көбірек жаздыңыз?
- Өзіңізді қай бағаннан көбірек таныдыңыз?
- Осыған дейін бұл туралы ойланып көрдіңіз бе?
- Бұдан былай жиі есіңізге түсіріп отырасыз ба?
Мақсат: өзімізді тану, өзгелерді түсіну және бойдағы жағымсыз әдеттерді азайтып, жақсы қасиеттерді күшейту.
Есіңде сақта: ұлағатты сөз
Әл-Фараби
Жақсы мінез-құлық пен ақыл күші біріккенде — бұлар адамшылық қасиеттер болып табылады. Адамның басына қонған бақыттың тұрақты болуы жақсы мінез-құлыққа байланысты.
Ой түйіні: ақыл — бағыт, мінез — әрекет. Екеуі үйлессе, адам бойындағы ізгілік тұрақты әдетке айналады.
Шығармашылық жұмыс
Эссе тақырыбы: «Жаныңда жүр жақсы адам»
Жақсы адамды қандай әрекеттерінен танисыз? Оның жанында өзіңіз қалай өзгересіз? Өміріңізден нақты мысал келтіріп жазыңыз.
Сұлулық туралы ассоциациялар
Сұлулықтың түрі көп, бірақ ең тереңі — адамның жан дүниесі мен мінезіндегі көркемдік.
Мінез сұлулығы
Байсалдылық, жайдары мінез, көпшіл көңіл.
Түр сұлулығы
Әдемі жүз, бота көз (көркем бейне).
Дене бітімінің сұлулығы
Ұзын бой, түзу аяқ, шымыр дене.
Жан сұлулығы
Көп білу, шешен тіл, шыншылдық; қыз балаға — нәзіктік, жігітке — қайсарлық.
Мінез сұлулығы туралы ой
Жанның да өз әсемдігі бар. Оның кербездігі — істелген қылықтың тартымдылығы; жүректі рахатқа бөлейтін — ізгі іс. Мінез сұлулығының алғашқы белгісі — ұнатпайтын адамың туралы да әділетті пікір айта білу.
Қорытынды және рефлексия
Адамгершілік қасиеттер жақсы мінез-құлықтан, жақсы әдеттен, жақсы әдептен құралады. Ол ана сүтімен, әке үлгісімен, ата-әже тәрбиесімен бойға сіңеді. Мектепте ұстаздар жақсылық пен жамандықтың, адалдық пен арамдықтың айырмасын танытып, өмірде дұрыс бағыт таңдауға көмектеседі.
Ал оны саралап, таңдап, бағалап, өзіңе керегін ала білу; жақсылыққа үйреніп, жамандықтан жирену — өзіңе байланысты. «Жақсы адам боламын, мақсатымa жетемін» десең, бойыңдағы қасиеттерді ізгілендіріп, адамгершілікке ұмтылған жөн.
Рефлексия сұрақтары
- Өзіңе пайдалы мәлімет ала алдың ба?
- Қандай әсер алдың?
- Тілегің мен ұсынысың бар ма?