Сан есімнің мағыналық түрлерін ажырат
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Пән
Қазақ тілі (10-сынып, өзбек бөлімі)
Сабақтың тақырыбы
Сан есімдердің біздің өміріміздегі маңызы
Сабақ форматы
Сайыс, қайталау сабағы
Әдістері
- Сұрақ-жауап
- Талдау
- Іздендіру
Көрнекілігі
- Интерактивті тақта
- Үлестірмелі қағаз
- Мәтін
Неге бұл тақырып маңызды?
Сандар күнделікті өмірімізде уақытты, мөлшерді, рет-ретімен орындалатын әрекеттерді және дәлдікті білдіреді. Сан есімдерді меңгеру — ойды нақты, жүйелі жеткізудің негізі.
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Сан есімдерді қайталау арқылы сандардың өмірімізбен тығыз байланысын жан-жақты талдап, шығармашылық ізденіс арқылы мәнін ашу.
Дамытушылық
Тілдік тапсырмалар арқылы ой қорытындысын жасауға дағдыландыру, таным көкжиегін кеңейту, ақпаратты тез қабылдауға үйрету, өз пікірін дәлелді айтуға төселдіру және ойлау қабілетін арттыру.
Тәрбиелік
Талдауға алынған мысалдар мен мәтіндер арқылы патриоттық сезімді қалыптастыру, сандардың (киелі) қасиеттерін таныту және өмірді мәнді сүруге тәрбиелеу.
Негізгі ой
Сан есім — тек грамматикалық тақырып емес. Ол — дәлдік, тәртіп, өлшем және логика. Біз күн сайын сағатты қараймыз, күн санаймыз, бағаларды салыстырамыз, жолды өлшейміз — мұның бәрі сан есімдер арқылы беріледі.
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру
Сынып оқушылары ретімен екі топқа бөлінеді. Топтарға «Миллионерлер» және «Миллиардерлер» деген атаулар беріледі. Әділқазы сайланады.
Сұрақ
«Неліктен топ аттарын осылай атадық?»
Жауап: бұлар — сан атаулары. Осылайша «Сан есімдердің біздің өміріміздегі маңызы» тақырыбындағы ашық сабақ басталады.
II. «Біліміңді байқап көр» (сұрақ-жауап)
Бұл кезеңде әр топ сан есім туралы білімін сұрақтарға жауап беру арқылы көрсетеді. Мақсат — ережені еске түсіру және қолдана білу.
1-топ: «Миллионерлер»
- Сан есім дегеніміз не?
- Күрделі сан есімдер (тіркескен және қосарланған) қалай жазылады?
- Реттік сан есім нені білдіреді, қалай жасалады?
- Болжалдық сан есімдер нені білдіреді және қалай жасалады?
- Бөлшектік сан есімнің ерекшелігі неде?
- Жинақтық сан есімдер түрлендіруші жұрнақтарды қабылдай ма?
2-топ: «Миллиардерлер»
- Сан есім зат есімнің қандай мағыналық белгілерін білдіреді?
- Есептік сан есімнің ерекшелігі неде?
- Жинақтық сан есімнің ерекшелігі неде?
- Топтау сан есімінің ерекшелігі неде?
- Есептік сан есімдер сандық мөлшерді білдіргенде өзгеріске түсе ме?
- Бөлшектік сан есім заттанып, септеліп, жіктеле ме?
III. Сан есімнің мағыналық түрлерін ажырат
Төмендегі мысалдар арқылы сан есімнің мағыналық түрлерін ажыратып, қандай сұраққа жауап беретінін және қалай жасалғанын түсіндіріңіз.
Нені байқаймыз?
Мысалдарда есептік, реттік, болжалдық, бөлшектік, жинақтық және топтау сан есімдер қамтылған.
Тапсырма
Әр сөз тіркесін тиісті түрге бөліп, жасалу жолын көрсетіңіз: жұрнақ арқылы ма, тіркесу арқылы ма, әлде қосарлану арқылы ма?
Бағалау өлшемі
- Түрін дұрыс анықтау
- Мысалды дәлелмен түсіндіру
- Сөйлеу мәдениеті мен сауаттылық