Бауырмалдық және кеңпейілділік
Шаттық шеңбері
Қайырлы күн, балалар! Күніміз сәтті болсын! Әдеттегідей сендермен қайта кездескеніме қуаныштымын. Қараңдаршы, бәрің де көтеріңкі көңіл-күймен бір-біріңе күлімдеп, ақжарқын болып тұрсыңдар. Сендердің көздеріңнен мейірімділік, жақсылық, қамқорлық, сүйіспеншіліктің нышанын байқап тұрмын.
Әдептілікке шақыру
Қане, барлығыңды шаттық шеңберіне шақырамын. Өткен сабақта біз әдептілік туралы айтқан едік, ендеше бүгін де әдептілік танытайық:
Алдымызда кездескен,
Көп қонақты көреміз.
Бәріне де ізетпен
Біздер сәлем береміз.
Тақырыпқа кіріспе: бауырмалдық пен кеңпейілділік
Алдыңғы сабақтарда әдептілік, сыпайылық және адамдар арасындағы қарым-қатынас туралы сөз қозғадық. Қазақстанда бүгінде 136-дан астам ұлт өкілдері тұрады. Олар бір шаңырақ астында тату-тәтті, достық пен бірлікте өмір сүріп келеді.
Халық даналығы
«Кең болсаң, кем болмайсың», «Кекшіл болма, көпшіл бол».
Бұл сөздер қазақ халқының бауырмал, өзге жанды жақын қабылдай білетін, жомарт әрі дархан мінезін сипаттайды.
Тірек ой
«Ағасы бардың — жағасы бар, інісі бардың — тынысы бар».
Бұл нақыл туыстық байланысты қадірлеуді, бірлік пен сүйеніштің құнын түсіндіреді.
Бүгінгі сабақта осы ойлардың жалғасы ретінде бауырмалдық пен кеңпейілділік ұғымдарын талдап, олардың адам бойындағы жақсы қасиеттерді тереңдетудегі рөлін қарастырамыз.
Өсиет сөз
Жақсы болсаң — жердей бол,
Шыдап бәрін көтерген.
Таза болсаң — судай бол,
Жуып бәрін кетірген.
Лашын құсқа ауа қадірлі, жүйрік атқа дала қадірлі, ата-анаға бала қадірлі. Осы секілді, біз де оқушылардың бір-біріне бауырмал болуын, кішіпейілдік танытуын, жақындарын, достарын сыйлап-құрметтей білуін дамытуға мән береміз.
Ән арқылы бірлікке үндеу
Мұғалім балалармен еркін қарым-қатынас орнату үшін шеңбер құрып, Н. Шәкеновтің «Кел, достар» өлеңін (Әні: Б. Байқадамов) айтады.
Кел, достар
Сөзі: Н. Шәкенов • Әні: Б. Байқадамов
Өлең
Алмалы Алатау асқарынан, Келеміз көңілді ән шырқап. Күн сүйген қазақтың жастарынан Сәлем ал, жалынды жас ұрпақ!
Қайырмасы
Шаттық әнін Шырқаңдар әлемге, кел, достар! Махаббатпен, Салтанатпен Адымда, алға бас, жолдастар!
Екінші шумақ
Кең пейіл Отанға қарсы аламыз, Бақыт құс қонсын деп әр елге. Біз, жастар, жаңғыртып жар саламыз, Бейбіт күн болсын деп әлемде!
Топқа бөліну
Балалар 1–2 деп кезектесе санап, екі топқа бөлінеді.
Орындарыңа отырыңдар, сабағымызды жалғастырайық.
Әңгімелесу және пікір алмасу
Балалардың өз ой-пікірін ашық әрі еркін бөлісуіне жағдай жасау үшін әңгімелесу, пікір алмасу ұйымдастырылады. Бұл сабақта «кеңпейілділік» пен «бауырмалдық» сөздерінің мағынасын ашып, жан-жақты нақтылауға күш саламыз.
1-топ: синонимдік тәсіл
Мағынаны ашудың тиімді жолы — синонимдерін табу, яғни ұқсас сөздерді қатар қою. Бұл тәсіл құндылықты терең әрі жан-жақты түсінуге көмектеседі.
2-топ: антонимдік тәсіл
Түсінікті нақтылай түсу үшін қарама-қарсы мағыналы сөздерді (антонимдерді) табу ұсынылады. Бұл тәсіл ұғымның шекарасын айқындап, мәнін дәлдеуге көмектеседі.
Мысал
«Бауырмалдық» ұғымына қарама-қарсы мән беретін сөздер: тасбауыр және т.б.