Өлеңді оқушылардың іштей оқуы
Сабақ тақырыбы: З. Шүкіров — «Ақша қар»
Бұл сабақ қыс мезгілінің ерекшелігін таныта отырып, Зейнолла Шүкіровтің «Ақша қар» өлеңіндегі негізгі ойды ашуға бағытталған.
Сабақ түрі
Жаңа сабақ
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, түсіндіру, әңгіме, СТО
Мақсат
Өлеңнің негізгі идеясын ашу және қыс мезгілінің ерекшеліктерімен танысу.
Міндеттер
- Өлеңді мәнерлеп жатқа оқуға төселдіру, қыс мезгілінің ерекшеліктері туралы әңгімелеу.
- Көркем сөйлеу мен өз ойын жеткізу дағдыларын дамыту, сөздік қорды кеңейту.
- Табиғатты қорғауға және сүюге тәрбиелеу.
Күтілетін нәтиже
- Өлеңді түсініп оқу, негізгі ойды анықтау және дәлел келтіру.
- Мағынасы белгісіз сөздерді анықтап, сөздікпен жұмыс жасау.
- Қыс туралы ойларын жүйелі жеткізу және шығармашылық тапсырмалар орындау.
Сабақ барысы
Психологиялық ахуал және мәтінмен алғашқы жұмыс
- Өлеңді мұғалімнің мәнерлеп оқуы.
- Оқушылардың өлеңді іштей оқуы; таныс емес сөздерді белгілеп алу.
- Белгісіз сөздерге түсініктеме беру, мазмұнын нақтылау.
- 3–4 оқушының дауыстап, мәнерлеп оқуы.
- Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру.
Қызығушылықты ояту: ұйқас арқылы өлең құрау
Ұйқасқа сүйеніп, өлең жолдарын жалғастыру ұсынылады:
Аппақ ______ қар жауар,
_______________________ қуанар.
Аққала соғып, жарысып ______ ______ балалар.
Мағынаны тану: қар туралы әңгіме
Сабақта қар туралы, оның түрлері мен қыс мезгіліндегі табиғат көріністері туралы әңгіме жүргізіледі. Бұл — жаңа тақырыпты өлең мазмұнымен байланыстыра түсінуге мүмкіндік береді.
Өлеңді оқымас бұрын авторымен танысу ұсынылады.
Автор туралы: Зейнолла Шүкіров (1927–1979)
Зейнолла Шүкіров Қызылорда облысы, Арал ауданы, Бөген өңірінде дүниеге келген. Бастауыш білім алғаннан кейін ауыр науқасқа шалдығып, ұзақ уақыт төсек тартып жатады.
Соған қарамастан, ол мүгедектікке ерлікпен әрі төзіммен қарсы тұрып, өздігінен білімін жетілдіреді. Бар ғұмырын шығармашылыққа арнап, өмірінің соңына дейін қаламын қолынан түсірмей, ондаған кітап жазып қалдырған.
Өлеңдегі бейнелеу: «ақша қар» қандай теңеулермен сипатталады?
Оқушылар өлеңнен ақша қарға қатысты теңеулерді тауып, тақтаға жазады. Кейін оларды топтастыру арқылы жүйелейді.
Ой қозғау: «Әдебиет үйірмесі» форматындағы тапсырмалар
Сынып топтарға бөлініп, қыс тақырыбын әртүрлі қырынан ашады. Әр топ жұмысын оқып, таныстырып, қорғайды.
1-қатар: «Жазушылар» тобы
Сурет бойынша әңгіме құрастырып, мәтін түрінде жазу.
2-қатар: «Суретшілер» тобы
Қыс көрінісін бейнелейтін сурет салу.
3-қатар: «Сілтеме табушылар» тобы
Қыс, қар, табиғат туралы мақал-мәтелдер жазу.
«Автор орындығы»
Оқушылар қыс мезгілі туралы қысқаша ой толғап, оның жағымды және жағымсыз жақтарын атап өтеді. Мақсат — өз ойын жүйелі, көркем әрі дәл жеткізу.