Қай мезгіл
Саран қаласы
ОЖББ №4 мектеп, мектепалды даярлық тобы
Көркем әдебиет пәні • Топ жетекшісі: Шаймұрат Дәмеш
Жыл бойғы көркем әдебиет тақырыптары
Төменде мектепалды даярлық тобына арналған көркем әдебиет сабақтарының жылдық тақырыптары берілді. Тізім балалардың сезімін, тілін, ойлауын және құндылықтарын дамытуға бағытталған.
Қыркүйек
- 1.Бірінші қыркүйек — Білім күні
- 2.Күз
- 3.Әзілхан мектепке барады
- 4.Мектеп
- 5.Біріншіге барамын
Күзгі тақырыптар
- 6.Жомарт күз
- 7.Қазақстан Республикам — менің
- 8.Ана — өмірдің гүлі
- 9.Түлкі мен қасқыр
- 10.Отан
- 11.Нан қайдан шығады?
- 12.Атасының баласы
- 13.Қазақстан жалауы
Қыс және мерекелер
- 14.Кел, Жаңа жыл
- 15.Төлдер жыры: лақ, торпақ, қозы, бота
- 16.Қыс
- 17.Қыста қызық жұмыс
- 18.Қасқыр мен ай
- 19.Қаңтар мен ақпан
- 20.Не деу керек?
Көктем
- 21.Ағаштар неге ашуланды?
- 22.Тату доспыз бәріміз
- 23.Ана — өмірдің гүлі
- 24.Б. Момышұлы — «Ақ әже»
- 25.Аңқау арыстан
- 26.Наурызым, армысың
- 27.Тілегіміз — бейбіт күн
Жыл соңына қарай
- 28.Әке мен бала
- 29.Ғарышкер
- 30.Көрікті көктем
- 31.Жаз
- 32.Біз мектепке барамыз
Ескерту
Төменде үлгі ретінде №1 және №2 сабақ жоспарлары берілген. Әр жоспардың құрылымы балаларға түсінікті тілмен құрылған: ұйымдастыру, психологиялық дайындық, негізгі бөлім, сергіту және қорытынды.
«Бейбітшілік сабағы»: білімге алғашқы қадам
Бұл сабақ балаларға 1 қыркүйек — Білім күні екенін түсіндіруге, мектеп пен балабақша табалдырығын алғаш аттаған бүлдіршіндерді құттықтауға және білімнің құндылығын ұғындыруға бағытталған. Сонымен бірге бейбітшілік пен тыныштықтың қадірін түсіндіріп, әр адамның қоғамға пайдалы ісімен үлес қоса алатынын әңгімелейді.
Сабақтың мақсаты
- 1 қыркүйек — Білім күні екенін түсіндіру.
- Білімнің қасиеті туралы әңгімелеу.
- Бейбітшілік пен тыныштық үшін ортақ жауапкершілікті ұғындыру.
Көрнекіліктер
- Суреттер
- «Сиқырлы сандық» (ойын элементі)
Әдіс-тәсілдер
- Сұрақ-жауап
- Түсіндіру
- Көрсету
- Әңгімелеу
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Мұғалім: Сәлеметсіңдер ме, балалар?
Балалар: Сәлеметпіз.
Бүгін көркем әдебиет сабағы. Қажетті құрал-жабдықтарды дайындап, оқушы ережесіне сай отырамыз.
2) Психологиялық сәт
Балалар шеңбер жасап тұрып, бір-біріне жылы лебіздерін білдіреді:
Армысың, асыл күн!
Армысың, асыл жыр!
Армысың, көк аспан!
Армысың, жан досым!
Жылуыма жылу қос,
Міне, менің қолым!
Қол ұстасқанда қандай сезім пайда болатынын талқылап, орнына жайғасады.
3) Кіріспе әңгіме: «Бейбітшілік сабағы»
«Бейбітшілік», «Тыныштық», «Ынтымақтастық», «Достық» ұғымдары — бір шаңырақ астында тату-тәтті өмір сүретін көпұлтты елдің ең маңызды құндылықтары.
Сол себепті бір сыныпта оқитын балалар да бір-бірімен сыйласып, достықта болуы керек.
4) Өлең-тақпақтар
Білім күніне арналған өлеңдер тыңдалып, мәнерлеп айту дағдылары дамытылады.
1–3
Қош келіпсіз бізге бүгін
Папалар мен мамалар.
Қош келіпсіз қонақ болып,
Ардақты біздің ұстаздар.
Құттықтаймыз бәріңізді,
Мерекемен бүгінгі!
Армысыздар, ата-аналар,
Болашаққа жол бастар.
Балалар кепті ортаға,
Білім деген ғажаптың
Әліппесін меңгерген.
Шашу, шашу шашайық,
Ақ сандықты ашайық.
Бұл мереке, бұл тойдың,
Бастаңғысын жасайық.
4–6
Өтті қызық көп күндер,
Алты жасқа жеттіңдер.
Келіңдер де мектепке,
Бір-бірлеп өтіңдер.
Өсті міне ойларың,
Өсті міне ақыл-ойларың.
Қуанышқа ортақпын,
Құтты болсын тойларың!
Мектеп ана болмаса,
Бала құшақ жая ма?
Оқып сыннан өтемін,
Мақсатыма жетемін.
Аяулы алтын мектебім!
7–9
Тану үшін бабаңды,
Тану үшін анаңды,
Тану үшін ғалымды —
Мектеп керек адамға!
Сан жақсылар оқыған,
Құтты екенсің, мектебім.
Оқығанын тоқыған —
Құт мекенім, мектебім.
Қуантуға елімді,
Қуантуға жерімді,
Мен мектепке барамын!
10–11
Таудай биік талабым,
Шырқап әнге саламын.
Салты менен сәні бар —
Мен мектепке барамын!
Күн нұрындай білімнің
Құтты болсын ұлы күн!
Ән: «Сәлем саған, мектебім»
Сәлем саған, мектебім,
Сәлем, білім ордасы.
Жасыл бақтың көктемі,
Жастық шақтың жолдасы.
Сенен біліп шығармын,
Аспан барын, күн барын.
Сен арқылы ұғармын,
Жұмбақ ілем сырларын.
5) Сергіту сәті
Сылдыр, сылдыр су,
Сылдыр суға бетіңді жу.
Жуынсаң сен әрдайым,
Аппақ бетің, маңдайың.
6) Шығармашылық тапсырма
Сурет салу: «Ашық аспан, жарық күн».
7) Қорытынды: жауапкершілік пен адалдық
Әңгіме оқу:
«Кім кінәлі?»
— Кім сызды мына партаны? — деді мұғалім.
— Мен емес, — деді Үсенбек.
— Мен емес, — деді Үміт.
— Мен емес, — деді Күміс.
— Бұған жалғыз кінәлі… — деп Елемес үнсіз тұрып қалды.
Талқылау сұрақтары
- •Әңгіме не туралы?
- •Бүгінгі сабақтан нені үйрендік?
- •Бүгін қандай күн?
- •Сендер қайда келдіңдер?
- •Мектеп ұнады ма?
Тәрбиелік түйін
Мектеп — ортақ үй. Бір-біріңді ренжітпей, тату болыңдар. Сабақты жақсы оқыңдар, ата-ана мен ата-әжені тыңдаңдар. Ұқыпты болу — оқушының маңызды міндеті.
Өлең жаттау
Қиынға төзуге,
Жаманнан безуге,
Жақсылық жасауға —
Қамқоры ұл-қыздың,
Мұғалім — ол біздің.
Күз мезгілі: табиғат өзгерісін танып-білу
Бұл сабақ балалардың күз мезгілі туралы түсінігін кеңейтіп, күзге тән құбылыстарды бақылауға, көркем мәтін арқылы ой қорытуға және өлең жаттауға үйретеді.
Мақсаты
- Күз туралы ұғымдарды кеңейту.
- «Күз» өлеңін оқу, түсіндіру, жаттау.
Әдіс-тәсілдер
- Сұрақ-жауап
- Көрсету
- Жаттау
Көрнекіліктер
- Суреттер
- Плакаттар
Психологиялық дайындық
Күндей жылы бол!
Алмадай тәтті бол!
Доптай көңілді бол!
Айнадай жарық бол!
Жүзік сияқты әдемі бол!
Сұрақ-жауап: күздің белгілері
- •Қазір қай мезгіл? — Күз.
- •Күзде неше ай бар? — Үш.
- •Қандай өзгерістер болады? — Жапырақ сарғаяды, күн суытады, жаңбыр жауады.
- •Құстар не істейді? — Жылы жаққа ұшады (жыл құстары көктемде оралады).
- •Адамдар қысқа қалай дайындалады? — Егін жинап, отын-көмір әзірлейді.
Танымдық әңгіме: «Жеміс»
Ернұр әкесімен ауыл маңындағы алма бағын аралайды. Біреулер піскен жемісті жинап жатады. Сонда Ернұр: «Әке, ағаштар адамға жеміс береді ғой. Ал адамдар неге оны ақшаға сатады?» — деп сұрайды. Әкесі тосын сұраққа ойланып қалады.
Талқылау
- •Әңгіме не туралы?
- •Алманы өсіру үшін қандай еңбек керек?
- •Еңбектің бағалануы неліктен маңызды?
Қорытынды ой: өнім тегін көрінгенімен, оны өсіруге, күтуге, жинауға адам еңбегі жұмсалады. Маңдай термен табылған табыстың ұяты жоқ.
Өлеңдер арқылы күзді сезіну
Абай Құнанбаев — «Күз»
Сұр бұлт түсі суық қаптайды аспан,
Күз болып дымқыл тұман жерді басқан.
Білмеймін, тойғаны ма, тоңғаны ма,
Жылқы ойнап, бие қашқан, тай жарысқан.
Сұрақтар
- •Өлеңде жылдың қай мезгілі суреттелген?
- •Абай Құнанбаев кім?
Ілияс Жансүгіров — «Күз»
Ой, балалар, балалар,
Қоңырқай күз болыпты.
Қурап жапырақ солыпты,
Ел егінін орыпты.
Ой, балалар, балалар,
Ойналық та, күлелік,
Енді оқуға кірелік.
Қ. Жұмағалиев — «Күзгі жапырақтар»
Жайдары күз, жарқын күз,
Аяулы күз, алтын күз.
Дәнге толы ен далам
Дариядай шалқып жүр.
Мейірлі күз, мырза күз,
Сыйлығыңа ырзамыз.
Қ. Шаңғытбаев — «Күзгі жапырақтар»
Алтын, сары, қызыл, көк,
Алуан-алуан жапырақ.
Күзгі бақта күлімдеп,
Көз тартады жалбырап.
Таудан салқын жел соқса,
Сыбдырлайды қалтырап.
Сергіту минуты
Кел, балалар, күлейік!
Күлкіменен түлейік!
Қабақ түйген не керек,
Көңілді боп жүрейік!
Дидактикалық ойын: «Қай мезгіл?»
- 1 Дүниенің бәрі сап-сары түске айналады. Бұл қай мезгіл? — Күз.
- 2 Күн суытып, жер мен үйлер ақ көрпе жамылады. Бұл қай мезгіл? — Қыс.
- 3 Жан-жануарлар оянып, жерге көк шығып, төрт түлік төлдеп, құстар оралады. Бұл қай мезгіл? — Көктем.
- 4 Балалар демалысқа шығып, суға шомылып, саяхаттайды. Бұл қай мезгіл? — Жаз.
Қорытынды және жұмбақ
Сабақ соңында балалар күз туралы негізгі белгілерді қайталап, өз ойынан шағын өлең немесе сөйлем құрап айтуға талпынады.
Жұмбақ
Жиып-теріп болатын,
Қамбаға астық толатын,
Қызыл қырман ойнайтын,
Қай мезгіл деп ойлайсың?
Жауабы: Күз