Қазақтың тілін ғаламат
Төмендегі мәтін — тіл апталығының ашылу салтанатты шарасына арналған өңделген, грамматикалық тұрғыдан түзетілген және оқуға жеңілдетілген сценарий. Құрылымы заманауи форматқа келтіріліп, негізгі ойлар айқындалды.
Кіріспе
1-жүргізуші
Армысыздар, қадірменді оқушылар мен ұстаздар!
2-жүргізуші
22 қыркүйек — Қазақстан халықтарының тілдері күні мерекесіне арналған тіл апталығының ашылу салтанатына қош келдіңіздер!
1-жүргізуші
Тіл туралы тұңғыш заң 1989 жылы 22 қыркүйекте Жоғарғы Кеңестің сессиясында қабылданған болатын. Ал екінші рет 1997 жылы 11 шілдеде қабылданды.
2-жүргізуші
Тіл — халықпен бірге өмір сүріп, бірге дамиды. Өйткені әр ұлттың тілі — оның бақыты, тірегі.
Құттықтау сөз
1-жүргізуші
Құрметті көрермендер! Енді сөз кезегін қазақ тілі мен әдебиеті бірлестігінің жетекшісі __________________________ бергім келеді.
(Камшат апай сөйлейді)
Өлең – жүректің үні
1-жүргізуші
Қазір ойыма Қадыр Мырза Әлидің тіл туралы өлең шумақтары түсіп тұр.
2-жүргізуші
Олай болса, тыңдайық.
Ана тілім — әнұраным,
Ана тілім — өрлігім,
Ана тілім — һәм құралым,
Ана тілім — елдігім.
Ана тілім болмаса,
Мықты болмас тұрағым.
Бүтінделмес кемдігім.
Сүйемін туған тілді — анам тілін,
Бесікте жатқанымда-ақ берген білім.
Шыр етіп жерге түскен минутымнан
Құлағыма сіңірген таныс үнім.
Ең бірінші сол тілмен сыртқа шықты,
Сүйгенім, сүйсінгенім, жек көргенім.
Ән — халықтың тынысы
1-жүргізуші
Өте керемет! Осындай әсерлі өлеңнен кейін, әсем ән әуенімен сусындап көрейік.
2-жүргізуші
Қазағымның ән-жырына не жетсін! Жүректеріңізді одан әрі тербетсін дей отырып, алдарыңызға әнімен __________________________ шақырамыз.
(Ән орындалады)
Ана тілім — ана күтім, арым менің,
Сәулетім — сая бағым, сәнім менің.
Аспаным өзіңменен арайланып,
Нұрланып атар ылғи таңым менің.
2-жүргізуші
«Сүйемін туған тілді — анам тілін…» — демекші, ендігі кезекте жырдан шашу шашуға колледж оқушысын __________________________ ортаға шақырамын.
(Өлең оқылады)
1-жүргізуші
«Әнсіз мына өмірдің несі көктем…» — дегендей, қазақ халқы ән десе ішкен асын жерге қоятын халық. Ендеше, тағы бір әсем әннің куәсі болайық, ағайын!
(Ән орындалады)
Тіл — рухани тұнық
Тілім менің! Ұлы Абай, Мұхтардай пірім менің.
Тұнығым, рухани жан азығым.
Ол бүлінсе — менің де бүлінгенім.
Ана тілім, туған тілім, бал тілім,
Сен арқылы дүние танып талпындым.
Сен арқылы әлемге аян бар ісім —
Сен өмірде таусылмайтын алтыным.
1-жүргізуші
Туған тіліміздің қадір-қасиеті туралы ойымызды жалғастыру үшін ортаға __________________________ шақырамыз.
(Өлең оқылады)
Негізгі ой: тілді қорғау — парыз
1-жүргізуші
Білесіз бе, Вяземский: «Ана тілін шекараны қорғағандай қорғау керек», — деген екен.
2-жүргізуші
Сондықтан туған тілімізді көздің қарашығындай қорғау — біздің, яғни жастардың басты міндеті.
1-жүргізуші
Ендеше, өз туған тілін ардақтап, сол тілде ән айтқалы келген __________________________ кезек берейік.
2-жүргізуші
Қарсы алыңыздар!
(Ән орындалады)
Тіл туралы ой
Жеке бір адам ұлт тілін жасай алмайды. Тіл — бүкіл халықтың игілігі; ол халықпен бірге жасап, бірге дамиды. С. Негимов: ана тілін жақсы білмейінше, сауатты сөйлеп, сауатты жазып, тіл байлығын мол қолданбайынша, шын мәніндегі мәдениетті адам атану қиын, — деп пікір білдірген.
Жыр — ұлттың жадында
1-жүргізуші
Иә, тіл туралы қалам тербемеген ақын-жазушы кемде-кем. Ендеше, әсем жыр шумақтарын тарту ететін __________________________ қарсы алыңыздар.
Әрбір тілде сөйле адамды таң қылып,
Ана тілін білмеу қандай заңдылық!
Өсер балаң, байтақ далаң тұрғанда,
Хормен: Қазақ тілі жасау керек мәңгілік.
Киелі ұғым
Тіл — қасиетті, құдіретті, киелі. Бұл қасиет бойға ананың ақ сүтімен дариды. Қандай қиындық болса да, тіл өшпейді: ол ұрпағының қанына, жанына өрнек болып сіңіп, өміршең күйін сақтайды.
Туған тілім — тірлігімнің айғағы,
Тілім барда айтылар сыр ойдағы.
Өссе тілім — мен де бірге өсемін,
Өшсе тілім — мен де бірге өшемін.
Кіршіксіз қардай сақтаңдар
Қазақтың тілін ғаламат.
Ана тіл — арым, иманым,
Аманат саған, аманат.
Қорытынды
1-жүргізуші
Қадірменді көрермендер! Келесі кездескенше аман болыңыздар!
Ұсыныс (редакциялық)
Бос орындарға (__________________________) қатысушылардың аты-жөнін, сыныбын/тобын және орындалатын ән атауын енгізсеңіз, сценарий толық әрі бірізді болады.
Қысқа ұран
Тіл барда — ұлт бар. Тіл өссе — ел өседі.