Қазақша рефераттар

Гидроксил тобы - спирттердің функционалдық тобы

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Бұл жоспар 9-сыныпқа арналған §55. Оттекті органикалық қосылыстар. Спирттер тақырыбын меңгертуге бағытталған.

Сыныбы
9-сынып
Сабақ типі
Жаңа сабақты меңгерту
Сабақ түрі
Аралас сабақ (тірек сызба, химиялық диктант)
Әдістер
Түсіндіру, химиялық диктант
Көрнекілік
Интерактивті тақта, Д. И. Менделеевтің периодтық кестесі
Пәнаралық байланыс
Физика, математика, биология

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Оттекті органикалық қосылыстардың бірі — спирттер туралы түсінік қалыптастыру: спирттердің жіктелуі, этил спиртін алу жолдары және химиялық қасиеттері.

Тәрбиелік

Тазалыққа, қоршаған ортаны қорғауға, адамгершілік құндылықтарды дамытуға баулу. Қоғамдық сана қалыптастырып, алкогольдің зияны туралы ұстанымды нығайту.

Дамытушылық

Химиядан алған білімді жүйелеу, өз бетінше іздену дағдысын дамыту, ұғымдарды дәлелдеп айтуға үйрету.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу.
  • Құрал-жабдықтарын тексеру.
  • Назарын сабаққа аудару.

II. Өткенді тексеру: «Кім көп біледі?»

  1. Ертедегі адамдар жылу энергиясын неден алған?
  2. Қазіргі кезде жылу энергиясы қалай өндіріледі?
  3. Отын энергиясы көздеріне қандай заттар жатады?
  4. Отынның жылу шығарғыштығы деген не?

Жаңа тақырып: Спирттер

Негізгі ұғымдар

Спирттердің құрамында гидроксил тобы — OH болады. Бұл — спирттердің функционалдық тобы.

Функционалдық топ — заттың белгілі бір класына тән химиялық қасиеттерін анықтайтын атомдар тобы.

Құрамындағы сутек атомдарының біреуі немесе бірнешеуі гидроксил топтарымен алмасқан көмірсутектердің туындылары спирттер деп аталады.

Мысал: метил спирті CH3OH — метанның CH4 туындысы.

Жіктелуі

Гидроксил топтарының санына қарай

Біратомды және көпатомды спирттер

Спирт молекуласындағы OH топтарының саны жіктелудің негізгі белгісі болады.

Біратомды спирттер

Құрамында бір гидроксил тобы бар спирттер: метанол CH3OH, этанол C2H5OH.

Жалпы формуласы: ROH, мұндағы R — көмірсутек радикалы.

Көпатомды спирттер

Құрамында бірнеше гидроксил топтары бар спирттер: этиленгликоль және глицерин.

Терминдердің шығу тегі

«Спирт» сөзі латын тіліндегі spiritus vini — «шараптың рухы» тіркесінен шыққан.

«Алкоголь» сөзі араб тіліндегі alcohol — «майда ұнтақ» мағынасымен байланысты қолданылады.

Сұрақтар және білімді тексеру

Мұғалімнің проблемалық сұрақтары

  1. Оттекті органикалық қосылыстардың қандай түрлерін білесіңдер?
  2. Спирттер деп қандай заттарды айтады?
  3. Спирттер қалай жіктеледі?

Жаңа түсінікті тексеру

  • Метанолдың физикалық қасиеттерін және оның адам ағзасына әсерін сипаттаңдар.
  • Этил спирті қайда қолданылады?

Қорытынды және негізгі ойлар

Есте сақтайтын тұжырымдар

  • Спирттердің функционалдық тобы — гидроксил тобы (OH).
  • Біратомды спирттердің негізгі өкілдері: метанол CH3OH және этанол C2H5OH.
  • Этанол қантты заттар ашыған кезде түзіледі.

Қауіпсіздік және өмірмен байланыс

  • Метанол мен этанол физиологиялық белсенді, улы заттар қатарына жатады.
  • Этил спиртін жиі қолдану алкоголизмге алып келуі мүмкін.
  • Этанол еріткіш ретінде, мотор отынына қоспа ретінде, сондай-ақ көксағыз, лак және басқа өнімдерді алуда қолданылады.

Бекіту, бағалау және үй тапсырмасы

Бекіту

Жаңа сабақты бекітуге арналған тапсырмалар мен қысқа жаттығулар орындалады (мұғалім таңдауы бойынша).

Бағалау

Оқушылардың жұмысы сабақтағы жауаптары, белсенділігі және тапсырмаларды орындауына қарай бағаланады.

Үй тапсырмасы

Оқу: §55. Оттекті органикалық қосылыстар. Спирттер

Есеп: №11 (180-бет)