Топтың балалары
Бала тәрбиесіндегі ата-ананың жауапкершілігі
Тәрбие — адам өмірінің жел бесіктен жер бесікке дейін жалғасатын өзегі. Бұл жолда ата-ана мен мектеп — бірін-бірі толықтыратын екі үлкен тірек. Бала — ұрпақ, келешек, қоғамның ертеңі. Сондықтан бала тәрбиесі тек бір отбасының шаруасы емес, бүкіл қоғамның абыройлы міндеті.
Әл-Фараби: «Ғылым емес, ең алдымен тәрбиеге көңіл бөлу керек. Тәрбиесіз адамға ғылым баянды болмайды» деп, тәрбиенің басымдығын айқын көрсеткен. Демек, ата-ана ұрпақ тәрбиесіне мүдделі екенін сөзбен емес, ісімен дәлелдегенде ғана нәтиже бермек.
Мақсаты
- Ата-ананың өмірге, бала тәрбиесіне деген көзқарасын жаңғырту.
- Балаларға жауапкершілікпен қарауға шақыру.
- Баланың бүгінгі қадамы ертеңгі тұлға қалыптастыруға тікелей әсер ететінін атап өту.
Міндеттері
- Балаларды адамгершілікке тәрбиелеудегі ата-ананың жауапкершілігін күшейту.
- Мектептегі оқу-тәрбие үдерісіндегі ата-ананың рөлін нақтылау.
- Алдағы уақытта оқушы тәрбиесінде мұғалім мен ата-ананың бірлескен жұмысын жолға қою.
Қажетті құралдар
- Үлестірмелі қима қағаз
- Плакат, маркер
- Интерактивті тақта (слайдтар)
Әдіс-тәсілдер
- Пікірлесу, сұрақ-жауап
- Көрініс
- «Қол көмек» ойыны
- «Сиқырлы таяқша» ойыны (интерактивті тақтамен)
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Қатысушы ата-аналарды 2 топқа бөліп отырғызу.
- Әділқазылар алқасын сайлау.
2) Кіріспе
Мақсатты таныстыру
Тренингтің негізгі бағытын айқындау.
Ереже
Пікір айту мәдениеті, тыңдай білу, сыйластық.
Кіріспе сөз
Тәрбие мен ынтымақтың маңызын түсіндіру.
Мұғалімнің сөзі
Құрметті әріптестер, қадірлі ата-аналар! Адам өміріндегі тәрбиенің ұйытқысы — ата-ана мен мектеп. Перзент тәрбиелеу — ең жауапты міндет. Ұрпақ тәрбиесіне шын мүдделілік тек бірлесе әрекет еткенде көрінеді. Осындай ынтымақ қана берік нәтиже береді.
3) Қызығушылықты ояту
Оқушылар ата-аналарына жылы лебізін білдіреді. Бұл сәт ата-ана мен бала арасындағы сенім мен қолдаудың маңызын сезіндіреді.
I бөлім — «Стол резюмесі»
Екі топқа плакат беріледі. Әр топ өз болмысын қысқа әрі нақты сипаттап, таныстырады.
Таныстыру құрылымы
- Топтың бейнесі
- Атауы, ұраны
- «Жасы» (қалыптасу тарихы ретінде)
- Білімі
- Балалары
- Түсі
- Хоббиі
Нәтиже
Топтың өзін таныстыруы қарым-қатынасты ашып, ортақ ойға келуге жағдай жасайды.
II бөлім — «Өнеге отбасынан» (сұрақ-жауап)
I топқа сұрақтар
- Балаңыз сіздің сөзіңізді толық тыңдауы үшін не істейсіз?
- Оқуға қолайлы жағдай жасадыңыз ба?
- Балаңызды жазалауға мәжбүр болған кезіңіз болды ма?
- Кейбір ата-аналар жағдайы бола тұра, неге бала тәрбиесіне аз көңіл бөледі?
II топқа сұрақтар
- Бала бойынан қандай қасиеттерді көргіңіз келеді?
- Балаңыздың жағымсыз мінезін байқасаңыз, өзіңізді қалай сезінесіз?
- Балаңызбен қарым-қатынасыңыз қандай?
- Балаңызға күн сайын қанша уақыт бөлесіз?
Балалардың жүректен шыққан ескертпесі
«Сіз мені көп еркелеттіңіз, көбіне айтқанымды орындауға тырыстыңыз. Бірақ бәрі бірдей орындала бермейтінін мен де түсінемін. Еркелігімді кешіріңіз: ол мені кейде парықсыздыққа итермелеуі мүмкін.»
«Өзім істей алатын нәрсені мен үшін сіз істемеңіз. Әйтпесе мен сізді күтушім ретінде пайдаланып кетуім мүмкін. Маған өз бетімше әрекет етуге мүмкіндік беріңіз.»
Әр топ осы ойларды талдап, бала көзқарасын ескерудің қандай өзгеріс әкелетінін ортаға салады.
IV бөлім — «Баланы жастан» (топтық тапсырма)
Б. Соқпақбаевтың «Менің атым Қожа» шығармасы/фильмі бойынша жағдай еске түсіріледі: Қожаның тентектіктері (Майқанова апайының сөмкесіне бақа салу, біреудің қозысын ұрлап сою, темекі шегу және өзге де тәртіп бұзушылықтар). Педкеңесте анасы шақырылып, Қожа жазаланады.
Талқылау 1
Жазалау әдісінің ықтимал пайдасы қандай?
Талқылау 2
Жазалаудың кері әсері қандай болуы мүмкін?
V бөлім — Көрініс (пікірталас)
Жағдай
Бала: «Анашым, сізді жиналысқа шақырды.»
Ана: «Балам, қолым тимейді. Әкеңе бар.»
Бала: «Әке, мұғалім жиналысқа шақырды.»
Әке: «Мен жұмыстамын, бара алмаймын.»
Осы көрініс негізінде ата-аналар балаға берілетін басты хабарды талқылайды: «Мен үшін уақыт жоқ» деген сигналдың салдары қандай?
VI бөлім — «Қол көмек» ойыны
Әр ата-анаға бір парақ таратылады. Сұрақ: «Балаңызға қандай көмек бере аласыз?»
Мақсат — ата-ананың өз жауапкершілігін сезінуі және баланың ұстаз алдындағы міндетін түсіндіруге үлес қосу.
Ой толғаныс — «Сиқырлы таяқша»
«Сиқырлы таяқша» арқылы әр ата-ана бір-біріне тілек айтып шығады. Бұл әрекет ортақ мақсатты бекітіп, ынтымақтастықты күшейтеді.
Халық даналығы да тәрбиенің төркінін отбасынан таратады: «Таяқтау оңай, тәрбиелеу қиын», «Балақан өсіру — балапан ұшыру емес».
Егер балаңызды шын жақсы көрсеңіз… (3 кеңес)
1) Артық әлпештемеу
Бала өзін өзгеден ерекше санамауы керек; өзгені құрметтеуді үйренсін. Орынсыз мадақ балада «бәрі мен үшін» деген сезім қалыптастыруы мүмкін.
2) Бәріне бірдей көне бермеу
Әр талапты орындап, қалағанын әп-сәтте алып беру дұрыс емес. Қажетті мен қажет еместі ажыратып түсіндіру — ысырапшылдықтың алдын алады және еңбек қадірін ұғындырады.
3) Дербестігін шектемеу
Бала істей алатын дүниені өзіне істету керек. Артық араласу — өз бетінше шешім қабылдай алмайтын, жасқаншақ мінезге әкелуі мүмкін.
Қорытынды
Қадірлі ұстаздар мен ата-аналар, ұлтымыздың қанындағы ізеттілік дөрекілікке, қайырымдылық қатыгездікке, жомарттық тоғышарлыққа, адалдық арамдыққа, парасаттылық парықсыздыққа ауыспасын деген үлкен үміт бар. Өмірдің күрделі кезеңінде ұл-қыздарымыздың саналы тәрбие мен нақты білім алуына бірге күш салайық.
Балаға жауапкершілікпен қарап, оқыту мен адамгершілікке тәрбиелеуде отбасының басым рөлін мойындап, мектеппен бірлесе әрекет ету — ортақ міндет. Осы оймен бүгінгі тренингті аяқтаймыз. Келесі кездескенше, сау болыңыздар!