Санды өрнек
Тақырыбы
Білімділер додасы
Мақсаты
- Оқушылардың математика пәніне қызығушылығын арттыру және алған білімдерін бекіту.
- Ойлау қабілеттерін дамыту, шапшаңдық пен жинақылыққа баулу.
- Ұйымшылдыққа, топпен жұмыс істеуге, өздігінен ізденуге және қорытынды жасай білуге үйрету.
- Мақсатқа жету жолындағы жауапкершілікті күшейтіп, өз күшіне сенімін арттыру және үлкен жетістікке ұмтылуға тәрбиелеу.
Барысы
Сайысқа 5 «А», 5 «Ә» және 5 «Б» сынып оқушылары қатысады. Оқушылар 3 топқа бөлініп, өзара топ басшыларын сайлайды. Әр топ өз атауын, ұранын және төсбелгісін дайындайды.
Жүргізушінің кіріспе сөзі
Сәлеметсіздер ме, оқушылар! Нақты білімге құштар, естігенін естіп тұрып, оқығанын миға тоқитын шәкірттер!
Сәлеметсіздер ме, ұстаздар! Бүгін біз оқытқан оқушылардың білімін сынайтын сәт келді.
Есепті түрлі-түрлі шығарамыз, арасында ойын ойнап жарысамыз. Ойлы сұрақ та, жеңіл сұрақ та бар, әзіл есепке де орын беріледі.
Ендеше, кешімізді бастайық!
Әділқазылар алқасы
Әділ баға беретін әділқазылармен танысамыз. (Әділқазылар алқасы таныстырылады.)
- ________________________
- ________________________
- ________________________
Математика — бұралаңсыз, нақты ілім; бақыт тілін де, бақ тілін де үйретеді. Бүгінгі «Білімділер додасы» сайысына қош келдіңіздер!
Қатысушы топтар
«Жалын» (5 «А»)
Жиналған ылғи дарындар, жүректе от, көздерінде жалын бар.
«Алғырлар» (5 «Ә»)
Үлгілі тәртіп, жақсы оқу — алға қойған мақсаттың айғағы.
«Тапқырлар» (5 «Б»)
Асып-саспайтын, батыл қадам бастайтын, жарыстан қалыспайтын топ.
(Топтар өз атауын, ұранын және төсбелгісін таныстырады.)
Сайыс құрылымы
Бүгінгі сайыс 6 турдан тұрады:
-
I тур
Математикалық сұрақтар
-
II тур
Логика
-
III тур
Сиқырлы шаршы
-
IV тур
Арифметикалық домино
-
V тур
Көңілді санау
-
VI тур
Жұмбақтар
Ойынды бастау тәртібі
Ойынды бастайтын команданы анықтау үшін капитандар ортаға шығады: «К» әрпінен басталатын математика терминдерін кім көп айтса, сол команда бірінші бастайды.
I тур — Математикалық сұрақтар
«Мықты болсаң — алдағыны басып оз, мықты болсаң — арттағыны жеткізбе; мықты болсаң — тайғанама көк мұзда; мықты болсаң — бөгеттерді бұзып өт!»
Ереже
Әр топ мүшелері ұсынылған геометриялық фигуралардың бірін таңдап, кезекпен сұрақтарға жауап береді. Әр дұрыс жауапқа 5 ұпай беріледі.
Үшбұрыш сұрақтары
-
1) Амалдар таңбаларынан, жақшалардан және сандардан ғана құралған өрнек қалай аталады?
Жауабы: санды өрнек.
-
2) Қандай бұрыш тік бұрыш деп аталады?
Жауабы: градустық өлшемі 90°-қа тең бұрыш.
-
3) Берілген натурал a санының еселігі дегеніміз не?
Жауабы: a санына қалдықсыз бөлінетін натурал сан.
-
4) P = 2(a + b) — қай фигураның формуласы?
Жауабы: тіктөртбұрыштың периметрі.
-
5) 24 санының бөлгіштерін атаңыз.
Жауабы: 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 24.
-
6) Қандай сандар 5-ке бөлінеді?
Жауабы: жазылуы 0 немесе 5 цифрымен аяқталатын натурал сандар.
Төртбұрыш сұрақтары
-
1) Құрамында әріптері бар өрнек қалай аталады?
Жауабы: әріпті өрнек.
-
2) Қандай бұрыш сүйір бұрыш деп аталады?
Жауабы: градустық өлшемі 90°-тан кіші бұрыш.
-
3) Берілген натурал санның бөлгіштер жұптарын қалай табамыз?
Жауабы: бөлгіштер жұбының көбейтіндісі сол санның өзіне тең болады.
-
4) S = ab — қай фигураның формуласы?
Жауабы: тіктөртбұрыштың ауданы.
-
5) 27 санының бөлгіштерін атаңыз.
Жауабы: 1, 3, 9, 27.
-
6) Қандай сандар 10-ға бөлінеді?
Жауабы: жазылуы 0 цифрымен аяқталатын натурал сандар.
Шеңбер сұрақтары
-
1) Құрамында әріппен белгіленген белгісіз саны бар теңдік қалай аталады?
Жауабы: теңдеу.
-
2) Қандай бұрыш доғал бұрыш деп аталады?
Жауабы: градустық өлшемі 90°-тан үлкен, бірақ 180°-тан кіші бұрыш.
-
3) Берілген натурал a санының бөлгіші дегеніміз не?
Жауабы: a саны қалдықсыз бөлінетін натурал сан.
-
4) V = abc — қай формула?
Жауабы: тікбұрышты параллелепипедтің көлемі.
-
5) 32 санының бөлгіштерін атаңыз.
Жауабы: 1, 2, 4, 8, 16, 32.
-
6) Қандай сандар 9-ға бөлінеді?
Жауабы: цифрларының қосындысы 9-ға бөлінетін натурал сандар.
II тур — Логика
«Айыра біл жақсы мен жаманды, айыра біл қарындаш пен қаламды. Айыра біл өмірдің соқпағын — айыра біл алдағы тапсырмаңды!»
Ереже
Ойын алаңында 15 ұяшық бар. Әр ұяшықта тапсырма немесе арнайы белгі жасырылған:
Қара мысық
Жолыңыз болмайды: ойын кезегі келесі топқа өтеді.
От
Жинаған ұпайдан 30 ұпай шегеріледі.
Лотерея билеті
30 ұпай қосылады.
Қамал
Қиын есеп беріледі (арнайы сұрақ).
Алтын сандық
Сыйлық алып, ойынды жалғастырасыз.
Өрмекші торы
Көрермендер сұрағы беріледі.
Әр дұрыс жауапқа 10 ұпай беріледі.
15 ұяшықтағы тапсырмалар
-
1) Қолымызда 10 саусақ бар. 10 қолда неше саусақ бар?
Жауабы: 100.
-
2) Алмұрт алмадан ауыр, ал алма шабдалыдан ауыр. Қайсысы ауыр: алмұрт па, әлде шабдалы ма?
Жауабы: алмұрт.
-
3) Қара мысық
Белгі: ойын кезегі келесі топқа өтеді.
-
4) Төртбұрыштың бір бұрышын қиып тастасақ, неше бұрыш қалады?
Жауабы: бесбұрыш (5 бұрыш).
-
5) Өрмекші торы
Белгі: көрермендер сұрағы.
-
6) Алтын сандық
Белгі: сыйлық.
-
7) От
Белгі: 30 ұпай шегеріледі.
-
8) Термометр аязда −3° көрсетіп тұр. Осындай екі термометр неше градус көрсетеді?
Жауабы: −3°.
-
9) Бір адамның 10 қойы болды. Тоғызы қырылып қалды. Неше қой қалды?
Жауабы: 1.
-
10) Көбінесе ай 30 не 31 санымен аяқталады. Ал қай айда 28 деген сан бар?
Жауабы: барлық айда бар.
-
11) Лотерея билеті
Белгі: 30 ұпай қосылады.
-
12) Үстел үстінде үш стакан шие тұр. Марат бір стакандағы шиені жеп қойды. Неше стакан қалды?
Жауабы: 3.
-
13) Натурал сандарды 1-ден бастап қатарынан жаза берді. 1992-орында қандай цифр тұр?
Жауабы: (тапсырма ретінде беріледі).
-
14) Бір отбасында бес ұл бар. Олардың әрқайсысының бір қарындасы бар. Отбасында неше бала бар?
Жауабы: 6.
-
15) Қамал: 15 санының оң және сол жағына бір-бір цифрдан тіркеп жаз. Шыққан сан 15-ке бөлінетін болсын.
Жауабы: (еркін жауап, бірнеше нұсқа болуы мүмкін).
Ескерту: кей тапсырмалар «оқиға белгісі» ретінде берілген (қара мысық, от, лотерея билеті, алтын сандық, өрмекші торы, қамал).
III тур — Сиқырлы шаршы
«Ойланайық азырақ, уақытыңды үнемдеп: кім шығады, кәнеки, жауабын мен білем деп!»
Ереже
- Әр топқа жеке тапсырма беріледі.
- Дұрыс жауап 10 ұпай болып есептеледі.
- Ойын алаңы — 4×4 өлшемді шаршы (барлығы 16 торкөз).
- Бастапқыда торкөздерде 1-ден 4-ке дейінгі сандар («сыбырлама» цифрлары) беріледі.
- Бос торкөздерді 1-ден 4-ке дейінгі цифрлармен толтырыңыз: әр жолда, әр бағанда және әр 2×2 шағын шаршыда әр цифр бір-ақ рет кездесуі тиіс.
Келесі турлар
Мәтіннің келесі бөлігінде IV–VI турлар (арифметикалық домино, көңілді санау, жұмбақтар) толықтырылады.