Жалпыға ортақ салық түрі
Қалан
Қалан — көне дәуірде қолданылған, жалпыға ортақ салық түрі. Бұл алым-салық жеріне қарай салынатын болған және жан басына түсетін құшыр атты алымнан өзгеше саналған.
Мазмұны мен ерекшелігі
Қалан — жер көлеміне немесе жердің жағдайына қарай есептелетін алым-салық. Осы тұрғыдан алғанда, ол жеке адамның санына емес, иелік еткен жеріне байланысты белгіленген.
Кей деректерде қаланның ауыртпалығы өнімге қарай өзгеріп отырғаны айтылады: біреуге көп, біреуге аз салынғанымен, ол жалпы жұртқа ортақ ауыр міндеткерлік ретінде қабылданған.
Тарихи қолданыс
«Қалан деген (құшыр деп аталатын жан басына салынатын алым-салықтан өзгеше) жеріне қарай салынатын алым-салық болды».
«Темір-Құтлықта бұрынғы хандардай бүкіл бұқара халыққа аямай шөлен, қалан және тағы да толып жатқан алым-салықтар салған».
«Өнімге орай біреуге көп, біреуге аз салынатын, бірақ жалпыға ортақ ауыр салғырт қалан тағы жоқ».
Қысқаша түйін
- Қалан — көне, жалпыға ортақ салық түрі.
- Жан басына салынатын құшырдан айырмасы — жеріне қарай есептелуі.
- Өнім мен жағдайға қарай мөлшері өзгерсе де, қоғам үшін ауыр салмақ ретінде сипатталады.