Натурал сандардың бөлгіштері мен еселіктері
Мақсаттар
Жаңа білім
- Сандардың бөлгіштері мен еселіктері ұғымдарымен танысады.
- Жай және құрама сандар туралы біледі.
Жаңа түсінік
- Бөлгіш пен еселікті ажыратады.
- Жай және құрама сандарды айырып таниды.
Қолданым әрекеті
- Натурал сандардың бөлгіштері мен еселіктерін табады.
- Есе арттыру және есе кеміту тәсілдері арқылы санның еселігі мен бөлгішін анықтаудың мәнін түсінеді.
Шығармашылық әрекет
- Бөлгіштер мен еселіктер туралы білімін жинақтайды.
- Қорытынды жасап, тұжырымдайды.
Натурал сандардың бөлгіштері мен еселіктері
Анықтама
Егер a натурал саны d натурал санына бөлінетін болса, онда a саны d санының еселігі, ал d саны a санының бөлгіші деп аталады.
Мысал
8 саны 4 санына бөлінеді. Сондықтан 8 — 4-тің еселігі, ал 4 — 8-дің бөлгіші.
Тапсырма
Еселік пен бөлгішке өз мысалдарыңды келтіріңдер.
Жауап үшін орын:
Жай және құрама сандар
Натурал сандар бөлгіштерінің санына байланысты жай және құрама сандарға бөлінеді.
Жай сан
1 саны мен өзіне ғана бөлінетін натурал сан жай сан деп аталады.
2 — жай сан, өйткені ол тек 1 мен 2-ге бөлінеді.
5 — жай сан, себебі ол тек 1 мен 5-ке бөлінеді.
Өз беттеріңше мысалдар келтіріңдер.
Ескерту: Жай сандар шексіз көп.
Құрама сан
Екіден артық бөлгіші болатын сан құрама сан деп аталады.
6 — құрама сан, себебі оның төрт бөлгіші бар: 1, 2, 3, 6. Яғни бөлгіштерінің саны 2-ден артық.
Өз беттеріңше мысалдар келтіріңдер.
Ескерту: 1 санының бір ғана бөлгіші бар. Демек, 1 саны жай сан да, құрама сан да емес.
Деңгейлік тапсырмалар
I деңгей
Төмендегі тұжырымдардың дұрыстығын тексеріңдер.
-
1) 5 саны 15-тің бөлгіші болады.
-
2) 75 саны 15-тің еселігі болады.
-
3) 8 саны 24-тің бөлгіші болады.
-
4) 72 саны 8-дің еселігі болады.
-
5) 3 саны 105-тің бөлгіші болады.
-
6) 66 саны 9-дың еселігі болмайды.
Жауаптарыңды негіздеп жазыңдар: