Есімдік тобына
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Сабақтың тақырыбы
Есімдіктерден өткенді қайталау
Сабақтың түрі
Жарыс түріндегі сабақ
Сабақтың әдістері
Түсіндіру, суреттеу, салыстыру, сұрақ-жауап, сөздікпен жұмыс, бағалау, бекіту, қорытындылау.
Көрнекіліктер мен ресурстар
Дидактикалық материалдар, кестелер, кеспе қағаздар, тірек сызбалар.
Жұмыс формалары
Жеке оқушымен, топпен және сынып ұжымымен жұмыс.
Сабақ құрылымы
Ұйымдастыру кезеңі, үй тапсырмасын сұрау, материалды түсіндіру, қорытындылау, бағалау.
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Есімдіктер тақырыбы бойынша өткен материалды қайталап, оқушылардың білімін тексеру және бекіту.
Дамытушылық
Ой-өрісті кеңейту, ойлау белсенділігін арттыру, сөйлеу шеберлігі мен тіл мәдениетін дамыту; сөздік қорын молайту және сауаттылыққа баулу.
Тәрбиелік
Елін, жерін, Отанын қадірлеуге, адамгершілікке, адалдыққа және еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлемдесу.
- Кезекшінің мәлімдемесі.
- Журнал бойынша түгелдеу.
- Жаңа сабаққа дайындық.
2) Үй тапсырмасын тексеру
- Өткен сабақта қарастырылған ережені сұрау.
- Жаттығу жұмысының орындалуын дәптерлер арқылы тексеру.
- Жауап сапасына қарай білімдерін бағалау.
3) Жаңа сабақ: өткенді қайталау (ойын және жарыс форматы)
Сабақтың негізгі мақсаты — есімдіктер бойынша өткен материалды жүйелеу және оқушылардың алған білімін түрлі тапсырмалар арқылы тексеру. Оқушылар үш топқа бөлініп, әр топ өз бағыты бойынша (I, II, III жоспар) дайындалады. Топтар оқулықпен және қосымша кітаптармен жұмыс істеп, тақырыпқа сай мақал-мәтелдер мен жаңылтпаштарды іріктеп, сөз таптарын табады.
Сабақ жоспары (негізгі бөлім)
- «Біріне-бірі үйрету»
- «КТК (КВН)» ойыны
- «Бетпе-бет»
- «Мені түсін»
- «Бірін-бірі тексеру»
- «Ән сала білесің бе?»
- Деңгейлік тапсырмалар
- Үй тапсырмасы
Бағалау қағидасы
Әр кезеңде топтардың белсенділігі, дәлелді жауап, мысал келтіру, талдау сапасы және тіл мәдениеті ескеріледі. Жүргізуші (немесе мұғалім) жауаптарды белгіленген өлшемдерге сүйеніп бағалап отырады.
Негізгі назар: түсіну, қолдану, талдау, дәлелдеу.
«Біріне-бірі үйрету» ойыны
Әр топқа тапсырма беріледі. Бір оқушы «мұғалім» рөлінде тапсырманы оқиды, екінші оқушы жауап береді. Келесі кезеңде орындарын ауыстырады. Тақырыптар: зат есім, сын есім, сан есім және есімдіктің түрлері. Оқушылар мысал келтіріп, дәлелдейді, схема-кестелермен жұмыс істейді.
«КТК (КВН)» ойыны: 3 тур
- Таныстыру: әр топ өздерін таныстырады.
- Үй тапсырмасы: мақал-мәтелдер мен жаңылтпаштарды айтып, сөз таптары тұрғысынан талдау жасайды.
- Шығармашылық кезең: берілген тақырып бойынша өлең, толғаныс, шағын мәтін орындау.
Мысал (талдауға): «Әдепті бала — арлы бала. Әдепсіз бала — сорлы бала.»
«Бетпе-бет» ойыны (студия форматы)
Бір оқушы жүргізуші болып сайланады. Әр топтан үш оқушы «студияға қонақ» ретінде шақырылады. Қалған топтар қонақтарға сұрақ қойып, жауаптың мазмұны мен дәлдігін жүргізуші бағалайды.
Зат есім бойынша
- Атауыш сөздер дегеніміз не?
- Деректі және дерексіз зат есімдерді түсіндір.
Сын есім бойынша
- Сын есімнің шырайларын ата да түсіндір.
- Сын есімнің маңызды белгілері қандай?
Сан есім бойынша
- Сан есім туралы қызықты дерек айт.
- Қасиетті сандар туралы әңгімеле.
«Мені түсін» ойыны
Әр топтан оқушылар шығып, бір автор шығармасындағы кейіпкердің бейнесін сомдайды және жұмбақтап сұрақ қояды. Келесі топ жұмбақтың шешуін тауып, сол кейіпкерді сахналап көрсетеді.
«Бірін-бірі тексеру» ойыны
Топтар бір-біріне сұрақ қойып, білімдерін өзара тексереді. Төмендегі үлгі сұрақтар қолданылады.
Өзара тексеруге арналған сұрақтар (үлгі)
Зат есім
- Жалпы және жалқы есім деген не? Мысал келтір.
- Тыйым сөздерден зат есімді тауып, талдау жаса.
- «А» әрпінен басталатын жалқы есімдерді ата.
Сын есім
- Сын есімнің мағыналық түрлері туралы не білесің? Мысал келтір.
- Өлең жолдарынан сын есімді тауып, талдау жаса.
- Бояумен сурет салып, оны сөзбен сипатта.
Сан есім
- Реттік және жинақтық сан есімдер туралы айтып бер. Мысалмен дәлелде.
- Билер сөзінен сан есімді тауып, талдау жаса.
- Сан есімнен басталатын ұлттық ойын атауларын ата.
Есімдік
- Есімдіктің түрлерін ата.
- Есімдіктер кездесетін мақал-мәтел айт.
- Есімдіктің әр түріне мысал келтір.
«Ән сала білесің бе?»
Ән мәтінінде міндетті түрде зат есім, сын есім, сан есім кездесуі керек. Оқушылар «Саржайлау», «Сегіз аяқ» әндерін орындайды.
Деңгейлік тапсырмалар
Оқушы мүмкіндігіне қарай материалды деңгейлеп беру тәсілі қолданылады: оқушылық, алгоритмдік, эвристикалық және шығармашылық деңгейлер.
Оқушылық деңгей (оқулықпен жұмыс)
-
212-жаттығу
Мәтінді оқып, құрамындағы есімдіктерді теріп жазып, мағынасына қарай ажыратып талда.
-
213-жаттығу (ауызша)
Берілген есімдіктерді мағынасына қарай анықтап, олардың қандай түбірлерден құралғанын айт.
-
214-жаттығу
Мәтінді оқып, есімдіктерді көшіріп жаз. Сұрау есімдіктерінің ерекшелігін түсіндір.
Алгоритмдік деңгей
А, Т, С әріптерінен басталатын қатыстық сын есімдерді табу.
Эвристикалық деңгей
«Егер мұғалім болсам…» немесе «Мектебім — мақтанышым» тақырыптарының бірін таңдап мәтін құра. Мәтін ішінде зат есім, сын есім, сан есім және есімдік түрлерін қолдан.
Шығармашылық кезең
«Менің елім — Қазақстан» тақырыбында пікірталас, ой-толғау жазу немесе «Батырлар жырынан» үзіндіні жыр түрінде айту. Орындаудан кейін зат есім, сын есім, сан есім және есімдіктерге талдау жаса.
Қосымша жаттығулар
-
215-жаттығу
Мәтінді көшіріп жазып, есімдіктерге талдау жаса.
-
Ауызша тапсырма
Мәтінді оқып, құрамында есімдіктің қай түрлері бар екенін анықта. Оларға мағыналық және тұлғалық талдау жаса.
Қорытынды және үй тапсырмасы
Сабақты қорытындылау
- Сұрақ қою арқылы сабақ мазмұнын жинақтау.
- Оқушылардың жауаптарына қарай білімдерін бағалау.
Үй тапсырмасы
-
216-жаттығу
Берілген есімдіктерді қатыстырып, сөйлем құрап жаз.
-
219-жаттығу
Мәтінді оқып, мазмұндама жаз.