Қазақша рефераттар

Парфия патшалығының құрылуы

Сабақтың мақсаты

Білімдік

Оқушыларға Парфия патшалығының құрылуы туралы түсінік беру. Көшпелі тайпалардан шыққан Арсак құрған мемлекеттің билеушілері шекараны үздіксіз кеңейтіп, Римнің басқыншылық әрекеттеріне күйрете соққы бергенін баяндау.

Дамытушылық

Оқушыларды тарихи оқиғаларды өз бетінше тұжырымдауға бағыттау; логикалық ойлау қабілетін арттыру; ойын еркін әрі дәл жеткізуге дағдыландыру.

Тәрбиелік

Пәнге қызығушылықты күшейту; тарихи құндылықтарды құрметтеуге тәрбиелеу; елін, жерін сүйетін, білімді ұрпақ қалыптастыру.

Сабақ форматы

Сабақтың түрі
Аралас сабақ.
Сабақтың әдістері
Баяндау, әңгімелеу, сұрақ-жауап.

Көрнекіліктер мен ресурстар

  • Парфия патшалығының картасы
  • Мәдени иллюстрациялар, кестелер
  • Интерактивті тақта, слайд, бейнематериал
  • Әр түрлі деңгейдегі тапсырмалар

Сабақтың құрылымы

  1. 1) Ұйымдастыру кезеңі

    Сәлемдесу, түгелдеу, құрал-жабдықты тексеру.

  2. 2) Үй тапсырмасын тексеру

    Ортақ және жеке тапсырмалар арқылы бағалау.

  3. 3) Білімін жетілдіру

    Картамен және сұрақтармен қайталау.

  4. 4) Жаңа тақырып

    Парфияның құрылуы, басқару жүйесі, соғыстар.

  5. 5) Бекіту

    Ойын-тапсырмалар, есептер, тақтамен жұмыс.

  6. 6) Қорытынды

    Тест жұмысы, талдау.

  7. 7) Бағалау

    Белсенділік пен жауап сапасына сүйену.

  8. 8) Үй тапсырмасы

    Оқу, ізденіс, сұрақтарға жауап дайындау.

Ұйымдастыру: топтарға бөлу

1-топ

«Сұңқар» тобы

2-топ

«Алғыр» тобы

3-топ

«Тұлпар» тобы

Үш топқа да ортақ және жеке тапсырмалар беріледі. Қай топ жылдам әрі дұрыс жауап берсе, ұпай сол топқа беріледі. Жарыс сабақ соңына дейін жалғасады; белсенді қатысқан оқушылар жеке бағаланады.

Үй тапсырмасын тексеру: деңгейлік және ойын тапсырмалар

1-тапсырма: «Картатеканы толтыру»

Қасиетті құдайларды ата

Ахурамазда, Митра, Нана. Оларға арнап храмдар салынған.

Кушандықтардың негізгі шаруашылығы

Көшпелілердің дәстүрлі мал шаруашылығы, егіншілік, бау-бақша.

Кушан мемлекетінің билеушісі

Тапсырма сұрақ ретінде беріледі (оқушы жауап береді).

2-тапсырма: «Кім жылдам?» (слайд)

  • 1) Қанышке патша елді қанша жыл биледі?

    Берілген нұсқалар: 27 жылдан астам / 23 жыл.

  • 2) Иранда Сасанилер мемлекеті қай ғасырда қалыптасты?

    Берілген нұсқалар: II ғасыр / III ғасыр.

  • 3) Қанышкенің даңқы көрші мемлекеттерге таралуы

    Оқушылар дәлел келтіріп, қысқаша тұжырымдайды.

  • 4) Хорезм, Вахш жазығындағы ірі канал жүйелері

    Мысалдармен түсіндіру.

  • 5) Мани қай жерде дүниеге келді?

    Берілген нұсқалар: б.з. 216 ж. Экбатан / Вавилон.

  • 6) Б.з. басында көшпелілер Бактрияны қанша аймаққа бөлді?

    Берілген нұсқалар: 4 аймақ / 5 аймақ.

3-тапсырма: «Тарихи сынық хат» (конверт)

Мәтін 1

Археологтар мен тарихшылар Сурх-Котал төбесіндегі «Жеңімпаз Қанышке храмы» аталған сарайды зерттеді. Храм төбенің үстіне салынған, оған шығыс жақтан үлкен баспалдақ арқылы көтерілген. Құрылысы төртбұрышты болған.

Мәтін 2

Халықтың көпшілігі бұрынғыдай зороастризм іліміне сенген. Елдің оңтүстік және шығыс бөлігінде будда діні кең тараған, өйткені бұл өңірлер үнділік аймақтарға жақын болған.

Мәтін 3

Кушандық саудагерлер металл бұйымдар мен қаруды, бағалы тастарды, қой терісі мен жүннен жасалған заттарды Қытайға, Үндістанға, Египетке, Римге жеткізген. Сонымен қатар сақ-сарматтармен тығыз байланыс орнатқан.

Білімді жан-жақты жетілдіру: картамен жұмыс

4-тапсырма

Сұрақтарға жауап бере отырып, картаны құрастыру.

1) Орта және Орталық Азияда ежелгі дәуірде қандай мемлекеттер болды?

Бактрия, Кушан (мысал ретінде).

2) Кушан дәуіріндегі храмдардың ерекшеліктері

Сәулет құрылымы, орналасуы, діни ықпалдар бойынша талдау.

3) Қолөнер өндірісі туралы әңгімеле

Материалдар, бұйым түрлері, сауда жолдарымен байланысы және өңірлік ықпалдар негізінде қысқаша сипаттама беру.

Осы қайталаудан кейін жаңа тақырыпқа өтеміз: Парфия патшалығы.

Жаңа сабақ: Парфия патшалығы

Сабақ жоспары

  1. 1. Парфия патшалығының құрылуы
  2. 2. Парфиядағы басқару жүйесі
  3. 3. Көшпелілер және Парфия
  4. 4. Парфияның римдіктерді талқандауы

Оқушылардың ойын дамыту үшін алдымен Парфияның географиялық орналасуына тоқталып, слайд арқылы түсіндіру ұсынылады.

Негізгі тұлғалар: мемлекеттің күшею логикасы

Арсак

Мемлекеттің негізін қалады.

Тиридат

Жерін кеңейтіп, Парфияны қуатты мемлекетке айналдыруға ықпал етті.

I Митридат

Шекараны Евфрат өзеніне дейін жеткізіп, оңтүстік-батыстағы бай өңірлерді өзіне қаратты.

«Парфияның римдіктерді талқандауы» бөлімі бейнематериал арқылы түсіндіріледі.

Жаңа сабақты бекіту

5-тапсырма: «Математикалық шкатулка»

  • (7 × 7) + (9 × 9) = 130

    Б.з.б. 130 ж. Сирия патшасы III Антиох Парфияға жорық жасады.

  • 4 × 8 + 21 = 53

    Б.з.б. 53 ж. римдік қолбасшы Красс Сирия жерінен жорық ұйымдастырды.

  • (3 × 8) + (5 × 9) − 14 = 55

    Б.з.б. 55 ж. Рим әскерлері Парфияға қарсы жорыққа шықты.

6-тапсырма: «Тұрғыда тұр» ойыны

Тақтадағы тапсырмаларға жедел жауап беру арқылы білімді бекіту, дәлелдеу және қысқа қорытынды жасау дағдыларын дамыту.

Қорытынды бөлім: тест жұмысы

7-тапсырма: тест (10 сұрақ)

  1. 1) Б.з.б. III ғасырда Парфия жерінде жаңа мемлекет қай жерде пайда болды?

    A) Бактрияның батысында B) Вавилонның оңтүстігінде C) Тәжікстан мен Ауғанстан жерінде

  2. 2) Парфия патшалығының негізін қалаған кім?

    A) Тиридат B) Сурен C) Арсак

  3. 3) Арсак қайтыс болғаннан кейін таққа кім отырды?

    A) Тиридат B) Диодот C) Сурен

  4. 4) II Диодот пен Тиридат қандай келісім жасады?

    A) Селевкілерді талқандауға B) Өзара соғыспауға C) Римнің шығысқа жорығын тоқтатуға

  5. 5) Көшпелі сақтар мен Парфия арасындағы келіспеушіліктің себебі неде?

    A) Сирия жерін тең бөлмегендіктен B) Сақтар Парфияға бағынғысы келмеді C) Парфия билеушісі «көмекке кешіктіңдер» деп айыптап, келісілген төлемнен бас тартты

  6. 6) Парфияда патша билігі неліктен шектеулі болды?

    A) Салықтың көптігінен B) Көшпелі тайпалардың қысымынан C) Ақсүйек ру ақсақалдары және дінбасыларымен кеңесіп, олардың пікірін ескергендіктен

  7. 7) Парфияда мемлекет жері бірнеше аймаққа бөлінді. Аймақтар қалай аталды?

    A) Сатраптар B) Диз C) Митра

  8. 8) Б.з.б. 130 жылы Парфияға жорық жасаған ел?

    A) Рим B) Сирия C) Селевкі патшалығы

  9. 9) Сатраптар бірнеше ауданға бөлінген. Аудандар қалай аталды?

    A) Нана B) Диз C) Митра

  10. 10) Парфия мен Рим арасындағы соғыс қай жылы, қалай аяқталды?

    A) Б.з.б. 53 ж. Парфия жеңісі B) Б.з.б. 51 ж. Рим жеңісі C) Б.з.б. 44 ж. тең аяқталып, келісім жасалды

Картамен жұмыс

8-тапсырма

Картадан Парфия мемлекетінің б.з.б. 250 ж. орналасқан жерін көрсетіңдер.

Аумағын салыстыру

Парфияның қай ғасырда мемлекет болып қалыптасқанын атап, б.з. 20 ж. дейінгі аумағын картадан белгілеңдер.

Жаулап алынған өңірлер

Парфия патшалары бағындырған жерлерді көрсетіңдер: Мидия, Вавилон, Парсы.

Бағалау және үй тапсырмасы

Бағалау

Бағалау жауаптың дұрыстығы, жылдамдығы, дәлелді сөйлеу және топтық жұмысқа қатысу белсенділігі бойынша жүргізіледі.

Үй тапсырмасы

  • «Парфия патшалығы» тақырыбын оқу.
  • Ғаламтордан Парфия туралы мәлімет жинап, қысқаша конспект жасау.
  • Жауап беріңдер:
    • Парфия мен Рим арасындағы соғыс не себепті басталды?
    • Негізгі шайқастарды сипаттаңдар.
    • Парфияның жеңісінің тарихи маңызы неде?

Дерек

Мектеп

Жамбыл облысы, Жуалы ауданы, Б. Момышұлы ауылы, №29 Александр Герцен орта мектебі

Авторы

Усенкулова Сарбина Ермековна